memo actieve informatie Initiatief molenromp Sint Laurens - Marianne Golsteijn (GroenLinks-PvdA)
Een raadslid stelde op 2 maart 2026 schriftelijke vragen aan het college van burgemeester en wethouders van Middelburg.
Brief van het college
Deze brief is niet in losse vragen en antwoorden uit te lezen. Hieronder staat de tekst; het origineel staat via de link.
Commissie
Ruimte – 2 maart
Agendapunt
7a
Onderwerp
Memo actieve informatie Initiatief molenromp Sint Laurens
Vragensteller
Marianne Golsteijn (GroenLinks/PvdA)
Datum ingediend
2 maart 2026
Datum beantwoording In de memo staat dat het de bedoeling is om de molen te restaureren met kap, gefixeerde wieken en gedeeltelijke omloop. Dit laatste is noodzakelijk omdat het pakhuis niet wordt gesloopt in dit voorstel en dus in de weg staat.
Deze optie wordt niet beschreven in de bijlage, waar drie andere varianten worden besproken. Daarin worden positieve en negatieve kanten genoemd, die in de memo ontbreken.
Een molen met een gedeeltelijke omloop (tot aan het pakhuis) levert een vreemd beeld op dat zeker niet voldoet aan het voorgestelde beeld van een authentieke molen waarbij het de vraag is of dit wordt goedgekeurd door de diverse organisaties/instanties Vraag 1
is dit voorstel al gepolst bij de ARK, de Hollandse/Zeeuwse molenstichting en de RCE?
Antwoord
Het college is tot deze variant gekomen na het wegen van alle belangen waarbij dus ook de gevraagde en ongevraagde adviezen zijn meegenomen. Met de memo deelt het college dit standpunt met de raad.
Afstemming met RCE en ARK over deze variant heeft door het korte tijdspad (nog) niet plaatsgevonden. In de afweging is er vanuit gegaan dat door het reversibel aanbrengen van elementen er geen monumentale waarden verloren gaan maar dus wel het gewenste beeld van een complete molen zou kunnen worden teruggebracht.
Vraag 2
moet voor dit voorstel opnieuw een vergunning worden ingediend?
Antwoord
Ja
Vraag 3
is dit voorstel besproken met de projectgroep van Sint Laurens?
Antwoord
De in de memo opgenomen variant is nog niet met de initiatiefnemers besproken. In de collegevergadering van 24-02-2026 zijn de in de bijlage van de memo opgenomen varianten besproken en is na ampele overweging tot het verwoorde standpunt gekomen. Op 15-02 hadden raadsleden echter al een pre-reactie van de initiatiefnemers ontvangen op de memo-actieve informatie, zonder dat de inhoud daarvan bekend was, waarin de zienswijze op de molen duidelijk is verwoord.
Vraag 4
Vragen met betrekking tot de molenbiotoop; is er een molenbiotoop voor de huidige molenromp opgenomen in het omgevingsplan?
Antwoord
Nee
Vraag 5
zo nee, waarom niet, aangezien het een wettelijke verplichting is voor iedere molen, werkend of niet
Antwoord
Omdat voor het molenrompcomplex in de huidige verschijningsvorm de windvang niet geborgd hoeft te zijn is in het bestemmingsplan dan ook geen molenbiotoop is opgenomen. De verplichting ontstaat op het moment dat er gaande werk in de molen aanwezig is of wordt aangebracht waardoor de molen kwalificeert als historische windmolen.
Vraag 6
In de memo wordt ervan uitgegaan dat de molenbiotoop van de volgens het voorstel gerestaureerde molen geen problemen zal opleveren bij bijvoorbeeld bouwplannen omdat de molen gefixeerde wieken krijgt. Als de molen niet kan draaien speelt het belemmeren van de wind geen rol is de gedachte is het bekend dat de molenbiotoop ook dient om te waarborgen dat de molen als cultuurhistorisch monument beeldbepalend blijft voor de omgeving?
Omgevingsverordening Zeeland 2018 (en de geactualiseerde versie onder de Omgevingswet): In artikel 2.45 (Bescherming molenbiotoop) wordt bepaald dat gemeenten in hun plannen regels moeten opnemen ter bescherming van de windvang en de belevingswaarde van molens. Er wordt hierbij geen onderscheid gemaakt tussen 'werkende' en 'niet-werkende' molens; de status als monument of cultuurhistorisch waardevol object is leidend.” Beleidsnota Erfgoed: De Provincie Zeeland stelt in haar erfgoedbeleid dat het behoud van de ensemblewaarde (de molen in relatie tot zijn omgeving) cruciaal is. Zelfs als een molen een romp is, wordt de biotoop beschermd om de "herkenbaarheid in het landschap" te waarborgen en "toekomstige maalvaardigheid niet te blokkeren". “De molen de Hoop krijgt een hoge waardering als rijksmonument door “de dominante ligging in dorpsbeeld en landschap (bakenwerking)” Antwoord
Dat is bekend. De molenbiotoop richt zich echter primair op het borgen van de windvang t.b.v. de werking van de molen. Ook de cultuurhistorische waarde in relatie tot de omgeving is van belang. In het besluit kwaliteit leefomgeving is opgenomen dat o.a. voor rijksmonumenten in het omgevingsplan regels opgenomen moeten worden ter voorkoming van aantasting van de omgeving waardoor die monumenten worden beschadigd of ontsierd. Voor traditionele windmolens waar de windvang van belang is laat zich dat vertalen in een molenbiotoop.
De vigerende omgevingsverordening van de provincie Zeeland is leidend. De geciteerde tekst uit de Omgevingsverordening 2018 is daarin niet één-op-één overgenomen. Daarnaast wordt opgemerkt dat onduidelijk is aan welke beleidsnota Erfgoed van de provincie gerefereerd wordt of waaruit geciteerd wordt. (Ook navraag bij de provincie leverde hier geen uitsluitsel op.).
Vraag 7
klopt het dat er dus sowieso een molenbiotoop noodzakelijk is waaraan getoetst moet worden wat de invloed van bebouwing zal zijn op de beeldbepalende waarde van de molen, zelfs als uitgegaan wordt van de huidige situatie ?
Antwoord
Dit ligt genuanceerder. De omgevingsverordening van de provincie Zeeland benoemd de molenbiotoop in relatie tot een traditionele windmolen en op grond van het Besluit Kwaliteit leefomgeving dienen er voor o.a. rijksmonument regels in het omgevingsplan opgenomen te worden ter voorkoming van aantasting van de omgeving waardoor het monument beschadigd of ontsierd wordt.
Vraag 8
Uit de omgevingswet: “De Omgevingswet geeft gemeenten meer vrijheid om lokaal maatwerk te leveren (bestuurlijke afwegingsruimte). Gemeenten kunnen afwegen of een inbreuk op de biotoop (bijv. een hoog gebouw) acceptabel is in ruil voor maatschappelijk nut, mits dit goed gemotiveerd wordt”.
Klopt het dat er met een BOPA kan worden afgeweken van de regels die gelden voor een molenbiotoop?
Antwoord
De hier aangehaalde tekst staat niet in de omgevingswet
Vraag 9
In de Veerse Poort is ruim binnen de molenbiotoop van molen de Koning de nieuwe huisartsenpost en apotheek gebouwd op ongeveer 24-70 meter afstand.
Hoe is dat toen wettelijk geregeld mbt de molenbiotoop?
Antwoord
Beantwoording vraagt meer tijd en kan dan ook niet voorafgaand aan de commissievergadering beantwoord worden.
Vraag 10
Wat betreft de aangevraagde vergunning; deze is op 25-08-2025 ontvangen. Dat betekent dat er inmiddels meer dan 26 weken verstreken zijn, waarna een dergelijke aanvraag in principe komt te vervallen.
Is de huidige vergunningaanvraag inderdaad verstreken?
Antwoord
De aanname die in deze vraagstelling is opgenomen is niet geheel correct. De aanvraag is nog niet ontvankelijk (er ontbreken nog documenten die voor de beoordeling nodig zijn) en de termijn waarbinnen een besluit genomen moet worden is nog niet verstreken
Vraag 11
In de bijlage worden verschillende partijen genoemd aan wie advies is gevraagd dan wel van wie advies ongevraagd is verkregen. Zijn hiervan aantekeningen? Is de projectgroep hierover ingelicht?
Antwoord
Van de provincie Zeeland is hierover een mail ontvangen, de Ver. De Hollandse Molen heeft dit opgenomen in de beantwoording van een vraag over de molenbiotoop en de Ver. De Zeeuwse Molen heeft hierover een brief gestuurd.
Vraag 12
Op verzoek van de werkgroep is in 2022 door van Reeuwijk bouwmeester een waardestelling-onderzoek uitgevoerd. Hierin staat een positieve beoordeling over de restauratie tot werkende molen (zie de bijlage, met name blz 33,34).
Enkele citaten (blz 33, 34) “De gebruikshistorie is nog zeer goed af te lezen.
Herstel tot maalvaardige korenmolen met bijbehorend herstel van de maalderijmachines zal deze gebruikshistorische waarde doen vergroten en nog beter zichtbaar maken.
De gehele inrichting heeft een hoge waarde vanuit de gebruikshistorie” “Voor het terugbrengen van de molenfunctie is het niet noodzakelijk om de aanwezige bouwmassa aan te tasten of te wijzigen. Alleen het pakhuis dat geen hoge waarde heeft naast de molen dient te verdwijnen.” Waarom is dit verslag, afkomstig van een gerenommeerd bedrijf niet meegenomen in de beoordeling?
Antwoord
Ing. Gijs J. van Reeuwijk was destijds (voor 2020) betrokken bij het opstellen van het restauratieplan voor het toenmalig Comité tot herstel en instandhouding van molen De Hoop te Sint Laurens. De door Van Reeuwijk bouwmeester opgestelde bouwhistorische verkenning is derhalve niet onafhankelijk opgesteld zoals vereist is volgens de Uitvoeringsrichtlijn voor bouwhistorisch onderzoek. Daarnaast was de verkenning niet volledig. In 2024 is dan ook een aanvullende onafhankelijke bouwhistorische verkenning met waardenstelling opgesteld.
Bron: raadsinformatie van de gemeente Middelburg (Open Raadsinformatie). De vragen en antwoorden zijn automatisch uit de brief gelezen; het origineel is leidend.