2026-062 Memo toezegging beantwoording vragen herijking reserve sociaal domein
Een raadslid stelde op 12 maart 2026 schriftelijke vragen aan het college van burgemeester en wethouders van Goes.
Brief van het college
Deze brief is niet in losse vragen en antwoorden uit te lezen. Hieronder staat de tekst; het origineel staat via de link.
RAADSMEMO Aanleiding Tijdens de behandeling van de Kadernota 2025 op 4 juli 2024 is een motie opgesteld door de PvG en de VVD. Deze motie is niet in stemming gebracht.
Wethouder Meulblok heeft naar aanleiding van deze motie de volgende toezegging gedaan: De raad nog deze collegeperiode te informeren over het gevraagde in motie M9 ‘Tweede herijking reserve sociaal domein’. (Bijlage 1) In de motie wordt gevraagd om: 1. 2. 3.
Van College Aan Gemeenteraad Datum 3 maart 2026 Onderwerp Toezegging beantwoording vragen herijking reserve sociaal domein
Te onderzoeken of 7,5% van de begroting van het programma Registratienummer sociaal domein als jaarrisico voor dat programma een reële vuistregel is voor dat risico.
Pagina 1 Daarvoor ervaringen opgedaan sinds de instelling van de reserve sociaal domein te gebruiken en indien mogelijk risicoberekeningen toe te passen zoals worden gebruikt voor de overige financiële risico’s;
Indien het onderzoek daartoe aanleiding geeft, een voorstel te formuleren voor een aangepast percentage voor het jaarrisico, zoals dat nu is vastgelegd op 7,5%;
Achtergrond De bestemmingsreserve sociaal domein is gevormd bij de begroting 2015. Het doel van de reserve is het vormen van een buffer om de risico’s in het sociaal domein op te kunnen vangen. In 2015 decentraliseerde het Rijk taken op het gebied van wmo, jeugdzorg en participatie. Het was van groot belang om inzicht te hebben in de gemeentelijke uitgaven en de hiervoor ontvangen rijksbijdragen. De transitie en transformatie kostte immers tijd om goed in te regelen, waardoor het logisch was om hiervoor een risico-reserve te vormen. Op deze manier was goed inzichtelijk wat het financiële resultaat was en konden (nakomende) kosten, opbrengsten en risico’s verrekend worden.
Huidige situatie In december 2023 zijn de financiële verordeningen geüpdatet. Eén van de regelingen die voortvloeit uit de financiële verordening is de nota reserves en voorzieningen. Deze nota omschrijft de functie en het doel van bestemmingsreserve sociaal domein.
Eerst werd de risicoreserve sociaal domein gebaseerd op een percentage van de decentralisaties WMO, Jeugd en de Participatiewet. In 2020 heeft uw raad een besluit genomen om niet meer te spreken over het ‘vierkant’ sociaal domein, maar over het programma sociaal domein. Dit was het gevolg van de overgang van de uitkeringen in het sociaal domein naar de algemene uitkering. De één op één koppeling tussen de rijksbijdragen en de uitgaven is daarmee niet meer herleidbaar. Ook is gekozen voor aanpassing van de indexering in het programma sociaal domein waarbij aangesloten wordt bij de eigen indexering op de loonkosten. Het risicopercentage is aangepast naar 7,5% met minimaal factor 1 en maximaal factor 2,5. Bij het minimum kunnen we als gemeente het risico ongeveer 1 jaar dragen en bij het maximum kunnen we het risico ongeveer 2,5 jaar dragen. Het idee hierachter was dat we hiermee tijd kopen om beleidswijzigingen te implementeren bij eventuele tekorten. Als de reserve onder het minimum komt wordt deze direct aangevuld vanuit de algemene reserve. Is er sprake van een hogere stand dan het maximum, dan vloeit het overschot terug naar de Algemene Reserve.
Beantwoording toezegging
Datum 24 februari 2026
Voor de beantwoording is het noodzakelijk om inzicht te hebben in de ontwikkeling van de reserve sociaal domein. De ontwikkeling van de reserve sociaal domein op basis van de jaarrekeningen is als volgt:
Onderwerp Toezegging beantwoording vragen herijking reserve sociaal domein Registratienummer
Pagina 2
Overzicht ontwikkeling reserve sociaal domein (bedragen x € 1.000) Stand 1/1 reserve sociaal domein Dotaties Onttrekkingen Stand 31/12 reserve sociaal domein
2020
2021
2022
2023
2024
€ 5.558 € 5.010 € 10.386 € 11.141 € 12.477 € 12.438 € 1.347 € 11.668 € 3.998 € 5.039 € 3.703 PM € 1.895 € 6.292 € 3.243 € 3.703 € 3.742 PM € 5.010 € 10.386 € 11.141 € 12.477 € 12.438 € 12.438
Minimale omvang - 1 x 7,5% van de lasten SD Maximale omvang - 2,5 x 7,5% van de lasten SD
€ 4.932 € 4.725 € 5.463 € 5.654 € 7.008 € 12.330 € 11.812 € 13.656 € 14.135 € 17.521
De reserve sociaal domein is in omvang toegenomen van € 5,5 miljoen begin 2020 naar € 12,4 miljoen eind 2024. Ook de minimale en maximale omvang van de reserve zijn verhoogd als gevolg van toename van de totale lasten programma sociaal domein.
Risico-inventarisatie In 2024 zijn voor het eerst alle risico’s voor het sociaal domein gekwantificeerd en opgenomen in de applicatie Naris voor risicomanagement. Dit betekent dat deze risico’s:
• Geïdentificeerd zijn;
• Een inschatting is gemaakt hoe vaak dit risico zich voordoet.
• Een inschatting is gemaakt van de omvang van het risico als het zich voordoet.
Verder gaat Naris ervan uit dat niet alle risico’s zich tegelijkertijd voordoen. Als we de risico’s in het sociaal domein kwantificeren en verwerken in de risicosimulatie voor alleen het sociale domein dan is een minimale omvang van € 928.000 benodigd. Het is ook mogelijk om de risico’s in het sociaal domein te integreren met de overige risico’s. In dat geval is de benodigde minimale omvang nog lager.
Deze cijfers zijn gebaseerd op de risico-inventarisatie bij de Programmabegroting 2026. In maart 2026 vindt een update van de risico’s plaats die wordt verwerkt in de jaarrekening 2025.
Verwerking van risico’s die zich voordoen Tekorten die voor aanvang van het boekjaar worden voorzien worden niet opgevangen vanuit de reserve maar vanuit de algemene begroting. Het betreft hier over het algemeen structurele tekorten waarbij incidentele dekking vanuit een reserve niet passend is.
De risico-reserve sociaal domein wordt gebruikt op het moment dat in het lopende jaar een tekort op het programma sociaal domein wordt voorzien. Bij het opstellen van de jaarrekening wordt het resultaat op het programma sociaal domein toegevoegd of onttrokken aan deze reserve. Dit betekent dat het resultaat van het programma sociaal domein geen onderdeel is van het jaarrekeningresultaat.
Daardoor is het lastiger te beoordelen hoe de gemeente financieel heeft gepresteerd.
Het gevolg van de huidige systematiek in de praktijk is dat de toevoegingen over de afgelopen vijf jaar hoger zijn dan de onttrekkingen. In totaal is namelijk afgerond € 26 miljoen toegevoegd en € 19 miljoen onttrokken.
2025
PM PM
1.
Te onderzoeken of 7,5% van de begroting van het programma sociaal domein als jaarrisico voor dat programma een reële vuistregel is voor dat risico.
Op basis van bovenstaande analyse trekken wij de conclusie dat de huidige risico-reserve sociaal domein hoger dan noodzakelijk is voor de van toepassing zijnde risico’s.
Datum 24 februari 2026 Onderwerp Toezegging beantwoording vragen herijking reserve sociaal domein Registratienummer
Pagina 3
2.
Daarvoor ervaringen opgedaan sinds de instelling van de reserve sociaal domein te gebruiken en indien mogelijk risicoberekeningen toe te passen zoals worden gebruikt voor de overige financiële risico’s;
We concluderen dat de meeste risico’s in het sociale domein structurele effecten kennen die worden opgevangen binnen de algemene begroting tijdens het proces van de Kadernota en/of de Programmabegroting. Omdat het structurele risico’s zijn, kunnen deze niet vanuit de reserve sociaal domein opgevangen worden.
Bij toepassing van de systematiek, zoals ook bij de overige financiële risico’s wordt toegepast, is een reserve van € 934.000 voldoende om de incidentele risico’s in het sociaal domein op te vangen.
3.
Indien het onderzoek daartoe aanleiding geeft, een voorstel te formuleren voor een aangepast percentage voor het jaarrisico, zoals dat nu is vastgelegd op 7,5%;
De reserve sociaal domein is momenteel € 11.502.000 hoger dan noodzakelijk voor de incidentele risico’s in het sociaal domein. Het gevolg hiervan is dat voor dit bedrag beslag wordt gelegd op de vrij beschikbare ruimte. Deze ruimte kan dus niet voor andere doeleinden worden ingezet.
In plaats van een aanpassing van het percentage overwegen we om voor te stellen om aan te gaan sluiten bij de systematiek van risicomanagement zoals we dat ook voor de andere risico’s doen. Bij andere gemeenten is dit doorgaans gebruikelijk.
Conclusie Op basis van bovenstaande analyse trekken wij de volgende conclusies:
• De huidige risico-reserve sociaal domein is ruim € 11 miljoen hoger dan noodzakelijk is. Bij toevoeging van de risico’s uit het programma sociaal domein als integraal onderdeel van het risicomanagement (overige risico’s) is een lagere weerstandscapaciteit van toepassing.
• Door alle risico’s op één plek te kwantificeren, wordt in de berekening ook rekening gehouden met cumulatie van risico’s.…
Bekijk de brief: 2026-062 Memo toezegging beantwoording vragen herijking reserve sociaal domein
Bron: raadsinformatie van de gemeente Goes (Open Raadsinformatie). De vragen en antwoorden zijn automatisch uit de brief gelezen; het origineel is leidend.