herbeoordeling geheimhouding ProRail verkeersleidings-incidentenbestrijdingspost
Een raadslid stelde op 27 januari 2026 schriftelijke vragen aan het college van burgemeester en wethouders van Barendrecht.
Brief van het college
Deze brief is niet in losse vragen en antwoorden uit te lezen. Hieronder staat de tekst; het origineel staat via de link.
Schriftelijke vragen Barendrecht, 7 januari 2026 Betreft: Opheffen geheimhouding ProRail verkeersleidings-/incidentenbestrijdingspost Op grond van art. 25 en 55 Gemeentewet en art. 5 lid 4 Wet open overheid Geacht college, De raad heeft conform artikel 169 en 180 Gemeentewet recht op volledige inlichtingen voor de uitoefening van haar controlerende taak. Eerder heeft Barendrechts Belang schriftelijke vragen gesteld en een verzoek om inlichtingen ingediend met betrekking tot het ProRail-dossier. Een deel van de documenten is inmiddels (gedeeltelijk) vrijgegeven, maar op vijf stukken rust nog geheimhouding en/of deze documenten zijn niet openbaar beschikbaar, namelijk: Brief ProRail aan gemeente Barendrecht, gedateerd 07-04-2022, kenmerk 2022-728436560-1740;
Brief gemeente Barendrecht aan ProRail Regiodirectie Randstad-Zuid, gedateerd 19-04-2022;
het verzoek om inlichtingen van Barendrechts Belang, gedateerd 16-10-2025;
de beantwoording van het college, gedateerd 28-10-2025, nr. 2025-078419;
de dagvaarding van ProRail in de civiele procedure tegen de gemeente, waarbij het verzoek is alle 40 producties afzonderlijk te herbeoordelen, gelet op artikel 5.1 lid 3 Woo.
Voor de openbare overheid is openbaarheid en transparantie regel, waarop uitzonderingen zijn. Conform de Wet open overheid moet geheimhouding nadrukkelijk worden toegelicht waarom verzoeken tot openbaarheid worden afgewezen (Woo art. 5.1 lid 3) Nu de rechtszaak is afgerond, de vaststellingsovereenkomst en akte na tussenvonnis reeds openbaar zijn gemaakt, is de noodzaak en de proportionaliteit van de resterende geheimhouding niet meer aanwezig, of buitenproportioneel.
Juridisch kader
• Openbaarheid is het uitgangspunt (art. 2 en 3 Woo)
• Geheimhouding is slechts toegestaan indien het belang concreet, actueel en zwaarstwegend is (art. 5.1 lid 2 Woo)
• Wanneer omstandigheden wijzigen, moet een herbeoordeling van de geheimhouding plaatsvinden (artikel 5.1, eerste en tweede lid, in samenhang met artikel 5.7, eerste tot en met derde lid, Woo). De toepasselijkheid van uitzonderingsgronden en de mogelijkheid van gedeeltelijke openbaarmaking vereisen een actuele en concrete afweging.
• De raad moet documenten kunnen inzien om te controleren (art. 169/180 Gemeentewet)
• Enkel financiële kentallen mogen zo nodig zwartgelakt worden (Woo art. 5.1 lid 2b – bedrijfsbelang)
Barendrechts Belang | [email protected] | Tel: 06 – 2831 3561 Internet: www.barendrechtsbelang.nl | Facebook: www.facebook.com/barendrechtsbelang Instagram: www.instagram.coml/barendrechtsbelang | LinkedIn: www.linkedin.com/company/barendrechts-belang
Schriftelijke vragen Motivering verzoek
De eerdere weigering betrof een generieke weigering op documentniveau, niet per inhoudelijk onderdeel. Noch is de weigering concreet gemotiveerd. Dit voldoet niet aan artikel 5.1 lid 3 Woo.
Het financieel belang (door college eerder genoemd) is relatief, geen absolute weigeringsgrond. Het behoeft concrete motivering.
De rechtszaak is afgerond, waardoor de onderhandelingspositie minder van belang is en het belang van openbaarheid zwaarder weegt.
Openbaarmaking dient het publieke belang van transparantie, controleerbaarheid en bestuurlijke verantwoording.
De gemeenteraad is in april 2025 akkoord gegaan met de overeenkomst tussen gemeente en ProRail. Dit is echter een privaatrechtelijke overeenkomst, derhalve bindend tussen betrokken partijen onderling en daarmee ondergeschikt aan dwingend publiekrecht: Gemeentewet en Woo.
Het college kan zich niet contractueel onttrekken aan informatieplicht, herbeoordeling en democratische controle door de raad. Contractuele geheimhouding kan niet worden verheven tot wettelijke geheimhouding.
Geheimhouding bestaat niet omdat de raad dat ooit heeft besloten, maar alleen zolang de wettelijke weigeringsgronden aantoonbaar en gemotiveerd bestaan. Het raadsbesluit van april 2025 is dus niet wat openbaarmaking mag verhinderen — alleen de wet kan dat.
De in november 2025 aangenomen motie ‘Ontwikkeling woningprogramma op aangekochte ProRail-gronden’ kan een herbeoordeling van geheimhouding niet verhinderen, noch mag het college naar de motie verwijzen als argument om het openbaar maken van informatie tegen te houden. Dit zou in strijd zijn met de Gemeentewet en Woo. Een motie is namelijk een politiekbestuurlijk instrument, in feite een wens of oproep, het is geen besluit met rechtsgevolg in de zin van de Awb. Een motie kan ook geen wettelijke bevoegdheden bestendigen, beperken of uitbreiden.
De zienswijze van ProRail ten aanzien van geheimhouding is van geringe juridische kracht en slechts adviserend. ProRail mag weigering adviseren, maar een zienswijze kan een openbaarmaking niet blokkeren, het bestuursorgaan blijft verantwoordelijk voor de beslissing. Bovendien heeft ProRail in haar zienswijze aangegeven dat enkel financiële informatie geheim hoeft te blijven.
Barendrechts Belang verzoekt het college:
1. de geheimhouding opnieuw te toetsen op de vijf hierboven genoemde documenten, passagegewijs
en per inhoudelijk onderdeel, conform art. 5.1 lid 3 Woo;
2. openbaarmaking te realiseren, waarbij uitsluitend financiële bedragen mogen worden geredigeerd
indien dit aantoonbaar en gemotiveerd nodig is ter bescherming van onderhandelingsposities zoals bedoeld in art. 5.1 lid 2(b) Woo;
Barendrechts Belang | [email protected] | Tel: 06 – 2831 3561 Internet: www.barendrechtsbelang.nl | Facebook: www.facebook.com/barendrechtsbelang Instagram: www.instagram.coml/barendrechtsbelang | LinkedIn: www.linkedin.com/company/barendrechts-belang
Schriftelijke vragen
3. indien (gedeeltelijke) openbaarmaking wordt geweigerd:
een gemotiveerde afweging te verstrekken conform art. 5 lid 3 Woo, waarin specifiek wordt per document aangegeven:
welk concreet belang openbaarmaking verhindert;
waarom dit belang op dit moment nog actueel en zwaarder weegt dan transparantie;
op welke termijn herbeoordeling wél mogelijk wordt;
artikel 5.1 lid 4 Woo en artikel 5.5 lid 3 Woo voorzien expliciet in gedeeltelijke openbaarmaking;
waarom (gedeeltelijke) openbaarmaking met lakken/redactie niet mogelijk zou zijn, en waarom minder ingrijpende maatregelen niet volstaan.
4. Informatie in deze documenten die geen derdebelangen of financiële belangen raakt, reeds separaat openbaar te maken, met slechts redactie van delen die onder art. 5.1 lid 2(b) Woo vallen.
5. Antwoord te geven op de volgende vragen: a.
Of de privaatrechtelijke contractuele overeenkomst tussen gemeente en ProRail een contractclausule (geheimhouding) bevat waarmee het publiekrecht doorkruist wordt (zie Windmill-jurisprudentie en daaruit voortvloeiende criteria)?
b.
Kan het college bevestigen dat de geheimhoudingclausule in de contractuele overeenkomst tussen gemeente en ProRail onverbindend is maar dat de rest van de overeenkomst in stand blijft?
c.
Heeft het college privaatrecht gebruikt om meer geheimhouding te creëren dan de wet toestaat?
d.
Kan het college bevestigen dat de privaatrechtelijke geheimhoudingsclausule niet kan worden ingeroepen en dat de gemeente het publiekrecht moet blijven toepassen? Kortom, dat Woo tot openbaarmaking dwingt?
e.
Kan het college bevestigen dat een contractuele geheimhoudingsclausule geen zelfstandige weigeringsgrond kan zijn?
f.
Indien het college meent dat contractuele afspraken openbaarmaking beperken, zou het college kunnen aangeven op welke wettelijke bepaling dit is gebaseerd?
Wij verzoeken beantwoording conform het Reglement van Orde binnen twee weken én openbaarmaking uiterlijk binnen 4 weken te effectueren.
Met vriendelijke groet, Richard Carlebur
Barendrechts Belang | [email protected] | Tel: 06 – 2831 3561 Internet: www.barendrechtsbelang.nl | Facebook: www.facebook.com/barendrechtsbelang Instagram: www.instagram.coml/barendrechtsbelang | LinkedIn: www.linkedin.com/company/barendrechts-belang
Bron: raadsinformatie van de gemeente Barendrecht (Open Raadsinformatie). De vragen en antwoorden zijn automatisch uit de brief gelezen; het origineel is leidend.