Presentatie RES inclusief beantwoording vragen raad.pdf

Vraag 1

Vragen?

Antwoord van het college

 Even voorstellen:

RES Achterhoek

Organisatie

• Aalten, Berkelland, Bronckhorst, Doetinchem, Montferland, Oost-Gelre, Oude IJsselstreek & Winterswijk

• Provincie Gelderland

Bestuurlijk Overleg Programmateam

• Waterschap Rijn en Ijssel

• Partner: Liander

Stuurgroep

Werkgroepen

Regiegroep (ambtelijk voorportaal)

Elektriciteit

• Programmamanager:

Arie van Beek

Communicatie Ruimte→kern groep provinciale plan-MER

NP RES

 Terugblik: Wat is de RES? Waarom doen we het?

• Afspraak uit het klimaatakkoord (2019) voortvloeiend uit internationale klimaatafspraken in Parijs (2016)

• 30 energieregio’s gaan in 2030 minimaal 35 TWh aan “grootschalige” duurzame energie opwekken. o Wind o Zon > 15 kWp (ca. 80 m2)

• Daarnaast ook inventarisatie van duurzame warmte.

• Tocht der tochten☺ o Start 2016 o Naar tussendoel 2030 (35 TWh) o Einddoel in 2050 100% hernieuwbare energie (geen CO2 uitstoot)

• Ook een zoektocht

 Urgentie neemt toe

• Klimaatverandering blijkt met ieder IPCC rapport sneller te gaan dan voorspeld

• Zo snel dat het nu al echt zichtbaar wordt. Hier en nu!

• Elektrificatie industrie buiten beschouwing gebleven→behoefte aan DE (veel) groter! o Bod van 55 TWh→”Streefdoel”

• Geopolitiek is terug van weggeweest! o Energieprijzen zeer sterk toegenomen

➢ Aanscherpen doelstellingen en ambities EU buitelen over elkaar heen (Green Deal, Fit 4 55, ...)

 Intermezzo: even wat basis uitleg over getallen

• 1 TWh

• 1 000 GWh

• 1 000 000 MWh

• 1 000 000 000 kWh

• 1 kWh: half uur strijken met een stroom strijkijzer van 2 kW

• Gemiddeld verbruik huishouden: ca 2500 kWh/jaar

• Doelstelling: 1.35 TWh/jr: o Elektriciteitsverbruik van

▪ 540 000 huishoudens (stad als Amsterdam) o Stel je wil dat opwekken met alleen windturbines van 5 MW:

▪ 77 windturbines o Stel je wil dat opwekken met alleen zon op veld:

▪ 2100 voetbalvelden o Vermeden CO2 uitstoot:

▪ 0.85 Mton CO2

▪ 850 000 000 kg CO2

▪ Ca. 1800 km2 nieuw bos aanplant (ter vergelijking oppervlak Achterhoek is ca 1500 km2)

 Wat hebben we met elkaar afgesproken (RES 1.0)?

• Doelstelling: 1.35 TWh (El verbruik A’dam) o 0.35 TWh zon op dak o 0.546 TWh wind o 0.210 TWh zon op land o 0.244 TWh nog niet gealloceerd, bij voorkeur wind Verdeling bod en niet gealloceerd deel TWh/jr

0.35, zon op dak 0.21, zon op land

0.244, nog niet bekend

0.546, wind

 RES 1.0 Ruimtelijk

• Uitkomsten in plaatjes o Alle windzoeklokaties (bijlage 1)

▪ Mer-achtige manier alle relevante milieueffecten gescoord o Bestuurlijk-politiek afwegingsproces: ➢ Preferente zoeklokaties

• N.B. MER achtige manier: o Niet met voldoende diepgang voor borging in ruimtelijke plannen en vergunningverlening

 RES Achterhoek: opgave RES 2.0

• Het opstellen en vaststellen van het RES Voortgangsdocument uiterlijk 1 juli 2023

• Doorontwikkelen RES 1.0 en borgen lokaties: RES 2.0 (“herijken” in NP-RES termen)

• Doorontwikkelen: keuzes maken niet gealloceerd deel (0.244 TWh)

 Voortgangsrapportage

• Kern: cijfers realisatie en harde pijplijn RES 1.0 updaten volgens nieuw protocol

• Druk bezig met cijfers verzamelen

Waar staan/stonden we? Peildatum 1/1/2021 Harde pijplijn 23%

Realisatie 12%

Te realiseren 65%

 Levering DE

Doorontwikkelen RES 1.0 Wat speelt er?

• Niet gealloceerd deel in doelstelling (wind of zon)

• Netcongestie (Liander, maar ook TenneT)

• Energiekosten beperken (incl netinfrastructuur)

• Wind levert bij dezelfde investeringen met de netinfrastructuur 3 a 4 x zoveel energie

• Staten motie 21M37 ➢ Zet in op verbeteren wind/zon verhouding en beperk daarmee de maatschappelijke kosten

Hoe?

• D.m.v. (Integraal) programmeren Waar kan wat wanneer?

Hoeken speelveld

 (Integraal) programmeren: hoe?

Twee sporen

1. Netimpact

Integraal Programmeren

2. Ruimtelijk spoor: o Welke lokaties kunnen we desgewenst het best inzetten voor het invullen van het niet gealloceerde deel o dubbelcheck op preferente zoeklokaties t.b.v. borging ruimtelijk beleid→vergunning

Spoor 1:

Netimpact

Spoor 2 Ruimtelijk spoor

Resultaat herijking: Waar kan wat wanneer

 Spoor 1: Netimpact

• Spoor 1: Netimpact: o Netimpact-studie Liander: 1st slag gaande (duurt lang, niet interactief) o Tool van Appcentive (“sturen op schaarste”)

• “Energizer | Allocation tool”: o Hoe kunnen we het doel bereiken in 2030 gegeven de investeringsagenda t/m 2030 van Liander o Bestuurders / politici kunnen zelf aan de knoppen zitten o Eind maart sessie met bestuurders

 Spoor 2: Ruimtelijk spoor ➢ Borgen preferente én nieuwe lokaties in ruimtelijk beleid en/of plannen is planMER plichtig ➢ RES 2.0 is ook plan-MER plichtig ➢ Geen dubbelwerk (kostbare tijd, capaciteit en geld): maximaal gebruikmaken van provinciaal plan-MER ➢ Provinciaal plan-MER brengt alle mogelijke windlokaties in beeld en beoordeelt de milieueffecten daarvan ➢ Notitie Reikwijdte en Detailniveau (NRD heeft t/m 20 maart ter inzage gelegen ➢ NB: In het plan-MER wordt niets beslist; het levert milieuinformatie aan politici en bestuurders om te kunnen beslissen

 Uitwerken Plan van Aanpak lokaal eigendom

• Lokaal eigendom cruciaal in de Achterhoek. Hoe meer, hoe beter! o Streven: oprekken naar 100%?

• Inwoners betrekken bij en laten deelnemen aan opwekking dus

• Maar daarnaast boeren en bedrijven inzetten als lokale initiatiefnemers voor wind- en zon-op-dak projecten ✓ Zorgt voor extra inkomen boeren

✓ Op deze manier werken we niet alleen aan de klimaatcrisis en energiecrisis maar ook aan de stikstofcrisis.

 Uitwerken Plan van aanpak Zon-op-dak

• Doel: 0.35 TWh o Potentieel in ruime mate voorhanden

• Uitdaging is netcongestie

• Zoek naar plekken waar nog ruimte op het net is: o Bv bedrijventerreinen o Echter niet voldoende om potentieel te halen

• In agrarisch gebied ook veel dakpotentieel: o Koppel aan windprojecten (park en kabel) en doe aan cable pooling ➢ Start pilot en los juridische knelpunten op

 Vragen

• ...

 Extra Slides

 Onderzoek congestie-management TenneT

• Analyse naar beschikbare transportcapaciteit voor (duurzame) opwek van elektriciteit onder toepassing van congestiemanagement o Scope Flevopolder, Utrecht en Gelderland

• 104 MW extra aansluitcapaciteit gevonden; postitieve toonzetting klopt niet met werkelijkheid o 3 provincies → 34 MW o 6 regio’s / prov Gelderland → 5.6 MW (1 grote windturbine)

• Wat gaat hiermee gebeuren? Wordt dit first come, first serve?

• Het probleem is zeker niet opgelost en strekt zich naast DE opties zon en wind ook uit naar nieuwe bedrijven, bedrijven die willen elektificeren, nieuwe woonwijken (gasloos), ...

• Er moet en kan meer ruimte gevonden worden volgens TenneT ➢ Voor ons: zeer zorgvuldig omgaan met de ruimte die er nog is op het net tot 2030!

 Belang wind/zon verhouding

• Complementariteit zorgt voor lager benodigd reservevermogen (leveringszekerheid)

• Daarom gewenste vermogensverhouding wind/zon: 1:1

• Door verschil in in bedrijfstijd (wind: 3500 uur, zon, 950 uur) wordt de infrastructuur bijna een factor 4 beter benut door windenergie

• M.a.w. met dezelfde kosten voor infrastructuur kun je 4x zoveel energie opwerken met windvermogen

• In de combinatie nog kosteneffectiever (cable pooling)

vollastuur/jaar zon wind kabel 0

2000

4000

6000

8000

 Historische cijfers energieverbruik in 2021 Elektriciteitsverbruik (Kracht en Licht: 103 TWh)

Eindverbruik voor 2 sectoren

Gaat minimaal verdubbelen!

 PBL monitor RES 2022

• Het [formele] doel van 35 TWh in 2030 is in zicht (met een onzekerheidsmarge]

• Het totaalbod is bij lange na niet in zicht

• Verschil met monitor 2021: pijplijn droogt op; nieuwe aanwas van projecten stokt

• Nieuwe urgentie voor hernieuwbare elektriciteit: o “Internationale ontwikkelingen [aanscherping doelstelling EU, oorlog in Oekraine] hebben gevolgen voor het RES-proces. Voor de energievoorziening van de toekomst blijkt er veel sneller en veel meer hernieuwbare elektriciteit nodig te zijn dan tot 2022 werd gedacht”

• “Alle hens aan dek om netcongestie te verminderen” [en te voorkomen]