Zicht op burgerschap bij nieuw onderwijs in Leeuwarden
Een raadslid stelde op 8 september 2026 schriftelijke vragen aan het college van burgemeester en wethouders van Leeuwarden.
Brief van het college
Deze brief is niet in losse vragen en antwoorden uit te lezen. Hieronder staat de tekst; het origineel staat via de link.
Zaaknummer: 2026-204986 Antwoord van burgemeester en wethouders op schriftelijke vragen als bedoeld in artikel 42, eerste lid, van het Reglement van Orde voor de vergaderingen van de raad der gemeente Leeuwarden, ingediend op 3 augustus 2026. De vragen zijn afkomstig van JA21 en gaan over “Zicht op burgerschap bij nieuw onderwijs in Leeuwarden”.
VragenAntwoorden 1 Is het college bekend met recente berichtgeving over het gebruik van lesmateriaal op enkele basisscholen waarin homoseksualiteit als zondig wordt aangemerkt en passages voorkomen die volgens deskundigen op gespannen voet staan met de uitgangspunten van de democratische rechtsstaat? Hoe kijkt het college naar deze berichtgeving in relatie tot de vestiging van een nieuwe Islamitische basisschool in Leeuwarden?
Het college is bekend met de berichtgeving.
Voor het college staat voorop dat alle scholen moeten voldoen aan de wettelijke eisen rond burgerschap, de democratische rechtsstaat en een veilig schoolklimaat. De beoordeling daarvan is primair aan de onderwijsinspectie. De berichtgeving geeft het college geen aanleiding om vooruit te lopen op de vestiging van een nieuwe school in de gemeente. 2 Deelt het college de opvatting dat iedere school binnen de gemeente Leeuwarden, ongeacht haar levensbeschouwelijke grondslag, actief invulling dient te geven aan de wettelijke burgerschapsopdracht, de democratische rechtsstaat en een veilig schoolklimaat?
Het college onderschrijft het belang van de wettelijke burgerschapsopdracht, de democratische rechtsstaat en een veilig schoolklimaat voor alle leerlingen. De uitvoering hiervan behoort tot de verantwoordelijkheid van de scholen en hun besturen. 3 Heeft het college inmiddels gesprekken gevoerd met het bestuur van de nieuw te vestigen Islamitische basisschool? Zo ja, is daarbij gesproken over burgerschap, gelijkwaardigheid van mannen en vrouwen, de acceptatie van LHBTI+- personen, sociale cohesie en de naleving van de Grondwet? Zo nee, waarom niet?
Er heeft een bestuurlijke kennismaking plaatsgevonden. Tijdens dit gesprek zijn onder meer onderwerpen als burgerschap, gelijkwaardigheid, sociale cohesie en de lokale samenwerkingsvormen waarbinnen scholen opereren aan de orde gekomen. Het college heeft daarbij het belang van naleving van de geldende onderwijswetgeving benadrukt. Daarbij geldt dat het college deze verwachtingen en uitgangspunten hanteert voor alle scholen binnen de gemeente Leeuwarden, ongeacht hun levensbeschouwelijke of pedagogische grondslag. 4 In hoeverre heeft de gemeente zicht op de wijze waarop (nieuwe) onderwijsinstellingen invulling geven aan burgerschap, lessen over seksuele diversiteit en de democratische rechtsstaat, voor zover dit raakt aan de gemeentelijke verantwoordelijkheden?
De inhoudelijke invulling van het onderwijs, waaronder burgerschap, lessen over seksuele diversiteit en de democratische rechtsstaat, is primair de verantwoordelijkheid van scholen en schoolbesturen. Het toezicht daarop is belegd bij de Inspectie van het Onderwijs. De gemeente verkrijgt hierover alleen informatie voor zover deze aan de orde komt in contacten met scholen of vanuit gemeentelijke betrokkenheid bij activiteiten op scholen. Er is geen gemeentelijk toezicht-
Blad 2 of monitoringsproces ingericht op deze onderwerpen. 5 Welke mogelijkheden ziet het college om, binnen de wettelijke bevoegdheden van de gemeente, samen met de Inspectie van het Onderwijs te voorkomen dat onderwijs wordt gegeven dat strijdig is met de fundamentele waarden van vrijheid, gelijkwaardigheid en veiligheid?
Het college ziet vooral een rol in het onderhouden van de dialoog met onderwijsbesturen en het benutten van bestaande overlegstructuren, zoals de Leeuwarder Educatieve Jeugd Agenda ((LEJA) is het lokale samenwerkingskader waarin gemeente met onderwijs- en maatschappelijke partners afspraken maakt over de ontwikkeling, kansen en ondersteuning van kinderen en jongeren in Leeuwarden) en de bestuurlijke tafel primair onderwijs. Binnen deze samenwerkingen kan aandacht worden gevraagd voor burgerschap, inclusie & diversiteit, zorg voor jeugd en lokale initiatieven en ontwikkelingen. Het inhoudelijke toezicht op het onderwijs en de naleving van de wettelijke burgerschapsopdracht is echter een verantwoordelijkheid van de Inspectie van het Onderwijs. Wanneer signalen aanleiding geven tot zorg, kunnen deze worden gedeeld met de daarvoor bevoegde instanties. 6 Indien de nieuwe school gebruik zal maken van gemeentelijke huisvesting, subsidies, accommodaties of samenwerkingsprogramma's, welke voorwaarden stelt de gemeente daarbij aan de onderschrijving van de democratische rechtsstaat, gelijke behandeling en een veilig pedagogisch klimaat?
Bij het gebruikmaken van gemeentelijke huisvesting, accommodaties, subsidieregelingen of samenwerkingsprogramma’s, gelden daarvoor de gebruikelijke wettelijke en beleidsmatige voorwaarden. Daarbij verwacht de gemeente dat organisaties handelen binnen de kaders van de toepasselijke wet- en regelgeving.
Voor deelname aan gemeentelijke samenwerkingsprogramma’s staat een veilige, inclusieve omgeving voor kinderen centraal. Voor subsidies gelden de voorwaarden zoals opgenomen in de betreffende subsidieregelingen. De gemeente stelt geen aanvullende eisen aan de inhoud van het onderwijs; het toezicht daarop is een verantwoordelijkheid van de Inspectie van het Onderwijs.
Blad 3 7 Kan het college garanderen dat de gemeente Leeuwarden op geen enkele wijze, direct of indirect, zal bijdragen aan onderwijs waarin de gelijkwaardigheid van vrouwen en mannen, de acceptatie van LHBTI+- personen of de democratische rechtsstaat wordt ondermijnd? Zo ja, hoe wordt dit geborgd? Zo nee, waarom niet?
De verantwoordelijkheid voor de inhoud van het onderwijs ligt bij scholen en schoolbesturen en het toezicht daarop berust bij de Inspectie van het Onderwijs. Het college acht het van groot belang dat onderwijs bijdraagt aan de waarden van de democratische rechtsstaat, gelijke behandeling, veiligheid en inclusie. Indien er signalen zijn dat wettelijke normen mogelijk niet worden nageleefd, kunnen deze onder de aandacht worden gebracht van de daarvoor bevoegde instanties.
Leeuwarden, 8 september 2026, burgemeester en wethouders van Leeuwarden, burgemeester. {{Signer1}} secretaris. {{Signer2}} *Dit document is rechtsgeldig digitaal ondertekend.
Bron: raadsinformatie van de gemeente Leeuwarden (Open Raadsinformatie). De vragen en antwoorden zijn automatisch uit de brief gelezen; het origineel is leidend.