besteding en effectiviteit van middelen preventie met Gezag (zie 2026-180)

Vraag 1

Overzicht van interventies en onderbouwing 1.Kan het college een volledig overzicht geven van alle interventies die Nieuwegein sinds 2022 heeft gefinancierd met middelen uit Preventie met Gezag?

Antwoord van het college

Zie hiervoor het Uitvoeringsplan (UVP) 2022-2026. Deze is bijgevoegd. Op pagina 35 en 36 is schematisch per pijler weergegeven welke inspanningen er zijn ingezet. Ook bij het nieuwe UVP Preventie met Gezag 2026-2029 dat na de zomer wordt gedeeld volgt een overzicht van projecten, interventies en activiteiten.

Vraag 2

Van deze interventies: welke zijn wetenschappelijk bewezen effectief, welke niet, en op basis van welke criteria is dat beoordeeld?

Antwoord van het college

Er is slechts een aantal effectief bewezen gedragsinterventies voor deze doelgroep.

In Nieuwegein zetten we in op de effectief bewezen interventie Alleen Jij Bepaalt wie je bent (AJB). De methodieken IPTA (Integrale Persoonsgerichte Toeleiding naar Arbeid) en RIO (Re-integratie Officier) zijn nog niet officieel bewezen effectief, maar worden op basis van onderzoeken vanuit het ministerie van justitie en veiligheid wel aangeraden om toe te passen en worden geïmplementeerd in Nieuwegein. Vanuit de jeugdreclassering zijn voor onze doelgroep de interventies Kansrijk en Straatkracht beschikbaar. Dit zijn methodieken die zijn opgebouwd vanuit wetenschappelijke kennis en landelijk worden gemonitord.

Uitgangspunten uitvoering (zie blz. 47 UVP)

• Alle betrokken professionals dienen te beschikken over expertise met betrekking tot de doelgroepen jonge aanwas en doorgroeiers.

• We werken zoveel mogelijk methodisch en met wetenschappelijk bewezen interventies. We kijken naar werkzame elementen uit onze eigen praktijk en van andere gemeenten. Waar mogelijk kiezen we voor bewezen effectieve interventies.

• Alle professionals werken volgens de leidende principes uit hoofdstuk 4.

 Bladnummer

2/7

Kenmerk Ond erwerp

Zembla PMG

Een voorbeeld daarvan: We doen wat nodig is en stellen ons zelf steeds de vraag: doen we de goede dingen? We stoppen met dingen waarvan bewezen is dat het niet werkt.

We hebben in het UVP aangegeven dat we kritisch omgaan met ervaringsdeskundigen. We hebben de afweging gemaakt om deze niet in te zetten.

Alleen het jongerenwerk werkt met jongeren uit de buurt die een positief voorbeeld kunnen zijn voor andere jongeren, maar deze jongeren hebben geen crimineel verleden.

Vraag 3

Welke interventies die in Nieuwegein worden ingezet zijn door het ministerie of onafhankelijke onderzoekers als niet-effectief bestempeld?

Antwoord van het college

Geen. Volgens wetenschappers moeten we voorzichtig zijn met het geven van voorlichting aan jongeren, omdat het mogelijk ook negatieve gevolgen kan hebben.

Wij zijn terughoudend met voorlichting geven aan jongeren. Dit waren we nog niet gestart en daar zien we nu ook van af.

Vraag 4

Wat is de reden om deze interventies desondanks te blijven inzetten?

Antwoord van het college

Niet van toepassing.

2. Doelmatigheid en besteding van middelen

Vraag 5

Hoeveel middelen heeft Nieuwegein sinds 2022 ontvangen vanuit Preventie met Gezag?

Antwoord van het college

In de eerste SPUK Preventie met Gezag heeft Nieuwegein in totaal 5,5 miljoen euro ontvangen van het ministerie van Justitie en Veiligheid. Van dit bedrag is ook een deel bestemd voor de jeugdreclassering. In de tweede SPUK Preventie met Gezag voor de periode juni 2026 tot en met december 2029 ontvangt Nieuwegein 6,4 miljoen.

Vraag 6

Hoeveel van deze middelen zijn besteed aan interventies waarvan geen bewezen effectiviteit bekend is?

Antwoord van het college

Ten eerste is het belangrijk om een onderscheid te maken tussen pilots, interventies en activiteiten. Niet alles wat we inzetten is een interventie. En wat we inzetten is niet allemaal effectief bewezen, maar dat betekent niet dat het per definitie niet effectief is. Van voorlichting aan jongeren is bekend dat dit niet effectief is. Dit doen wij daarom niet. Wel zetten wij bewustwordingssessies voor ouders en professionals in, omdat we deze doelgroep niet op een andere manier kunnen bereiken en het wel belangrijk is deze doelgroepen onderdeel te laten zijn van de PMG-aanpak. We hebben ouders en professionals hard nodig zodat zorgelijke signalen worden gedeeld met professionals, omdat ouders er zelf alert op gaan zijn en gaan handelen, zodat we er eerder bij kunnen zijn en preventieve inzet kunnen leveren voor deze jongeren. De kosten van de bewustwordingssessies voor ouders en professionals hebben tot nu toe in totaal 7000 euro gekost.

Vraag 7

Hoe beoordeelt het college de doelmatigheid van deze bestedingen in het licht van de conclusies uit het landelijke onderzoek en de Zembla-uitzending?

Antwoord van het college

Het college oordeelt dat de tot nu toe uitgegeven PMG-middelen doelmatig zijn ingezet omdat Nieuwegein zoals uit het antwoord op vraag 6 blijkt, de in de Zemblauitzending genoemde interventies niet inzet.

 Bladnummer

3/7

Kenmerk Ond erwerp

Zembla PMG

Vraag 8

Welke maatregelen neemt het college om versnippering van middelen over veel verschillende projecten te voorkomen?

Antwoord van het college

Door integrale samenwerking te bevorderen wordt versnippering van middelen tegengegaan. Het programma Preventie met Gezag staat niet los van de afdelingen van de gemeente Nieuwegein. Er vindt afstemming plaats met Toezicht, Veiligheid en Leefbaarheid, Maatschappelijke Ontwikkeling, Nationaal Programma Centrale As, maar ook met externe partners zoals politie, OM en scholen.

3. Monitoring, evaluatie en sturing

Vraag 9

Welke indicatoren gebruikt het college om te bepalen of interventies bijdragen aan het voorkomen van instroom in (zware) jeugdcriminaliteit?

Antwoord van het college

Er is niet een vaste set aan indicatoren mogelijk om te bepalen of een interventie werkt. De effectiviteit van preventieve interventies vaststellen is überhaupt lastig.

Algemene indicatoren waar we het effect van het programma op monitoren zijn: jonge aanwas in drugscriminaliteit en jeugdigen betrokken bij een delict. Daarnaast bestaat er een landelijke monitor PMG waar wij jaarlijks onze input als gemeente geven.

Binnen PMG zetten we geen interventies in die gericht zijn op alle jongeren in Nieuwegein, dat gebeurt vanuit de reguliere inzet. Binnen PMG focussen we ons op de doelgroepen risicojongeren, jonge aanwas en de doorgroeiers. Om de effectiviteit van interventies te monitoren hanteren we de kwantitatieve indicatoren, namelijk het gebied, welke doelgroep bereiken we en wat is het bereik. Soms zijn daar aanvullende monitoringsvragen en afwegingskaders bij nodig, zoals kwalitatieve verdieping.

Bij jongeren in deze persoonsgerichte aanpak kijken we op basis van problematiek op leefgebieden en risicoprofielen wat de beste interventie is voor een persoon om in te zetten. Op basis van expertise en methodieken van betrokken partners zoals raad van de kinderbescherming, jeugdreclassering, politie, OM wordt bepaald welke inzet het meest passend en effectief zal zijn.

Vraag 10

Hoe vaak worden interventies geëvalueerd, door wie, en op basis van welke methodiek?

Antwoord van het college

Er is niet één standaard. Sommige interventies worden landelijk gemonitord zoals bijvoorbeeld interventies van de jeugdreclassering. Bewezen effectieve interventies monitoren we lokaal op bijvoorbeeld het bereik, maar onderzoeken we niet opnieuw.

Voor de pilot persoonsgerichte aanpak Jonge aanwas en doorgroeiers hebben we een onafhankelijke onderzoeker aangetrokken die actieonderzoek voor ons uitvoert.

Vraag 11

Worden interventies stopgezet wanneer blijkt dat ze geen effect hebben?

Antwoord van het college

Zo ja: welke? Zo nee: waarom niet?

Ja, dit is een van onze uitgangspunten in het UVP. Zo hebben we twee keer een drugsonderzoek laten uitvoeren. Dat gaf ons op dat moment nuttige inzichten, maar in de verdere ontwikkeling van het programma zien we geen noodzaak om dit voort te zetten.

 Bladnummer

4/7

Kenmerk Ond erwerp

Zembla PMG

Vraag 12

Hoe wordt de gemeenteraad geïnformeerd over de resultaten en effectiviteit van de ingezette interventies?

Antwoord van het college

Periodiek wordt de raad geïnformeerd over de voortgang van het programma via een avond van de stad, de voortgangsrapportage en via de reguliere P&C cyclus. Er is een voortgangsrapportage verschenen van 2,5 jaar PMG en vanaf nu wordt er jaarlijks een voortgangsrapportage opgesteld.

4. Opvolging van landelijke adviezen

Vraag 13

In 2024 adviseerde het ministerie om uitsluitend evidence-based interventies te gebruiken. Hoe heeft Nieuwegein dit advies opgevolgd?

Antwoord van het college

Dit advies kwam ten tijde van schrijven van ons UVP en we hebben de lessen daaruit meteen overgenomen.

Zie pagina 25 van het UVP. Onze aanpak was echter al gebaseerd op inzet op vermindering van de risicofactoren (central eight) en preventieve maatregelen om beschermende factoren te versterken. Zie ook bijlage 1. Dit is nog steeds relevant.

Het geeft namelijk ook aan dat van de verschillende beschermende en risicofactoren er slechts een aantal zijn waarbij het maximaal effect sterk is.

Vraag 14

Waarom is er, ondanks dit advies, toch gekozen voor interventies zonder bewezen effectiviteit?

Antwoord van het college

De kracht van de aanpak preventie met gezag is dat er ruimte is om te leren, te kijken wat er lokaal nodig is en dat het niet vooraf volledig ingekaderd is. Dit biedt professionals, met kennis van zaken, de mogelijkheid om te doen wat nodig is voor deze doelgroep.

Vraag 15

Welke stappen neemt het college om vanaf 2026 wél uitsluitend bewezen effectieve interventies in te zetten?

Antwoord van het college

We waren al kritisch en dat zullen we blijven, maar ook willen we als het nodig is wel kijken waar innovatie nodig is en professionals de ruimte geven om te doen wat nodig is. Dit gaat hand in hand met een goede voorbereiding en monitoring tijdens pilots.

5. Samenwerking en regie

Vraag 16

Hoe wordt binnen Nieuwegein samengewerkt met scholen, jongerenwerk, wijkteams, politie en OM binnen Preventie met Gezag?

Antwoord van het college

Er wordt intensief samengewerkt met deze genoemde partijen. Het OM en de politie zijn ook mede opdrachtgever voor deze aanpak.

Vraag 17

Wie voert in Nieuwegein de regie over de aanpak jeugdcriminaliteit?

Antwoord van het college

De gemeente voert de regie over de totale aanpak. Het OM en de politie hebben echter ook een rol. Bij een strafrechtelijke aanpak voert OM de regie en werkt daarbij samen met politie.

Vraag 18

Hoe wordt voorkomen dat samenwerking leidt tot overlegstructuren zonder aantoonbare resultaten?

Antwoord van het college

Overleggen binnen PmG zijn helpend om elkaars werkwijzen te kennen, de voortgang te monitoren en te leren van hetgeen we doen. Binnen het afstemmingsoverleg jeugd en het interventieteam zitten partners om tafel om

 5/7

Bladnummer Kenmerk Ond erwerp

Zembla PMG

concreet wat te kunnen betekenen voor de risicojongeren in Nieuwegein die onze aandacht verdienen om te voorkomen dat ze afglijden. 6.Nieuwegein-specifieke resultaten

Vraag 19

Welke concrete resultaten zijn in Nieuwegein geboekt sinds de start van Preventie met Gezag?

Antwoord van het college

Zie voortgangsrapportage 2,5 jaar PmG.

Vraag 20

Hoe verhoudt de Nieuwegeinse aanpak zich tot de kritiek van experts in Zembla, zoals de wildgroei aan interventies en het gebrek aan focus op bewezen effectieve methoden?

Antwoord van het college

We werken al langere tijd conform drie pijlers die samen met partners zijn gekozen en houden deze koers de komende jaren vast. Door langdurige investering in deze doelgroep kunnen we resultaten zien.

Vraag 21

Is het college bereid een onafhankelijke evaluatie te laten uitvoeren van de Nieuwegeinse aanpak jeugdcriminaliteit en de inzet van Preventie met Gezag?

Antwoord van het college

Nee, daar ziet het college op dit moment geen noodzaak voor. Door middel van voortgangsrapportages en besprekingen worden college en raad op de hoogte gehouden en dat is voor dit moment voldoende.

Slotvraag 22. Wanneer kan de raad een integraal overzicht verwachten van de ingezette middelen, de onderbouwing van de gekozen interventies en de behaalde resultaten?

Zie antwoord vraag 1.