vragen art 32 vragen woningtoewijzing en maatschappelijke begeleiding van statushouders

Vraag 1

2.1 onder a Wmo 2015. Ook voor jeugdhulp stelt de Wet de voorwaarde dat een kind staat ingeschreven in de gemeente waar hulp wordt gezocht. Zie artikel 2.3 Jeugdwet. Vraag 5: Indien de binding pas ontstaat wanneer een woning wordt geaccepteerd, met welke gemeente heeft de statushouder tot dat moment binding? Is dat de gemeente waar het AZC is gevestigd? (Ook hier graag aangeven of dit wettelijk of beleidsmatig is vastgelegd)

Antwoord van het college

Zoals uit het antwoord op vraag 4 blijkt zijn er verschillende vormen van binding. In principe geldt dat het COA verantwoordelijk is voor ondersteuning aan de statushouder totdat een statushouder een aangeboden woning in een andere gemeente woning accepteert of (onterecht) weigert2. De verantwoordelijkheden van het COA voor stratushouders zijn vastgelegd in de Regeling verstrekkingen asielzoekers en andere categorieën vreemdelingen 2005.

Ook de gemeente waar een statushouder staat ingeschreven kan gevraagd worden om ondersteuning. Statushouders en asielzoekers worden ingeschreven in de gemeente waar ze op dat moment verblijven. Dat is dan de gemeente die verantwoordelijk is voor

bijvoorbeeld voorzieningen zoals jeugdhulp, Wmo voorzieningen en schuldhulpverlening.

Vraag 6: Bij wie of welke instantie ligt naar oordeel van het college de verantwoordelijkheid om zorg te dragen voor (passende) huisvesting in het geval de aangeboden woning door de statushouder wordt geweigerd? Is dat de statushouder, gemeente Haarlem, COA, de gemeente waar AZC is gevestigd, anders (of een combinatie)?

Antwoord:

Als de statushouder een aangeboden woning weigert is deze vervolgens zelf verantwoordelijk voor huisvesting, zeker als de rechtbank heeft geoordeeld dat iemand onterecht een woning heeft geweigerd. De situatie in Haarlem is dat de statushouder via directe bemiddeling een passend

2Zie: wetten.nl - Regeling - Regeling verstrekkingen asielzoekers en andere categorieën vreemdelingen 2005 - BWBR0017959 (overheid.nl)

Graag ons kenmerk vermelden bij uw reactie.

Postadres: Postbus 511, 2003 PB Haarlem

Kenmerk: MO/2024/307607 Telefoonnummer: 14 023 | www.haarlem.nl

3/7

 aanbod gedaan wordt. De urgentie waarover de statushouder beschikt vervalt wanneer dit aanbod is gedaan.

Vraag 7: Heeft het college een beeld van het aantal keren (per jaar) dat een woning wordt geweigerd door een statushouder in Haarlem (en wat in voorkomende gevallen dan gebeurt)?

Antwoord:

Het komt in Haarlem een enkele keer per jaar (1 tot 2 maal) voor dat een statushouder een woning in eerste instantie weigert. Nagenoeg alle geweigerde woningen worden in tweede instantie geaccepteerd (gedurende de woningweigeringsprocedure, daarover later meer). Voor het eerst sinds jaren is het nu voorgekomen dat iemand volhardt in de weigering waarbij het tot een uitplaatsing uit het AZC gekomen is. Dat dit zo uitzonderlijk is komt mede door de inzet van Vluchtelingenwerk, door het verstrekken van informatie aan de statushouder en doordat COA, Vluchtelingenwerk en de gemeente Haarlem nauw samenwerken.

Landelijk komt een algehele weigering circa 20 keer per jaar voor3.

In een dergelijke situatie is het COA verantwoordelijk voor het Proces woningweigering en de inhoudelijke beoordeling van de zaak. Vluchtelingenwerk informeert belanghebbende(n) over de gevolgen van de woningweigering en tracht deze op andere gedachten te brengen. Aansluitend wordt melding gedaan van de woningweigering bij de programmabegeleider van het COA en de gemeente. Zowel Vluchtelingenwerk als de programmabegeleider van het COA trachten belanghebbende op andere gedachten te brengen. Indien belanghebbende de woning blijft weigeren dan meldt de gemeente dit bij regievoerder van het COA die verantwoordelijk is voor het koppelen van statushouders en de backoffice van het COA, die verantwoordelijk is voor het opstarten van de woningweigeringsprocedure. Het COA start de woningweigeringsprocedure op. In voorkomende gevallen wordt de woning nog minimaal twee weken aangehouden voor het geval dat belanghebbende besluit om de woning alsnog te accepteren. Indien belanghebbende persisteert wordt de koppeling met de gemeente ongedaan gemaakt en draagt het COA zorg voor een nieuwe koppeling die past bij de aangeboden woonruimte.

Vraag 8: Heeft de statushouder naar het oordeel van het college wel een (reële) keuze om een woning te weigeren wanneer dit in feite resulteert in dreigende economische dakloosheid en (in geval kinderen in het spel zijn) mogelijke inzet van instanties zoals Veilig Thuis?

Antwoord:

Het is aan belanghebbende om te beoordelen of er wel sprake is van een realistische keuze.

Het college is niet bevoegd om in de verantwoordelijkheid van belanghebbende te treden ten aanzien van het besluit over woningacceptatie, noch belanghebbende te dwingen om de aangeboden woning te accepteren. Hij/zij accepteert de volgens de wet passende woonruimte of kiest ervoor zelf in woonruimte te voorzien.

3 pdf (overheid.nl): antwoorden Kamervragen over woningweigering door statushouders

Graag ons kenmerk vermelden bij uw reactie.

Postadres: Postbus 511, 2003 PB Haarlem

Kenmerk: MO/2024/307607 Telefoonnummer: 14 023 | www.haarlem.nl

4/7

 4* Verbonden partijen doen er alles aan om belanghebbende(n) een positief besluit te laten nemen. Het COA is verantwoordelijk voor de inhoudelijke behandeling van de woningweigering, hier heeft de gemeente geen rol in. Indien belanghebbende (de statushouder) op basis van sociaal-medische gronden kan aantonen dat het woningaanbod niet passend is dan kan COA besluiten dat de weigering geen gevolgen heeft. Indien hier aanleiding toe is zal COA belanghebbende ondersteunen bij het medisch onderzoek (voor zover dit niet reeds heeft plaatsgevonden naar aanleiding van het huisvestingsgesprek dat binnen twee weken na vergunningverlening heeft plaatsgevonden).

Vraag 9: Wat zijn naar oordeel van het college de ongewenste gevolgen wanneer gebruik wordt gemaakt van de vrije toewijzingsruimte van corporaties om een statushouder, eenmaal door COA aan Haarlem toegewezen, bij mogelijke ongeschiktheid van het aanbod een andere woonruimte ter beschikking te stellen? (Vanuit de gedachte dat de geweigerde woning dan beschikbaar blijft voor andere (reguliere of bijzondere) woningzoekenden?

Antwoord:

Wanneer het COA op basis van sociaal-medische gronden tot de conclusie komt dat de aangeboden woning niet geschikt is zal belanghebbende andere woonruimte worden aangeboden. Gebruik van de zogenaamde vrije ruimte is in dat geval niet van toepassing.

Vraag 10: Is in de gemeentelijke werkprocessen naar oordeel van het college voldoende ambtelijke capaciteit en financiële ruimte beschikbaar om zorg te dragen voor een (zo warm mogelijke) overdracht indien statushouders klem dreigen te geraken tussen instanties en eigen beslissingen?

Antwoord:

Ja, daarvoor is voldoende capaciteit omdat, zoals uit het antwoord op vraag 7 blijkt, dit sporadisch voor komt. Het college acht het van groot belang dat dit aantal niet toeneemt.

Vraag 11 (Maatschappelijke) Begeleiding De maatschappelijke begeleiding van statushouders nadat zij in Haarlem een woning hebben toegewezen gekregen is enkele jaren geleden verlegd van Vluchtelingenwerk naar de sociale wijkteams (later Buurts). Deze begeleiding is toen ook teruggebracht van 2 naar 1 jaar. Begeleiding van statushouders is een multidisciplinaire aangelegenheid waarbij o.a. juridische, taalkundige, psychische en sociale aspecten alsook gedegen kennis van culturele achtergronden een rol spelen.

Vluchtelingenwerk was hier bij uitstek toe geëquipeerd en hielp ook bij het ondertekenen van de huurovereenkomst, sleutelontvangst en woningoplevering, en tijdige betaling van de eerste huurtermijn.

Kan het college aangeven hoe zij de maatschappelijke begeleiding door sociale wijkteams (Buurts) beoordeelt en daarbij ingaan op opdrachtgeverschap/opdrachtnemerschap en de benodigde competenties zoals in de inleiding van de vraag (niet limitatief) genoemd?

Graag ons kenmerk vermelden bij uw reactie.

Postadres: Postbus 511, 2003 PB Haarlem

Kenmerk: MO/2024/307607 Telefoonnummer: 14 023 | www.haarlem.nl

5/7

 Antwoord:

De maatschappelijke begeleiding wordt nog steeds uitgevoerd door Stichting Vluchtelingenwerk en is NIET verlegd naar de sociaal wijkteams. Het huidige contract met Vluchtelingenwerk is ingegaan op 1 januari 2022. Maatschappelijke begeleiding is al sinds januari 2020 verkort naar één jaar; tot die tijd was dit twee jaar. De maatschappelijke begeleiding door Vluchtelingenwerk eindigt na 12 maanden met - indien nodig en gewenst- een warme overdracht naar het Sociaal Wijkteam (Buurts). Ook tijdens de maatschappelijke begeleiding kunnen warme overdrachten plaatsvinden als er problematiek geconstateerd wordt waar Vluchtelingenwerk niet de juiste partij voor is. Vluchtelingenwerk kan in dat geval naast de maatschappelijke begeleiding de expertise inschakelen van het Sociaal Wijkteam of een andere gespecialiseerde partij (zoals GGZ of CJG).

Vraag 12: Maken ondertekenen huurovereenkomst, sleutelontvangst en woningoplevering en hulp bij betaling eerste huurtermijn nog onderdeel uit van de maatschappelijke begeleiding?

Antwoord Het ondertekenen van de huurovereenkomst, sleutelontvangst en woningoplevering vinden plaats op de huisvestingsdag en maken onderdeel uit van de maatschappelijke begeleiding door Vluchtelingenwerk. Ook ondersteunt de maatschappelijke begeleider bij de eerste regelzaken zoals het aanvragen van een uitkering of inrichtingskrediet. Zie hiervoor ook het antwoord op vraag 1.

De budgetcoach van de gemeente ondersteunt de statushouder bij het betalen van de vaste lasten als onderdeel van het financieel ontzorgen. Het financieel ontzorgen wordt door gemeenten aangeboden op grond van de Wet inburgering 2021.

Vraag 13: Zijn alle naar het oordeel van het college gevraagde competenties "in huis"? Zo niet, wat ontbreekt?

Antwoord Ja, alle gevraagde competenties zijn in huis.

Vraag 14: Is er nog enige betrokkenheid van Vluchtelingenwerk in het traject van maatschappelijke begeleiding? Zo ja, in welke gevallen of omstandigheden?

Antwoord:

Ja, Vluchtelingenwerk is primair verantwoordelijk voor de uitvoering van maatschappelijke begeleiding. Zie hiervoor het antwoord op vraag 11.

Vraag 15: Hoe kijkt het college aan tegen de verkorting van de duur van de maatschappelijke begeleiding tot 1 jaar?

Antwoord:

Het college heeft in 2022 het terugbrengen van de maatschappelijke begeleiding van 2 naar 1 jaar geëvalueerd (2022/550350). In 2023 is het eerste jaar van de uitvoering van de wet Inburgering 2021 (2023/248500) geëvalueerd waarin ook gekeken is naar maatschappelijke begeleiding. Tot op heden

Graag ons kenmerk vermelden bij uw reactie.

Postadres: Postbus 511, 2003 PB Haarlem

Kenmerk: MO/2024/307607 Telefoonnummer: 14 023 | www.haarlem.nl

6/7

 4* zijn er geen signalen naar voren gekomen dat de verkorting leidt tot problemen. Onder de Wet inburgering 2021 blijft de klantmanager van de gemeente gedurende de gehele inburgeringstraject (over het algemeen twee tot drie jaar) zicht houden op de situatie van de statushouder. Daarnaast wordt budgetcoaching ingezet voor deze doelgroep om financiële problemen te voorkomen en vindt er indien nodig een warme overdracht plaats naar het wijkteam. De statushouder is daardoor bij verschillende partijen in beeld. Dit maakt dat het college achter het huidige aanbod van één jaar maatschappelijke begeleiding staat.

Vraag 16: Hoeveel geld is in de begroting opgenomen voor maatschappelijke begeleiding van statushouders?

Antwoord:

In 2024 wordt verwacht ongeveer €600.000,- uit te geven aan maatschappelijke begeleiding op basis van de (verwachte) huisvestingstaakstelling voor statushouders voor Haarlem en de huidige trajectprijzen. De uitgaven zullen dus afhankelijk zijn van het werkelijke aantal statushouders. Er is een Specifieke Uitkering (SPUK) voor inburgeringsactiviteiten, waaruit onder andere de maatschappelijke begeleiding gefinancierd wordt. Ook de rijksbijdrage gaat uit van maatschappelijke begeleiding voor maximaal de duur van een jaar. De hoogte van het te ontvangen bedrag van het Rijk wordt vastgesteld op basis van het aantal inburgeringsplichtigen dat aan het eind van het jaar in de gemeenten verblijft.

Vraag 17: Ziet het college aanleiding om de begeleiding van statushouders naar een toegewezen woning en (budget voor) maatschappelijke begeleiding in Haarlem aan te passen en zo ja op welke onderdelen Antwoord:

Nee, hier is geen aanleiding voor. Zie ook het antwoord op 15.