Gemeenschappelijke Regelingen - Harry van den Dool (FvD) - 10
Een raadslid stelde op 25 februari 2025 schriftelijke vragen aan het college van burgemeester en wethouders van Middelburg.
Brief van het college
Deze brief is niet in losse vragen en antwoorden uit te lezen. Hieronder staat de tekst; het origineel staat via de link.
Commissie
Algemeen Bestuur – 25 februari 2025
Agendapunt
10
Onderwerp
Vragen over Gemeenschappelijke Regelingen
Vragensteller
Harry van den Dool (FvD)
Datum ingediend
17 februari 2025
Datum beantwoording
20 februari 2025
Toelichting
In zijn column ‘Gemeenschappelijk’ van 17 januari jl. in Binnenlands Bestuur wijst Jan Verhagen op het feit dat al tien jaar de gemeenschappelijke regelingen (geheel Nederland) een overschot van minstens ongeveer 130 miljoen euro hebben.
Verhagen Vraagt zich af hoe dat dit mogelijk is. Hij wijst de volgende redenen voor die structurele overschotten aan: o het behoedzaam begroten door de gemeenschappelijke regelingen; o gemeenten slagen er te weinig in om hun begrotingsproblemen te delen met de gemeenschappelijke regelingen. Bij bezuinigingen ontspringen gemeenschappelijke regelingen vaak de dans omdat:
- ten eerste omdat hun budgetten al maanden vastliggen voordat de gemeenten besluiten over hun eigen budgetten
- ten tweede omdat individuele gemeenten meestal geen invloed hebben op de budgetten van de gemeenschappelijke regelingen.
Verhagen meent dat voor deze problematiek een oplossing mogelijk is. De gemeenten dienen met elkaar afspreken dat de gemeenschappelijke regelingen volgend jaar een eerlijk deel van de bezuinigingen gaan dragen — en liefst 130 miljoen euro meer. Er moet, volgens Verhagen, niet gewacht wachten tot juni maar er moet nu actie worden ondernomen. Verhagen vindt het onrechtvaardig als gemeenten wel moeten bezuinigen op taken die ze zelf uitvoeren maar niet op taken die ze gemeenschappelijk met hun buurgemeenten uitvoeren.
Vraag 1
Is er bij de gemeenschappelijk regeling waarin de gemeente Middelburg deel neemt sprake van dergelijk structurele overschotten? Kunt u een overzicht geven van de overschotten over de afgelopen 10 jaar van die gemeentelijke regelingen?
Antwoord
Nee. Er is geen sprake van structurele overschotten.
In de reguliere begroting en jaarrekening van de gemeente Middelburg is een paragraaf 'Verbonden Partijen' opgenomen. Deze paragraaf heeft als doel inzicht te geven in de samenwerkingsverbanden waarin de gemeente zowel bestuurlijk als financieel belang heeft. In deze paragraaf worden de rekeningresultaten van de verschillende gemeenschappelijke regelingen (GR-en) gepresenteerd.
Vraag 2
Ziet u een mogelijkheid om een einde te maken aan het op ‘safe’ spelen van de gemeenschappelijke regelingen, middels het behoedzaam begroten?
Antwoord
Middelburg heeft in GR Veiligheidsregio; GR Gemeenschappelijke Gezondheidsdienst Zeeland (GGD);
GR De Zeeuwse Muziekschool; GR Stadsgewestelijke Brandweer Vlissingen/Middelburg; GR Zeeuws Archief; GR Orionis en GR Regionale Uitvoeringsdienst Zeeland Openbaar Lichaam Afvalstoffenverwijdering Zeeland (OLAZ), een vertegenwoordiger in het Algemeen Bestuur. Per gemeenschappelijke regeling is, op Zeeuwse niveau, een ambtelijke begeleidingscommissie ingesteld bestaande uit inhoudelijke en financieeltechnische medewerkers. Middelburg is ambtelijk in alle GR-en inhoudelijk en/of financieel vertegenwoordigd. Overschotten vloeien terug naar de deelnemende gemeenten of worden met goedkeuring aangehouden binnen de verschillende reserves. In 2022 heeft de VNG een rapport gepubliceerd: Afspraken over samenwerken met gemeenschappelijke regelingen in Zeeland waarin afspraken zijn opgenomen.
Vraag 3
Ziet u een mogelijkheid om begrotingsproblemen van gemeenten te delen met de gemeenschappelijke regelingen omdat zij nu de dans vaak ontspringen gemeenschappelijke regelingen? Welke mogelijkheden ziet u daartoe?
Antwoord
Ja, in de toegezonden ‘VZG-richtlijnen begroting 2025 en voorlopige richtlijnen begroting 2026 voor GR-en’ die de VZG op 5 december heeft toegezonden is opgenomen om de voorlopige "VZG-richtlijn" voor 2026 vast te stellen op -/- 2,2%. De berekening heeft plaatsgevonden op basis van het gemiddelde afname van de algemene uitkeringen van alle Zeeuwse gemeenten gezamenlijk.
Vraag 4
Ziet u een been in de mogelijkheid om met medegemeenten afspreken dat de gemeenschappelijke regelingen volgend jaar een eerlijk deel van de bezuinigingen gaan dragen?
Antwoord
Zie antwoord vraag 3
Vraag 5
Deelt u de urgentie van Verhagen dat er niet gewacht moet worden tot aanstaande juni maar er moet nu actie worden ondernomen? Zo ja, hoe wil u dat realiseren?
Antwoord
Zie antwoord vraag 3, acties zoals beschreven onder vraag 3 zijn bestuurlijk ingezet.
Vraag 6
Deel u de mening van Verhagen dat: “het onrechtvaardig is als gemeenten wel moeten bezuinigen op taken die ze zelf uitvoeren maar niet op taken die ze gemeenschappelijk met hun buurgemeenten uitvoeren”.
Antwoord
Zie antwoord vraag 3.
Bijlage
Gemeenschappelijk, Binnenlands bestuur: Jan Verhagen 17 januari 2025 Gemeenschappelijk Binnenlands bestuur: Jan Verhagen 17 januari 2025 Al tien jaar hebben de gemeenschappelijke regelingen een overschot van minstens ongeveer 130 miljoen euro.
In 2014 een overschot van 98 miljoen euro. In 2015 een overschot van 143 miljoen euro. In 2016 van 145 miljoen euro. In 2017 137 miljoen euro. In 2018 165 miljoen euro. In 2019 125 miljoen euro. In 2020 zelfs 214 miljoen euro.
In 2021 171 miljoen euro. In 2022 137 miljoen euro. En in 2023 146 miljoen euro.
Al tien jaar hebben de gemeenschappelijke regelingen een overschot van minstens ongeveer 130 miljoen euro. Al tien jaar geven de gemeenten en provincies minstens 130 miljoen euro meer aan de gemeenschappelijke regelingen dan die nodig hebben. Al tien jaar hadden de gemeenten en provincies minstens 130 miljoen euro nuttiger kunnen besteden. Of minstens 130 miljoen minder belasting hoeven te vragen.
Dat de gemeenschappelijke regelingen af en toe een overschot hebben, dat kan gebeuren. En ook twee of drie jaar achter elkaar. Maar tien jaar is wel heel erg structureel. Hoe kan dat? Het zit in elk geval níét in personeelstekorten. Die waren er tien jaar geleden namelijk nog niet. Maar wat kan de oorzaak wel zijn?
Een deel van de oorzaak van de jaarlijkse overschotten is het behoedzaam begroten door de gemeenschappelijke regelingen. Die 130 miljoen euro komt overeen met ongeveer 1 procent van hun jaarlijkse baten en lasten. Die ene procent overschot is minder dan het rijk en de gemeenten hebben. Maar de regelingen hebben ook minder risico’s met hun uitgaven en inkomsten.
Elk jaar 130 miljoen over Een ander deel van de oorzaak van de jaarlijkse overschotten is de sterke positie van de gemeenschappelijke regelingen. De gemeenten slagen er te weinig in om hun begrotingsproblemen te delen met de gemeenschappelijke regelingen. Bij bezuinigingen ontspringen gemeenschappelijke regelingen vaak de dans.
De gemeenten slagen er te weinig in om hun begrotingsproblemen te delen met de gemeenschappelijke regelingen. Bij bezuinigingen ontspringen gemeenschappelijke regelingen vaak de dans.
Ten eerste omdat hun budgetten al maanden vastliggen voordat de gemeenten besluiten over hun eigen budgetten. Ten tweede omdat individuele gemeenten meestal geen invloed hebben op de budgetten van de
gemeenschappelijke regelingen.
Ik hoop dat ‘2026’ dit verbetert. Dat de gemeenten nú met elkaar afspreken dat de gemeenschappelijke regelingen volgend jaar een eerlijk deel van de bezuinigingen gaan dragen — en liefst 130 miljoen euro meer. Niet wachten tot juni maar nu actie ondernemen. Want het is onrechtvaardig als gemeenten wel moeten bezuinigen op taken die ze zelf uitvoeren maar niet op taken die ze gemeenschappelijk met hun buurgemeenten uitvoeren.
Bron: raadsinformatie van de gemeente Middelburg (Open Raadsinformatie). De vragen en antwoorden zijn automatisch uit de brief gelezen; het origineel is leidend.