RIVM onderzoek luchtkwaliteit Tata Steel
Een raadslid stelde op 21 maart 2024 schriftelijke vragen aan het college van burgemeester en wethouders van Haarlem.
Brief van het college
Deze brief is niet in losse vragen en antwoorden uit te lezen. Hieronder staat de tekst; het origineel staat via de link.
Gemeente Haarlem
Raadsfractie Actiepartij t.a.v. dhr. Danny van Leeuwen
Ons kenmerk Datum
Afdeling Contact
Telefoon
OMB/2023/1922254
21 november 2023 Omgevingsbeleid M.A.H.G. Plantaz 023-5113517
Onderwerp: beantwoording vragen art. 32 Actiepartij inzake RIVM onderzoek luchtverontreiniging Tata Steel
Geachte heer Van Leeuwen,
Op 2 oktober jl. heeft u vragen gesteld ex art. 32 RvO inzake het RIVM-onderzoek naar luchtverontreiniging door Tata Steel. Met deze brief geven wij antwoord op uw vragen. Eerst geven wij een korte toelichting op het onderzoek, betekenis voor Haarlem en standpunt van het college. In de beantwoording wordt uw vraag steeds cursief weergegeven waarna het antwoord van het college volgt. Voor een compleet beeld van de context van en uw toelichtingen op de vragen voegen wij uw brief bij deze antwoordbrief.
Inleiding In het onderzoek waarnaar de vragen van Actiepartij refereren (zie https://www.rivm.nl/bibliotheek/rapporten/2023-0171.pdf) heeft RIVM de bijdrage onderzocht van luchtverontreiniging vanaf het terrein van Tata Steel op de gezondheid van omwonenden en hun leefkwaliteit. In dit integrale onderzoek zijn de resultaten van uiteenlopende eerdere onderzoeken, metingen en berekeningen aan een reeks verschillende stoffen in hun samenhang bekeken.
Het onderzoek bevestigt dat de uitstoot vanaf het Tata Steel terrein bijdraagt aan de hoeveelheid fijnstof, stikstofdioxide, PAK en metalen in de directe leefomgeving, en dat dit de kans op gezondheidseffecten voorde omwonenden vergroot. Omwonenden hebben een iets grotere kans op astma, longkanker en om eerder te overlijden. De kans op effecten is het grootst in Wijk aan Zee en neemt af met de afstand tot het Tata Steel terrein. Naar verwachting leven inwoners van Wijk aan Zee hierdoor gemiddeld 2,5 maand korter. Ongeveer 4% van toekomstige longkankergevallen zal aan de huidige uitstoot vanaf het terrein zijn toe te schrijven en 3% van de toekomstige gevallen van astma bij kinderen.
RIVM heeft hiervoor de hele keten van bron tot gezondheid bekeken: de uitgestoten hoeveelheid chemische stoffen, de wijze van verspreiding door de lucht, het neerkomen op de bodem of in de
Graag ons kenmerk vermelden bij uw reactie.
Postadres: Postbus 511, 2003 PB Haarlem
Kenmerk: OMB/2023/1922254 Telefoonnummer: 14 023 | www.haarlem.nl
1/6
leefomgeving. Vervolgens is gekeken wat dit betekent voor de kans op gezondheidseffecten voor omwonenden.
De verschillende onderliggende onderzoeken zijn afgestemd op de te beantwoorden vraag en daarop geoptimaliseerd. Zo maakte Haarlem deel uit van het gebied waar gezondheidseffecten via vragenlijsten en medicijngebruik zijn gemeten, en heeft Haarlem een meetpunt van het landelijk meetnet luchtkwaliteit waar een groot aantal stoffen continu worden gemeten over vele jaren.
Voor grofstof zijn monsternames juist in een kring dichter rondom het terrein uitgevoerd omdat daar de neerslag optreedt door het grotere soortelijk gewicht. Veel beperktere neerslag door grotere afstand en bij minder frequent voorkomende windrichtingen is ook moeilijker te relateren aan het terrein van Tata.
Het integrale onderzoek trekt geen specifieke conclusies voor Haarlem, al is dit wel het geval voor de onderliggende onderzoeken naar o.a. medicijngebruik en gezondheidsklachten (zie vraag 1).
De meeste winst voor de gezondheid is volgens RIVM te bereiken door de uitstoot van stof, stank,
geluid en stikstofoxiden te voorkomen, en daarnaast door de uitstoot van PAK en lood te verminderen zodat ook deze stoffen minder in de leefomgeving terechtkomen.
Het college is geschrokken van de conclusies, en heeft mede over de vragen van Actiepartij overleg gevoerd met de GGD die bij een aantal van de onderliggende onderzoeken betrokken was of deze zelfs uitvoerde. Op basis hiervan concludeert het college dat een herhaling van het integrale onderzoek of één of meer van de onderliggende onderzoeken specifiek voor Haarlem op dit moment
weinig meerwaarde heeft, omdat nu al duidelijk is dat maatregelen nodig zijn en beperking van de uitstoot zal ook in Haarlem eventuele effecten verder verkleinen. Wel acht het college het van belang
dat bij vervolgonderzoeken per geval wordt afgewogen of en hoe nadere informatie met betrekking tot Haarlem relevant is en verkregen kan worden. Het college zal dit in de relevante samenwerkingsverbanden bespreken.
Beantwoording vragen 1; Zijn er met betrekking tot de conclusies omtrent incidenties van medicatieverstrekking op genoemde aandoeningen cijfers bekend voor Haarlem, zo mogelijk uitgesplitst op wijkniveau? Zo ja, kunnen die met de gemeenteraad worden gedeeld?
Antwoord: De GGD Kennemerland geeft naar aanleiding van uw vraag de volgende toelichting die wij overnemen: "In het rapport over het medicijngebruik (Houthuijs, D., et al. (2022). Gezondheid in de IJmond III Monitoring incidentie medicijngebruik 2008-2019. https://www.rivm.nl/bibliotheek/rapporten/20220056.pdf zijn deze gegevens terug te vinden. Het medicatiegebruik is per postcodegebied weergegeven, in verhouding tot het gemiddelde. In figuur 7, 8 en 9 staat medicatie voor hoge bloeddruk, figuur 13 en 14 voor diabetes, 18 en 19 voor hartaandoeningen en 23 t/m 28 voor
Graag ons kenmerk vermelden bij uw reactie.
Postadres: Postbus 511, 2003 PB Haarlem
Kenmerk: OMB/2023/1922254 Telefoonnummer: 14 023 | www.haarlem.nl
2/6
4* luchtwegaandoeningen. In deze figuren is te zien dat postcodegebieden in Haarlem soms boven en soms onder het gemiddelde medicatiegebruik scoren. Dit kan verschillende oorzaken hebben, naast een natuurlijke spreiding. Voor een aantal factoren is in het onderzoek gecorrigeerd.
In dit onderzoek is bekeken of er een relatie is tussen medicatiegebruik en luchtverontreiniging afkomstig van het Tata Steel terrein. Zoals U ook in de inleiding van uw vraag aangaf is een indeling in blootstellingsgebieden gemaakt volgens onderstaand kaartje (afkomstig uit genoemd rapport, pagina 28). Te zien is dat Haarlem grotendeels in blootstellingsgebied 2 valt (en een klein deel in 1 en 3). De onderzoekers concluderen dat ervoor blootstellingsgebied 1 (referentie) en blootstellingsgebied 2 geen relatie is tussen medicatiegebruik en luchtverontreiniging afkomstig van het Tata Steel terrein.
Voor blootstellingsgebied 3 is er een net aan significante verhoging voor sommige soorten medicatie.
Alleen voor blootstellingsgebied 4 en 5 (dus echt rondom het Tata Steel terrein) is een duidelijke relatie aangetoond. Dat betekent dat voor Haarlem geen duidelijke relatie met Tata Steel kon worden aangetoond, de verhogingen kunnen ook aan andere factoren te wijten zijn. ai»
Categorie indeling Blootstelling Sjskmataal _____
ÖK».'
’
■z 3 im4
*
5,1,1 / I
Minr-wlr-d
^JJLXXX
I
\...
O-..»:.
J
Z«noo«jrt >in«nrete4«
mm y'
■
N
A X' > \ QrwtS-wn ■ K-
yjtn f-trt oi7.-3«>rru«lc«9«i«b.vn:< 'tt vijif
F^tiur 21
O#
qiiiittüti.’ ‘i.vt «Ar
-tyttralbijdjjg* vah
Bron: raadsinformatie van de gemeente Haarlem (Open Raadsinformatie). De vragen en antwoorden zijn automatisch uit de brief gelezen; het origineel is leidend.