schriftelijke vragen fractie Zó! Zoetermeer - Problematische schulden op hoogste niveau in elf jaar
Een raadslid stelde op 9 februari 2026 schriftelijke vragen aan het college van burgemeester en wethouders van Zoetermeer.
Brief van het college
Deze brief is niet in losse vragen en antwoorden uit te lezen. Hieronder staat de tekst; het origineel staat via de link.
Aan De gemeenteraad van Zoetermeer
Zaakid 2026-026076
Van Het college/ Wethouder Velzen
Datum 24 februari 2026
Onderwerp Beantwoording van de schriftelijke vragen van de Zó! Zoetermeer fractie d.d. 9 februari 2026 over ‘Problematische schulden op hoogste niveau in elf jaar’
Bijlagen -
Vraag 1 Welke oorzaken ziet het college voor de toename van het aantal huishoudens met problematische schulden tot het hoogste niveau in jaren?
Antwoord 1 Het is belangrijk om het beeld dat het artikel1 op basis van CBS-cijfers schetst over het aantal huishoudens met problematische schulden enigszins te nuanceren. Het aantal huishoudens in 2025 kwam neer op 6.310 (10,8%) vergeleken met 6.030 in 2015 (11%). De CBS-cijfers over het aandeel huishoudens met problematische schulden laten dus feitelijk over de periode van 11 jaar een stabieler beeld zien (peildatum 1 januari). Na een daling vanaf 2018, is vanaf 1 januari 2021 t/m 1 januari 2024 een toename te zien. Vanaf 1 januari 2025 lijkt deze opnieuw te gaan dalen, dan wel stabiliseren.
Bron: CBS
1 Aantal huishoudens met schulden in Zoetermeer hoogste in elf jaar | Zoetermeer | AD.nl
1
De toename van huishoudens met problematische schulden is het gevolg van een combinatie van factoren.
Dat zijn onder andere een stijging van het aantal nog openstaande vorderingen voor toeslagen en overige belastingaanslagen. Dit is mede te verklaren doordat vanwege de coronapandemie en de energiecrisis verschillende tijdelijke steunregelingen voor inwoners en ondernemers zijn ingevoerd die later zijn weggevallen. Ten tweede zijn in deze periode door de Belastingdienst en Dienst Toeslagen de invorderingsmaatregelen voor toeslagen en overige aanslagen tijdelijk stopgezet. Volgens het CBS was het aantal en aandeel schuldenaren zonder deze ondernemers- en pauzeringsmaatregelen, tussen 1 januari 2021 en 1 januari 2024, waarschijnlijk lager en daarnaast stabieler geweest. Dit had als gevolg dat vorderingen en aanslagen langer open bleven staan dan voorheen en dat mensen met schulden kwamen te zitten.
Een andere reden is dat de definitie van geregistreerde problematische schulden in 2022 door het CBS is aangepast2. Dit zorgt voor een toename van het aantal schulden dat het CBS als problematisch definieert.
De impact van de corona- en energiecrisis op de financiële bestaanszekerheid is voor het college reden om te blijven werken aan hulp voor alle Zoetermeerders die het financieel moeilijk hebben.
Op 26 januari heeft uw raad de Actieagenda Financiële Bestaanszekerheid 2026-2029 vastgesteld. Met de Actieagenda wil het college de financiële bestaanszekerheid van onze inwoners versterken.
De Actieagenda draagt bij aan het verbeteren van de financiële bestaanszekerheid van inwoners langs drie programmalijnen: het vergroten en verbeteren van het bereik van onze regelingen zodat mensen die dat nodig hebben gebruik maken van de hulp; het verbeteren van de wijze waarop wij inwoners bejegenen en het versterken van onze preventieve werkwijze.
Vraag 2 Op welke terreinen hebben huishoudens in Zoetermeer het vaakst problematische schulden (zoals zorgpremie, belastingen, boetes of studieschuld)? Kan het college per terrein aangeven welke oorzaken hieraan ten grondslag liggen?
Antwoord 2 Uit cijfers van het CBS valt op te maken dat Zoetermeerse huishoudens vaak problematische schulden hebben bij de Belastingdienst, het CAK, het CJIB en DUO. In de praktijk zijn dat openstaande of oninbare belastingaanslagen; achterstanden op toeslagen (zorgtoeslag, huurtoeslag, etc.) die moeten worden terugbetaald; betalingsachterstanden bij zorgverzekeringspremies die zes maanden of langer openstaan.
Daarnaast hebben veel Zoetermeerse huishoudens een betalingsachterstand geregistreerd bij BKR. Hier gaat het om achterstanden bij kredieten of consumptieve leningen.
De belangrijkste oorzaken voor de schulden zijn samen te vatten in het hebben van onvoldoende inkomen, terugvorderingen, het aangaan consumptief krediet en gebruik maken van achterafbetaaldiensten, verkeersboetes en invorderingsboetes.
2 Met behulp van verschillende registraties (waaronder Belastingdienst, DUO, SVB, UWV, BKR, CJIB), wordt door het
CBS afgeleid welke huishoudens te maken hebben met geregistreerde problematische schulden. De informatie over schulden verschilde echter per registratie. Tot en met verslagjaar 2021 was de definitie van geregistreerde problematische schulden gebaseerd op tien bronnen. Deze bronnen waren niet voor alle jaren beschikbaar. Daarom is per registratie opnieuw bepaald wanneer er sprake is van een geregistreerde problematische schuldsituatie. Dit heeft volgens het CBS als gevolg dat het aantal problematische schulden afkomstig uit de schuldregistratie van meerdere bronnen vanaf 1 januari 2025 zal toenemen.
Schuldregistratie*
Belastingdienst - overige aanslagen Betalingsachterstand geregistreerd bij BKR Betalingsachterstand zorgpremie (CAK) Belastingdienst - toeslagen CJIB Belastingdienst - oninbare schulden Betalingsachterstand studieschuld (DUO) Bijstandsvorderingen Schuldregeling (BKR) Betalingsachterstand bij UWV WSNP Betalingsachterstand bij SVB Betalingsachterstand eigen bijdrage Wlz/Wmo
Aandeel huishoudens (%) 48,3 36,4 29 26,8 18,8 11,8 11,2 6,1 1,8 1,4 0,3 0,3 n.b.
* De percentages tellen op tot meer dan 100 procent omdat huishoudens in meerdere schuldregistraties tegelijk voor kunnen komen.
Vraag 3 Welke typen huishouden hebben het meest te maken met problematische schulden (zoals, alleenstaanden, jongeren, ouderen en/of werkende armen)?
Antwoord 3 Globaal genomen laat onderzoek zien dat huishoudens met lage inkomens de grootste risicogroep voor problematische schulden vormen. Door hun lage lonen hebben deze huishoudens vaak te weinig financiële buffers. Andere groepen met een verhoogd risico op financiële problemen en schulden zijn alleenstaande huishoudens met kinderen, zzp’ers, mensen met een uitkering en laagopgeleiden.
In 2024 heeft het college een minima-effectrapportage door het Nibud laten uitvoeren als onderdeel van het Onderzoek naar besteedbaar inkomen. De uitkomst van het Nibud-rapport, en van het onderzoek in breder zin, lieten zien dat de Zoetermeerse inkomensregelingen meestal voldoende ondersteuning bieden aan mensen met financiële bestaansonzekerheid. Echter, niet alle inwoners vragen de regelingen aan waar zij recht op hebben. Een grote uitdaging is om ervoor te zorgen dat onze inwoners de regelingen waar ze recht op hebben aanvragen en ontvangen. Daarnaast is het van belang ze tijdig de stap naar hulp zetten.
Vraag 4 Welke verschillen zijn er in de schuldenproblematiek tussen de wijken in Zoetermeer? En in hoeverre sluit de schuldhulpverlening in deze wijken daadwerkelijk aan bij de problemen die daar spelen?
Antwoord 4 In de Visie Zoetermeer 2040 zijn Meerzicht, Buytenwegh en Seghwaert benoemd als ‘wijken van de toekomst’. De reden daarvoor is dat uit sociaaleconomische verkenningen3 en wijkanalyses blijkt dat de maatschappelijke uitdagingen in Zoetermeer niet uniform zijn, maar per wijk verschillend van aard zijn in omvang en complexiteit. Dit geldt ook voor schuldenproblematiek in de drie wijken.
3 Het Basisdocument Zoetermeer 2040 bevat een grote hoeveelheid feitelijke inzichten over de stad.
De schuldhulpverlening in Zoetermeer is in de basis stadsbreed georganiseerd (gelijke toegang, uniforme werkwijze) en toegankelijk voor alle inwoners. Informatie uit de wijkverkenningen is hierop aanvullend en wordt betrokken bij de verdere invulling van de aanpak. In de samenwerking met maatschappelijke partners en sociale netwerken komt dit aspect eveneens naar voren. Partners zijn vaak gevestigd op locaties in één of meerdere wijken, maar dienen bereikbaar te zijn voor alle inwoners van de stad. Te denken valt aan de Voedselbank, die met meerdere uitgiftepunten werkt. Een ander voorbeeld is het Geldpunt, dat op drie manieren bereikbaar is: telefonisch, per e-mail en via een inloopspreekuur. Het inloopspreekuur van het Geldpunt is georganiseerd in drie wijken: Buytenwegh, Seghwaert en Meerzicht.
Het college zoekt doorlopend naar manieren om de verbinding tussen schuldhulpverlening en het wijkgericht werken te versterken. Er vindt structureel samenwerking en overleg plaats tussen Schuldhulpverlening en de wijkregisseurs. Daarnaast worden inwoners geïnformeerd via onder meer (wijk)nieuwsbrieven.
Het verder versterken van de verbinding op wijkniveau is opgenomen als actie in het kader van de Actieagenda Financiële Bestaanszekerheid. In overleg met de wijkregisseurs wordt aansluiting gezocht bij bewonersbijeenkomsten in de wijken, om zichtbaarder te zijn en letterlijk ‘het gezicht van de gemeente’ te laten zien. Daarnaast wordt actief de verbinding gezocht met de Lokale Teams, die vanaf januari 2026 zijn gestart.…
Bron: raadsinformatie van de gemeente Zoetermeer (Open Raadsinformatie). De vragen en antwoorden zijn automatisch uit de brief gelezen; het origineel is leidend.