technische raadsvragen JR VJN KN

Vraag 1

BOUWLEGES EN ANTERIEURE OVEREENKOMSTEN Nummer 1 Fractie Algemeen Belang Hattem Document Jaarrekening Programma/ Paragraaf n.v.t. Onderwerp Bouwleges en anterieure overeenkomsten Pagina n.v.t. Vraag In de jaarrekening 2025 staan allerlei (o.a. juridische) kosten i.v.m. bestemmings(-plannen en -planwijzigingen). Als dekking hiervoor worden kosten doorbelast d.m.v. bouwleges en afspraken in anterieure overeenkomsten. Wanneer in 2025 al wel kosten zijn gemaakt maar nog geen opbrengsten zijn gerealiseerd worden deze kosten dan geactiveerd (matchingprincipe)?

Antwoord van het college

Of worden deze kosten al in 2025 genomen en worden de opbrengsten in een later jaar verantwoord? Wanneer de kosten al wel worden genomen (en dus in een later jaar worden doorbelast) kan dan worden aangegeven welk bedragen in latere jaren nog als ontvangsten worden verwacht?

Portefeuillehouder

Guldenaar

Antwoord

De kosten worden niet geactiveerd, maar verantwoord in het jaar waarin de kosten worden gemaakt. In de begroting 2026 gaan wij uit van een structureel bedrag van € 50.000 voor anterieure overeenkomsten in de jaren 2026-2029.

Totale bouwleges in begroting 2026: 2026: € 1.096.600 2027: € 949.200 2028: € 816.400 2029: € 613.000

Vraag 2

SPORTINNOVATOR Nummer 2 Fractie VVD Document Jaarrekening Programma/ Paragraaf Budgetoverhevelingen Onderwerp Sportinnovator Pagina 6 Vraag 15.125 euro is niet ingezet doordat partijen niet hiertoe in staat waren. Welke partijen zijn dit en waarom waren zij niet in staat om het budget in te zetten?

Antwoord van het college

Portefeuillehouder

Kleinpenning

Antwoord

De uitvoerende partijen, waaronder de fitnessaanbieders, hadden andere prioriteiten. Daarom is in overleg besloten de uitvoering van dit project door te schuiven naar 2026. Inmiddels vinden er gesprekken plaats met een fitnessaanbieder om het project dit jaar af te ronden.

Hierbij wordt aangesloten bij het bestaande aanbod. Met behulp van dit budget kunnen deelnemers langer blijven sporten bij de huidige fitnessaanbieder.

Vraag 3

HUUR NOODLOKALEN VAN HEEMSTRASCHOOL Nummer 3 Fractie VVD Document Jaarrekening Programma/ Paragraaf Budgetoverhevelingen Onderwerp Huur noodlokalen van Heemstraschool Pagina 6 Vraag Het gehele resterende bedrag van 97.000 euro wordt overgeheveld naar 2026. Het resterende budget is nodig voor de komende jaren. Waarom dan het gehele resterende bedrag overhevelen naar het jaar 2026?

Antwoord van het college

Portefeuillehouder

van der Kolk

Antwoord

Het budget voor huurkosten is in 2025 beschikbaar gesteld voor de verwachte looptijd van 2 jaar in de periode 2025-2027. In één bedrag, zonder een jaarverdeling. Vanuit deze visie en administratieve opzet wordt bij de overheveling van het restantbudget 2025 ook geen jaarverdeling 2026-2027 gemaakt. Het restantbudget per ultimo 2026 wordt via budgetoverheveling beschikbaar gesteld om te besteden in 2027.

Vraag 4

WETHOUDERSPENSIOEN Nummer 4 Fractie VVD Document Jaarrekening Programma/ Paragraaf 0. Bestuur en ondersteuning Onderwerp Wethouderspensioenen Pagina 19 Vraag De gemeente dient rekening te houden met opslagen die horen bij een collectieve waardeoverdracht. Is al bekend hoe hoog deze opslagen zijn?

Antwoord van het college

Is deze extra last opgenomen in de begroting van 2026? En in de Kadernota?

Portefeuillehouder

Van der Kolk

Antwoord

Voor de jaarrekening 2025 is een dekkingsgraad van 122,2% gehanteerd en dus een opslag van 22,1%. Deze extra last is al opgenomen in de jaarrekening 2025. En zit al in de opgebouwde voorziening wethouderspensioenen per ultimo 2025. In de jaren 2026 en 2027 is in de begroting al een dotatie aan de voorziening opgenomen van jaarlijks € 75.000. Daarom is het niet nodig om in de kadernota een aanvullend bedrag beschikbaar te stellen.

Vraag 5

RENTEDEEL VAN DE KAPITAALLASTEN Nummer 5 Fractie VVD Document Jaarrekening Programma/ Paragraaf 0. Bestuur en ondersteuning Onderwerp Rentedeel van de kapitaallasten Pagina 28 Vraag Abusievelijk is 425k euro ingeboekt als lasten, maar dit blijken baten te zijn.Hoe kan het dat dit fout is ingeboekt?

Antwoord van het college

En hoe worden dit soort fouten in de toekomst voorkomen?

Portefeuillehouder

Van der Kolk

Antwoord

Volgens het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) behoren baten op een baten-kostensoort geboekt te worden. Bij vergissing zijn de baten als negatieve lasten geboekt op een lasten-kostensoort.

Hierdoor ontstaat op het niveau van kostensoorten een afwijking tussen begroting en realisatie. Deze afwijking is verantwoord in de jaarrekening.

Per saldo heft de gerapporteerde afwijking bij de lasten de afwijking bij de baten nagenoeg op.

Vraag 6

VERREKENING RESERVES BIJ OZB-WONINGEN Nummer 6 Fractie VVD Document Jaarrekening Programma/ Paragraaf 0. Bestuur en ondersteuning Onderwerp Verrekening reserves bij OZB-woningen Pagina 30 Vraag Bij OZB woningen is de 2,5% extra OZB voor het aansterken van reservepositie als dotatie aan de Algemene Reserve. Bij OZB niet-woningen is ook de 2,5% extra OZB berekend, maar vindt er geen dotatie plaats. Wat is hiervoor de reden?

Antwoord van het college

Is het niet logisch gegeven het doel van de extra 2,5% in beide gevallen een dotatie aan de Algemene Reserve op te nemen? (zie ook pagina 35)

Portefeuillehouder

Van der Kolk

Antwoord

De dotatie aan de algemene reserve is in het totaal € 99.000 (pag. 35).

Op pagina 29 is dit totaal in 1 bedrag toegelicht bij taakveld 0.61 OZB woningen. De uitsplitsing naar taakveld 0.61 en taakveld 0.62 OZB nietwoningen is financieel niet gemaakt. Vandaar het ontbreken van de toelichting van reserve mutaties op pagina 30. Het totaal van € 99.000 is wel degelijk 2,5% van de gerealiseerde opbrengst OZB van woningen en niet-woningen.

Vraag 7

MUSEA ONDERHOUD Nummer 7 Fractie VVD Document Jaarrekening Programma/ Paragraaf 5. Sport, cultuur en recreatie Onderwerp Musea onderhoud Pagina 71 Vraag Het onderhoud aan de musea is 57k hoger. Echter wordt hiervoor de rijksbijdrage voor onderhoud van monumenten ingezet van 57k euro. Toch is er 10k extra uit de onderhoudsvoorziening gehaald. Waarom is dit?

Antwoord van het college

Portefeuillehouder

van der Kolk

Antwoord

In totaal is er 67K uitgegeven. De extra kosten komen voort uit de optimalisatie van de nieuwe luchtbehandelings- en regelinstallatie bij het Anton Pieck museum en meerkosten schilderwerk en dakherstel bij het Voerman museum. Deze werkzaamheden waren onderdeel van het Meerjarenonderhoudsplan en vielen onverwacht iets hoger uit, maar dit konden we dekken uit de onderhoudsvoorziening.

Vraag 8

BEGRAAFPLAATS Nummer 8 Fractie VVD Document Jaarrekening Programma/ Paragraaf 7. Volkshuisvesting en Milieu Onderwerp Begraafplaats Pagina 122 Vraag De onttrekking uit de voorziening is 77k euro lager dan begroot door dat de uitvoering van het aangenomen amendement A019 niet mag volgens het BBV. Is dit amendement A019 niet ambtelijk getoetst voor het door de raad in behandeling is genomen?

Antwoord van het college

Portefeuillehouder

Kleinpenning

Antwoord

In de toelichting verschillen baten en lasten binnen het taakveld begraafplaatsen en crematoria wordt onterecht verwezen naar amendement A019, dit had amendement 2024-A020 moeten zijn.

Tijdens de begrotingsraad van 11 november 2024 is amendement 2024A015, mede op basis van een negatief ambtelijk advies, ingetrokken.

In de raadsvergadering van 16 december 2024, waarin de belastingverordening Begraven 2025 is behandeld, is amendement 2024-A020 aangenomen. Voor dit amendement is een ambtelijk advies ingewonnen.

Vraag 9

'T VEEN Nummer 9 Fractie VVD Document Jaarrekening Programma/ Paragraaf 8. Volkshuisvesting, leefomgeving en stedelijke vernieuwing Onderwerp 't Veen Pagina 125 Vraag Op pagina 125 wordt gesproken over het afboeken van “openstaande posten die niet meer verhaalbaar zijn”. 1. Wat zijn dit voor posten en welke bedragen horen daarbij 2. Waarom zijn deze posten niet meer verhaalbaar?

Antwoord van het college

Portefeuillehouder

Guldenaar

Antwoord

Ten onrechte staat op pagina 125 vermeld dat de kosten niet verhaalbaar zijn. Dat is niet juist: deze kosten zullen wij wel verhalen.

Wel schrijft het BBV voor dat kosten die ouder zijn dan vijf jaar als last in de jaarrekening moeten worden genomen. In Hattem kiezen wij er echter voor om de te verhalen kosten niet definitief als last af te boeken, maar hiervoor een voorziening te treffen. Daarmee blijven deze kosten zichtbaar en blijven zij ook onderdeel van het verdere verhaaltraject. Het gaat om een lijst met tientallen boekingen uit de jaren 2019 tot en met 2021 die voornamelijk bestaan uit plankosten.

Vraag 10

WOONZORGZONE GELDERSEDIJK Nummer 10 Fractie VVD Document Jaarrekening Programma/ Paragraaf 8. Volkshuisvesting, leefomgeving en stedelijke vernieuwing Onderwerp Woonzorgzone Geldersedijk Pagina 126 Vraag Er wordt 600k euro toegevoegd aan de voorzieningen. Diverse oorzaken worden hiervoor genoemd. Kan er een onderbouwing worden gegeven hoe deze optellen tot 600k euro?

Antwoord van het college

Portefeuillehouder

Guldenaar

Antwoord

De herziening van de grondexploitatie Woonzorgzone Geldersedijk zorgt voor een storting aan de voorziening van € 600.000. Dit bedrag is als volgt opgebouwd:

• Verhoging inbrengwaarde van Heemstralocatie € 83.521 (nadeel)

• Aanpassing interne rekenrente € 38.719 (nadeel)

• Indexering en fasering € 220.128 (nadeel)

• Aanvullende plankosten € 273.426 (nadeel)

• Overige financiële effecten € 15.772 (voordeel)

Vraag 11

PANDEN POPULIERENLAAN Nummer 11 Fractie VVD Document Jaarrekening Programma/ Paragraaf 8. Volkshuisvesting, leefomgeving en stedelijke vernieuwing Onderwerp Panden Populierenlaan Pagina 129 Vraag Er wordt gesproken over een verkoopverlies van 450k euro en een verkoopbaten van 450k euro voor de panden aan de Populierenlaan. Hadden deze panden een waarde van 900k euro en zijn deze verkocht voor 450k euro?

Antwoord van het college

Hoe kan het dat deze voor de helft van de waarde zijn verkocht?

Portefeuillehouder

Guldenaar

Antwoord

Nee, de panden hadden geen waarde van € 900.000 en zijn ook niet voor de helft van de waarde verkocht. De verkoopopbrengst van de panden Populierenlaan 9 en 9a bedraagt € 450.000. Deze opbrengst is gebaseerd op taxaties. De boekwaarde van de panden in de gemeentelijke administratie bedraagt in totaal € 736.451. Dit bestaat uit € 365.598 voor Populierenlaan 9 en € 370.853 voor Populierenlaan 9a.

Omdat de boekwaarde hoger is dan de getaxeerde verkoopopbrengst, ontstaat administratief een boekverlies van € 286.451 (€ 736.451 boekwaarde minus € 450.000 verkoopopbrengst). Per saldo heeft dit echter voor de gemeente geen financieel nadelig effect, omdat het boekverlies via kostenverhaal wordt verhaald uit het plangebied. In de gebiedsexploitatie is dat verwerkt. Het effect is daardoor per saldo € 0.

Vraag 12

ALGEMENE RESERVE VRIJ AANWENDBAAR Nummer 12 Fractie VVD Document Jaarrekening Programma/ Paragraaf B. Weerstandsvermogen en risicobeheersing Onderwerp Algemene reserve vrij aanwendbaar Pagina 140 Vraag Er wordt aangegeven dat het negatieve saldo vrij inzetbaar is. Is dat wel juist?

Antwoord van het college

Portefeuillehouder

van der Kolk

Antwoord

Dat klopt. Het totaal van de algemene reserve bedraagt € 3.859.000. De vaste buffer is vastgesteld op € 4.500.000 (zowel de onder- als bovengrens). Dit betekent dat het vrij aanwendbare deel van de algemene reserve € 641.000 negatief is. Een specificatie van de algemene reserve staat weergegeven in de jaarrekening op bladzijde 204.

Vraag 13

ONBENUTTE BELASTINGCAPACITEIT OZB Nummer 13 Fractie VVD Document Jaarrekening Programma/ Paragraaf B. Weerstandsvermogen en risicobeheersing Onderwerp Onbenutte belastingcapaciteit OZB Pagina 141 Vraag Bij de berekening wordt de werkelijke opbrengst OZB 2025 vergeleken met het vastgesteld OZB-tarief voor toepassing artikel 12 van 2026. Waarom vindt niet vergelijking plaats met het vastgestelde OZB-tarief voor toepassing artikel 12 van 2025?

Antwoord van het college

Is het juist dat als dit wordt gedaan de onbenutte belastingcapaciteit 225k is?

Portefeuillehouder

Van der Kolk

Antwoord

De paragraaf staat in de jaarstukken 2025 en de werkelijke OZBopbrengst 2025 is daarom als gerealiseerd bedrag opgenomen. Voor de bepaling van de onbenutte belastingcapaciteit is echter aangesloten bij het artikel 12-tarief 2026, omdat dit het meest recente door het Ministerie van BZK vastgestelde normtarief is.

De onbenutte belastingcapaciteit is niet bedoeld als een zuivere nacalculatie van het tariefjaar 2025, maar als een actuele indicatie van de belastingruimte die de gemeente nog heeft ten opzichte van het normniveau dat bij een eventuele artikel 12-beoordeling wordt gehanteerd. Bij zo’n beoordeling wordt in de regel uitgegaan van de meest actuele gegevens en normbedragen. Daarom is het logisch om in de jaarstukken 2025 voor deze berekening het artikel 12-tarief 2026 te gebruiken.

Als uitsluitend zou worden gerekend met het artikel 12-tarief 2025 van 0,001595, dan bedraagt de theoretische OZB-opbrengst afgerond € 4.924.000. Afgezet tegen de werkelijke OZB-opbrengst 2025 van € 4.699.000 leidt dat tot een onbenutte belastingcapaciteit van afgerond € 225.000. Dat bedrag is rekenkundig juist bij toepassing van het artikel 12-tarief 2025. In de jaarstukken is echter gekozen voor het artikel 12tarief 2026, omdat dit beter aansluit bij de actuele beoordeling van de financiële positie en de beschikbare belastingcapaciteit. Op basis daarvan bedraagt de berekende onbenutte belastingcapaciteit afgerond € 388.000.

Vraag 14

KENGETAL BELASTINGCAPACITEIT Nummer 14 Fractie VVD Document Jaarrekening Programma/ Paragraaf B. Weerstandsvermogen en risicobeheersing Onderwerp Kengetal belastingcapaciteit Pagina 150 Vraag In de tabel staat de OZB-lasten gezin voor 2026 op 688 euro en in 2025 was dit 734 euro. De OZB lasten gezin gaan dus in 2026 naar beneden?

Antwoord van het college

Portefeuillehouder

Van der Kolk

Antwoord

Nee, de OZB-lasten gaan in 2026 niet naar beneden. Het verschil wordt veroorzaakt door de wijze waarop de kengetallen zijn opgenomen. In de begroting 2026 is het kengetal destijds berekend door het kengetal uit de begroting 2025 te indexeren met 11,5%. De realisatiecijfers over 2025 waren op dat moment nog niet beschikbaar. Inmiddels zijn de realisatiecijfers over 2025 wel beschikbaar via de jaarstukken 2025. Deze cijfers zijn afkomstig van Coelo. Coelo hanteert daarbij een eigen rekenwijze met aannames, zodat gemeenten onderling vergelijkbaar zijn.

In de jaarstukken is ervoor gekozen om voor de geraamde kengetallen vanaf 2026 aan te sluiten bij de cijfers uit de begroting 2026, omdat deze eerder ook aan de raad zijn gepresenteerd. Daardoor ontstaat in de tabel de indruk dat de OZB-lasten dalen, maar dat is feitelijk niet het geval. De voorlopige cijfers voor de realisatie 2026 zijn inmiddels wel bekend en gepubliceerd op de website van Coelo. Voor de OZB-lasten gezin gaat het daarbij voor Hattem om een bedrag omgerekend van € 821.

Vraag 15

RESERVE OPVANG OEKRAÏNERS Nummer 15 Fractie VVD Document Jaarrekening Programma/ Paragraaf Balans Onderwerp Reserve opvang Oekraïners Pagina 207 Vraag De stand van de reserve is onveranderd EUR 364k. Wat is de onderbouwing om hier EUR 50k aan toe te voegen?

Antwoord van het college

Portefeuillehouder

Sanderse/Kleinpenning

Antwoord

De gemeente vangt op verschillende locaties in Hattem Oekraïense ontheemden op. We voldoen echter nog niet aan de opgave die voor Hattem geldt. Daarnaast hebben we ook voor andere doelgroepen nog een opgave voor opvang. De reserve stelt ons in staat om bij het vinden van een geschikte locatie ook vorm te kunnen geven aan de realisatie van een locatie.

46. BELASTINGCAPACITEIT Nummer

46

Fractie

Algemeen Belang Hattem

Document

Jaarrekening

Programma/ Paragraaf

B. Weerstandsvermogen en risicobeheersing

Onderwerp

Belastingcapaciteit

Pagina

150

Vraag

Graag een toelichting op blz 150 van de jaarrekening. Het lijkt er op dat de lasten voor met name het jaar 2026 dalen ten opzichte van 2025. Klopt dit wel? Ook voor de jaren daarna lijkt te worden uitgegaan van een minder grote stijging. Graag een toelichting.

Portefeuillehouder

Van der Kolk

Antwoord

Nee, de OZB-lasten gaan in 2026 niet naar beneden. Het verschil wordt veroorzaakt door de wijze waarop de kengetallen zijn opgenomen. In de begroting 2026 is het kengetal destijds berekend door het kengetal uit de begroting 2025 te indexeren met 11,5%. De realisatiecijfers over 2025 waren op dat moment nog niet beschikbaar. Inmiddels zijn de realisatiecijfers over 2025 wel beschikbaar via de jaarstukken 2025. Deze cijfers zijn afkomstig van Coelo. Coelo hanteert daarbij een eigen rekenwijze met aannames, zodat gemeenten onderling vergelijkbaar zijn.

In de jaarstukken is ervoor gekozen om voor de geraamde kengetallen vanaf 2026 aan te sluiten bij de cijfers uit de begroting 2026, omdat deze eerder ook aan de raad zijn gepresenteerd. Daardoor ontstaat in de tabel de indruk dat de OZB-lasten dalen, maar dat is feitelijk niet het geval. De voorlopige cijfers voor de realisatie 2026 zijn inmiddels wel bekend en gepubliceerd op de website van Coelo. Voor de OZB-lasten gezin gaat het daarbij voor Hattem om een bedrag omgerekend van € 821.

47. TOELICHTING PERSONEELSLASTEN Nummer

47

Fractie

Algemeen Belang Hattem

Document

Jaarrekening

Programma/ Paragraaf

Baten en lasten

Onderwerp

Toelichting personeelslasten

Pagina

223

Vraag

Uit blz 223 en 224 blijkt dat er minder aan personeelslasten is uitgegeven dan begroot. Ook zijn de kosten van inhuur gedaald. Deze significante voordelen lijken weg te vallen tegen de nadelen op programma 8 – Volkshuisvesting etc. (Zie blz 228 samenvatting). Wat zijn de grootste en opvallendste verschillen/posten ten opzichte van de begroting 2025 en wat kunnen we hiervan leren bij het opstellen van de begroting 2027?

Portefeuillehouder

Sanderse

Antwoord

De lagere personeelslasten zijn het gevolg van een verschil tussen de formatie en de feitelijke bezetting, omdat een deel van de formatieplaatsen niet is ingevuld. Voor investeringen, grondexploitaties en de exploitatie hebben wij € 926.407 aan inhuur begroot, de totale inhuurkosten zijn € 2.285.551. Binnen programma 8 zijn de inhuurkosten binnen ruimtelijke ordening € 100.000 hoger uitgevallen.

De inhuurkosten zijn in vergelijking met 2024 gedaald, desondanks is de realisatie hoger dan de begroting. Het niet invullen van vacatureruimte leidt ertoe dat voor de uitvoering van de werkzaamheden externe inhuur noodzakelijk is.

 TECHNISCHE VRAGEN VOORJAARSNOTA 2026

Vraag 16

BENCHMARKONDERZOEK Nummer 16 Fractie VVD Document Voorjaarsnota Programma/ Paragraaf 0. Bestuur en ondersteuning Onderwerp Benchmarkonderzoek Pagina 9 Vraag Is bij de onderbouwing rekening gehouden met het benchmark onderzoek?

Antwoord van het college

Zo niet, waarom niet ( de uitkomst kan erg bepalend zijn) en wanneer is een nadere onderbouwing mogelijk na ontvangst van de output uit het benchmark onderzoek.

Portefeuillehouder

Sanderse

Antwoord

We kunnen uw vraag voorstellen. Er is geen rekening gehouden met het benchmark onderzoek maar aan het eind van het benchmarkonderzoek komen beide (minimale randvoorwarden en benchmark) wel bij elkaar.

De opdracht voor een kwartiermaker Concern Control en een Ketenmanager Ondersteuning, evenals het toewerken naar een marktconform opleidingsplan, een passende arbeidsmarktpositie en marktconforme arbeidsvoorwaarden, staan los van waar de benchmark zich op richt.

De benchmark richt zich op de omvang van de formatie en de financiële middelen per begrotingspost. De genoemde randvoorwaarden hebben betrekking op de noodzakelijke stabilisatie van de organisatie door o.a. het behoud, boeien en binden van medewerkers. Deze stabilisatie is urgent om een reeds ingezet domino-effect binnen de organisatie te stoppen. Daarnaast is het niet langer verantwoord om zonder concerncontroller en Ketenmanager Ondersteuning te opereren.

Vraag 17

ONDERHOUD VOETBALVELDEN Nummer 17 Fractie VVD Document Voorjaarsnota Programma/ Paragraaf 5. Sport, cultuur en recreatie Onderwerp Onderhoud voetbalvelden Pagina 15 Vraag Is er een business case voor het onderbrengen van het onderhoud bij de ROVA?

Antwoord van het college

Welke besparingen worden verwacht en hoe zeker zijn deze?

Dragen de voetbalverenigingen bij aan de extra kosten?

Daarnaast: waarom heeft het college ervoor gekozen om zonder voorafgaande raadsafweging een structurele uitgave van 60k te doen waar geen dekking voor is?

Tot slot: zijn de robotmaaiers tegen boekwaarde verkocht of is er een resultaat uit behaald?

Portefeuillehouder

Kleinpenning

Antwoord

Door het onderhoud van de voetbalvelden onder te brengen bij ROVA vervallen de coördinatie van de werkzaamheden en het feitelijke onderhoud bij de buitendienst. Per saldo leidt dit tot een geringe vrijval van capaciteit binnen de buitendienst die elders kan worden ingezet en een verminderde inzet van externe aannemers. De financiële en organisatorische effecten hiervan worden meegenomen in de uitwerking van de BOR en verwerkt in de begroting 2027. Daarnaast is een structurele kwaliteitsimpuls en investering in planmatig onderhoud noodzakelijk. Deze investering draagt bij aan een verbetering van de kwaliteit van de voetbalvelden en daarbij aan minder uitval van trainingen en wedstrijden en minder kans op blessures.

De voetbalverenigingen huren de natuurgrasvelden van de gemeente.

Hiervoor is een huurovereenkomst afgesloten, op basis waarvan de verenigingen een vastgestelde huursom betalen. Deze huursom wordt periodiek geïndexeerd. De huursom is niet aangepast naar aanleiding van de gewijzigde wijze van organiseren van het onderhoud van de voetbalvelden per januari 2026.

In 2025 is de laatste fase van de renovatie van de natuurgrasvelden afgerond. Binnen de buitendienst ontbreekt het momenteel aan voldoende specialistische kennis en benodigde materieel om het onderhoud van de natuurgrasvelden op een kwalitatief goede wijze uit

 te voeren. Om deze reden is ervoor gekozen om de werkzaamheden onder te brengen bij ROVA. Deze keuze is gemaakt omdat er op korte termijn behoefte was aan structureel goed onderhoud, met als doel te voorkomen dat de investering in de renovatie van de natuurgrasvelden teniet wordt gedaan.

De robotmaaiers zijn tegen boekwaarde verkocht. Aangezien er nog niet op de robotmaaiers is afgeschreven, is de boekwaarde gelijk aan de oorspronkelijke aanschafwaarde.

Vraag 18

TOERISTENBELASTING Nummer 18 Fractie VVD Document Voorjaarsnota Programma/ Paragraaf 0. Bestuur en ondersteuning Onderwerp Toeristenbelasting Pagina 10 Vraag Kunt u verklaren waarom de forse verhoging van de toeristenbelasting in 2026 niet leidt tot de verwachte hogere opbrengsten?

Antwoord van het college

Volgens de concept jaarrekening 2025 bedroegen de inkomsten €354k in 2025 terwijl volgens VJN in 2026 ondanks de tariefverhoging slechts een inkomstenstroom van € 359k wordt verwacht.

Hoe beoordeelt het college de effectiviteit van deze maatregel en welke gevolgen heeft deze tot nu toe gehad voor de toeristische sector in Hattem?

Portefeuillehouder

Kleinpenning

Antwoord

De constatering bij het opstellen van de voorjaarsnota (peildatum 1 mei 2026) was dat de baten in de begroting niet gerealiseerd zouden worden. Dit vinden we bij nadere bestudering een te snelle conclusie omdat nog maar informatie van een beperkt deel van het jaar beschikbaar is en het hoogseizoen nog moet komen. We stellen de voorjaarsnota op dit punt bij van - €43.801,-- naar 0.

Vraag 19

REISDOCUMENTEN BURGERZAKEN Nummer 19 Fractie VVD Document Voorjaarsnota Programma/ Paragraaf 0. Bestuur en ondersteuning Onderwerp Reisdocumenten burgerzaken Pagina 8 Vraag Waarom vindt de afgifte van reisdocumenten (Burgerzaken) niet ten minste budget neutraal plaats?

Antwoord van het college

Portefeuillehouder

Sanderse

Antwoord

De tarieven voor paspoorten zijn landelijk gemaximeerd en worden door de gemeente al op het maximaal toegestane niveau gehanteerd. Een tariefsverhoging is daarom niet mogelijk.

De afwijking wordt veroorzaakt door de paspoortpiek. Het aantal aanvragen ligt hoger dan waarmee in de begroting rekening is gehouden. Hierdoor vallen zowel de legesopbrengsten als de uitvoeringskosten hoger uit dan begroot.

Omdat de begroting is gebaseerd op lagere aantallen aanvragen, ontstaat in de vergelijking tussen begroting en realisatie het beeld dat de gemeente moet bijleggen. In werkelijkheid worden reisdocumenten budgetneutraal verwerkt: de hogere kosten gaan gepaard met hogere legesopbrengsten. De afwijking wordt dus vooral veroorzaakt door het verschil tussen de begrote en werkelijke aantallen aanvragen.

Vraag 20

RIOOLHEFFING Nummer 20 Fractie VVD Document Voorjaarsnota Programma/ Paragraaf 0. Bestuur en ondersteuning Onderwerp Rioolheffing Pagina 10 Vraag Waarom valt de inkomsten rioolheffing ruim € 60k lager uit dan begroot?

Antwoord van het college

Is dit niet een post die met behoorlijke nauwkeurigheid ingeschat zou moeten kunnen worden?

Portefeuillehouder

van der Kolk

Antwoord

De belastingsamenwerking heeft geconstateerd dat voor een object een onjuiste grondslag opgenomen was. Inmiddels is dit hersteld. Dit betekent dat naar verwachting de opbrengst zoals opgenomen in de begroting gerealiseerd gaat worden. Tevens is vastgelegd hoe dit in de toekomst voorkomen kan worden. We stelleen de voorjaarsnota op dit punt bij van -€61.010,-- naar 0.

Vraag 21

ONTWIKKELING HANDHAVINGSSTRATEGIE Nummer 21 Fractie VVD Document Voorjaarsnota Programma/ Paragraaf 1. Veiligheid Onderwerp Ontwikkeling handhavingsstrategie Pagina 11 Vraag Waarom is het bedrag van € 50k voor de ontwikkeling uitvoerings- en handhavingsstrategie (Wettelijke verplichting dus geen onverwachte uitgave) niet al bij de 2026 begroting meegenomen?

Antwoord van het college

Portefeuillehouder

Sanderse/Guldenaar

Antwoord

We hebben de afgelopen periode vanwege de kwetsbaarheid binnen de teams meer prioriteit gegeven aan de uitvoering van handhaving en vergunningverlening dan aan het opstellen van een passend beleidsmatig kader. De provinciale druk vanuit Interbestuurlijk Toezicht om te beschikken over een U&H-strategie en U&H-progrmma is tegelijkertijd verder toegenomen begin dit jaar. We hebben er voor gekozen om het niet verder uit te stellen en er nu mee te starten, zodat we eind 2026 over de verplichte beleidskaders beschikken.

27. STRUCTUREEL VRAAGSTUK Nummer

27

Fractie

PRO

Document

Voorjaarsnota

Programma/ Paragraaf

Inleiding

Onderwerp

Structureel vraagstuk

Pagina

3

Vraag

Een behoorlijke boodschap die wij wel goed willen begrijpen. Kan dit signaal nog beter geduid worden? Gaat het om de organisatie? Gaat het om de financiën? Gaat het om beide? We hebben dus duidelijk behoefte wat precies de boodschap is.

Portefeuillehouder

Sanderse

Antwoord

Zowel de organisatie als de financiële positie van de gemeente zijn kwetsbaar zijn en deze kwetsbaarheden versterken elkaar.

Hattem is een kleine gemeente met dezelfde wettelijke taken als grotere gemeenten. Daar hoort een relatief kleine organisatie bij, die daardoor ook kwetsbaar is. Tegelijkertijd is de financiële ruimte beperkt. De combinatie van beide maakt dat de gemeente momenteel onvoldoende robuust is om tegenvallers financieel en qua personele bezetting op te vangen.

De organisatorische kwetsbaarheid is groot. We hebben relatief veel jonge medewerkers die nog begeleiding en ontwikkeling nodig hebben, terwijl de arbeidsmarkt krap is en ervaren medewerkers lastig zijn te behouden. Daarnaast zorgen vacatures, (zwangerschaps)verlof, uitval en beperkte mogelijkheden voor inhuur regelmatig voor tekort aan handjes.

We hebben structureel los van de beschikbare formatie te weinig medewerkers beschikbaar. De organisatie is veel tijd kwijt aan het opvangen van vacatures, verlof en uitval. Dit zet de dienstverlening onder druk en vergroot het risico op verdere overbelasting en nieuwe uitval.

Als we nu niet investeren, blijft een neerwaartse spiraal bestaan van overleven, uitval, adhoc werken, vertragingen, oplopende wachttijden en een toenemende afhankelijkheid van externe inhuur. Ook nemen de financiële risico's verder toe en komt de uitvoeringskracht van de organisatie en de zelfstandigheid verder onder druk te staan.

De boodschap is als volgt:

De voorgestelde tijdelijke investering is urgent en noodzakelijk om de

 organisatie te stabiliseren. Tegelijkertijd is dit geen structurele oplossing.

Daarom is het daarnaast belangrijk om met de raad het gesprek te voeren over de toekomst van Hattem en daarbij verschillende toekomstscenario's te verkennen, zodat een weloverwogen keuze kan worden gemaakt voor de lange termijn.

28. ALGEMENE RESERVE Nummer

28

Fractie

PRO

Document

Voorjaarsnota

Programma/ Paragraaf

Inleiding

Onderwerp

Algemene reserve

Pagina

4

Vraag

In de Jaarrekening 2025 is de ontwikkeling van de algemene reserve toegelicht. Het vrij aanwendbare deel van de algemene reserve is per ultimo 2025 € 640.000 negatief. Ook na toevoeging van het resultaat van de Jaarrekening 2025 van € 525.000 positief, blijft het vrij aanwendbare deel van de algemene reserve negatief. Ook dit is ons niet geheel duidelijk.

Bedoelt U dat de algemene reserve < 4,5 Mln€ is en daardoor lager dan het minimum? Gaarne verduidelijking?

Portefeuillehouder

van der Kolk

Antwoord

Het totaal van de algemene reserve bedraagt € 3.859.000. De vaste buffer is vastgesteld op € 4.500.000 (zowel de onder- als bovengrens).

Dit betekent dat het vrij aanwendbare deel van de algemene reserve € 641.000 negatief is. Een specificatie van de algemene reserve staat weergegeven in de jaarrekening op bladzijde 204.

29. REISDOCUMENTEN BURGERZAKEN Nummer

29

Fractie

PRO

Document

Voorjaarsnota

Programma/ Paragraaf

0. Bestuur en ondersteuning

Onderwerp

Reisdocumenten burgerzaken

Pagina

8

Vraag

Waarom legt de gemeente geld bij en zijn de paspoorten niet duurder?

Portefeuillehouder

Sanderse

Antwoord

De tarieven voor paspoorten zijn landelijk gemaximeerd en worden door de gemeente al op het maximaal toegestane niveau gehanteerd. Een tariefsverhoging is daarom niet mogelijk.

De afwijking wordt veroorzaakt door de paspoortpiek. Het aantal aanvragen ligt hoger dan waarmee in de begroting rekening is gehouden. Hierdoor vallen zowel de legesopbrengsten als de uitvoeringskosten hoger uit dan begroot.

Omdat de begroting is gebaseerd op lagere aantallen aanvragen, ontstaat in de vergelijking tussen begroting en realisatie het beeld dat de gemeente moet bijleggen. In werkelijkheid worden reisdocumenten budgetneutraal verwerkt: de hogere kosten gaan gepaard met hogere legesopbrengsten. De afwijking wordt dus vooral veroorzaakt door het verschil tussen de begrote en werkelijke aantallen aanvragen.

30. KWARTIERMAKER Nummer

30

Fractie

PRO

Document

Voorjaarsnota

Programma/ Paragraaf

Bijlage

Onderwerp

Kwartiermaker

Pagina

23

Vraag

Er wordt voorgesteld 90,000 euro ter beschikking te stellen voor een tijdelijke functie van 5 maanden (32u/week). Dat is een flink bedrag voor een tijdelijke parttime functie. Hoe worden de resultaten van deze functie geëvalueerd? Kunt u een onderbouwing geven waarvoor de rest van het budget van 2 x 350.000 nodig is? Het lijken immers eenmalige kosten en geen structurele. Valt punt 5 van het raadsvoorstel bij de VJN niet bij.

Portefeuillehouder

Sanderse

Antwoord

De €90.000,-- voor een interim concerncontroller en manager bedrijfsvoering is gebaseerd op een marktconform tarief (€130,--/uur).

Dit betreft een opdracht met een te leveren concreet resultaat: optimaliseren baten, doorlichten contracten, besparen kosten en waar nodig, opstellen en borgen risicomanagement, inrichten adequate concerncontrol met goede en gemakkelijk beschikbare sturingsinformatie. Dit wordt expliciet vastgelegd in de opdracht als te leveren resultaat. Het te verwachten effect is dat er hierdoor beter gestuurd kan worden en naar verwachting levert dit ons geld op. We zullen u laten weten wat het financieel opgeleverd heeft.

De voortgang gedurende de opdrachtuitvoering wordt elke twee weken verantwoord aan de gemeentesecretaris als opdrachtgever en er vindt een eind oplevering aan het eind plaats.

De onderbouwing voor de eerste €350.000,-- vindt u in de bijlage van de voorjaarsnota. De onderbouwing van de tweede €350.000,-- vindt u in het antwoord van de technische vragen 49.

Ter verdere toelichting op de opleidingen die genoemd worden in de bijlage in de voorjaarsnota, dus bij de €350.000,-- in 2026:

De opleidingen die gevolgd worden vloeien deels voort uit de nieuwe besturingsfilosofie. De keteneigenaren zijn de beoogd ketenmanagers.

Zij hebben eerder niet integraal leidinggegeven en/of een organisatie brede verantwoordelijkheid in het MT gehad. En er komen coördinatoren (nieuwe functie). Benoeming vindt tweede helft juni en eerste week juli plaats. Cruciaal is dat de ketenmanagers en coördinatoren meteen een goede start maken: Voor de ketenmanagers

 doen we dat met leiderschapsontwikkeling en teamvorming. Voor de coördinatoren door de ontwikkeling van coachingsvaardigheden.

Organisatiebreed komen er feedbacktrainingen en schrijf gerichte trainingen die direct leiden tot verlichting doordat medewerkers die de training volgen minder tijd nodig hebben (de trainingen zijn ook gebaseerd op het gebruik van AI-agents) om heldere voorstellen voor college en raad te maken. De feedbacktraining zal leiden tot gemakkelijker gaan aanspreken bv op het niet nakomen van afspraken.

Het huidige beperkte structurele opleidingsbudget was al een paar maanden geleden op door vooral opleidingen die doorliepen van 2025 in 2026. Dus we verkopen al een paar maanden “nee” op benodigde opleidingen.

De eerste €350.000,-- is als volgt financieel opgebouwd mbt boeien en binden medewerkers (onderdeel 2 en 3 in bijlage voorjaarsnota): 2.Investeren in medewerkers en toekomstperspectief medewerkers:

- Vakinhoudelijke opleiding en ontwikkeling individuele medewerkers binnen functie: €60.000,--;

- Leiderschapsontwikkeling van ketenmanagers; coachingsvaardigheden van coördinatoren en teamontwikkeling: €60.000,-- Organisatiebrede trainingen: €30.000,-- Coaching en talentontwikkeling: €42.000,-Totaal 2: €192.000,-3. Marktconforme arbeidsvoorwaarden en arbeidsmarktpositie:

- Arbeidsmarkttoelage voor moeilijk vervulbare functies: €20.000,-- Aanbieden van een fietsregeling of vergelijkbare secundaire arbeidsvoorwaarde met gebruikmaking van WKR: €45.000,-- Marktconform maken inconvenienten toeslag 18 buitendienstmedewerkers: €3000,--.

Totaal 3: €68.000,-Hiermee worden geen structurele claims vastgelegd. We evalueren strak elke maanden op de opbrengst. Na twee jaar stopt het en ligt het open om opnieuw hierin keuzes te maken.

Zonder deze aanvullende investeringen neemt de kwetsbaarheid van de organisatie verder toe, zie ook bij 49

31. BENCHMARK Nummer

31

Fractie

PRO

Document

Voorjaarsnota

Programma/ Paragraaf

n.v.t.

Onderwerp

Benchmark

Pagina

n.v.t.

Vraag

Zijn deze kosten wel gecalculeerd voor 2026?

Portefeuillehouder

Sanderse

Antwoord

Ja, deze kosten zijn opgenomen in de begroting. De bijstelling is verwerkt in bijlage 2 'Overzicht wijzigingen eerste begrotingswijziging 2026-2029'. In deze bijlage is voor 2026 een bedrag van € 25.000 opgenomen.

32. ONTWIKKELING HANDHAVINGSSTRATEGIE Nummer

32

Fractie

PRO

Document

Voorjaarsnota

Programma/ Paragraaf

1. Veiligheid

Onderwerp

Ontwikkeling handhavingsstrategie

Pagina

11

Vraag

Kunt U uitleggen waarom daar €50.000 voor nodig is? Wij denken dat er al heel veel is?

Portefeuillehouder

Sanderse/Guldenaar

Antwoord

Vooropgesteld het gaat niet alleen om een handhavingsstrategie waarvoor de middelen worden gevraagd. Het gaat om het opstellen van een Uitvoerings- en Handhavingsstrategie en het opstellen van een Uitvoerings- en Handhavingsprogramma. De strategie heeft een looptijd van meerdere jaren. Het programma moet jaarlijks worden vastgesteld en geëvalueerd. Vanwege het ontbreken van VTH-beleidscapaciteit kunnen we dit niet zelfstandig oppakken en laten we ons hierbij ondersteunen door een gespecialiseerd bureau. Het beperkte handhavingsbeleid wat we hebben dateert uit 2008. Voor de uitvoering hebben we beperkte beleidskaders. Het is onze intentie om in de toekomst het opstellen en evalueren van het programma zelf uit te voeren vanuit een goede basis.

33. TEGENVALLER HANDHAVING Nummer

33

Fractie

PRO

Document

Voorjaarsnota

Programma/ Paragraaf

1. Veiligheid

Onderwerp

Tegenvaller handhaving

Pagina

11

Vraag

Waarom reserveert U niet structureel een klein bedrag om deze tegenvallers op te vangen?

Portefeuillehouder

Sanderse

Antwoord

Dat is exact wat we beogen. We vragen structureel een bedrag van € 5.000 euro om dergelijke onvoorziene kosten op het terrein van handhaving te kunnen betalen. Hierdoor is het bedrag tevens opgenomen in de Kadernota 2027 (pagina 10).

34. SPUK STIMULERING VERKEERSVEILIGHEIDSMAATREGELEN Nummer

34

Fractie

PRO

Document

Voorjaarsnota

Programma/ Paragraaf

2. Verkeer, vervoer en waterstaat

Onderwerp

SPUK Stimulering verkeersveiligheidsmaatregelen

Pagina

12

Vraag

De gemeente heeft toch plannen om 30 km wegen aan te leggen in de MIP zitten. Waarom zit de kostenkant niet al in de MIP 2026?

En aan welk investeringsbedrag moeten we denken want deze lasten op het jaarplan zijn toch een vertaling van investeringen die hier gedaan worden?

Portefeuillehouder

Guldenaar

Antwoord

De SPUK Stimulering verkeersveiligheidsmaatregelen wordt aan diverse in voorbereiding zijnde (onderhouds-)projecten besteed waarbinnen aanvullende maatregelen (en kosten) worden genomen om de verkeersveiligheid te vergroten. Waar mogelijk worden wegen ingericht worden conform de CROW standaard voor 30km wegen. Hiervoor worden deze SPUK gelden ingezet.

35. SPORTVELDEN Nummer

35

Fractie

PRO

Document

Voorjaarsnota

Programma/ Paragraaf

5. Sport, cultuur en recreatie

Onderwerp

Sportvelden

Pagina

15

Vraag

Waarom is deze € 60.000 jaarlijks structureel nodig? Kan er uitgelegd worden waarom dit structureel extra kost.Daarnaast: Het hoofdveld van de vv Hattem is 2 jaar geleden helemaal nieuw gelegd. Nu, 2 jaar later, ligt het er weer helemaal uit? Waarom is dat en wie draait er voor deze kosten op?

Portefeuillehouder

Kleinpenning

Antwoord

Het beschikbare onderhoudsbudget voor de voetbalvelden in de afgelopen jaren had uitsluitend betrekking op de inhuur van derden en omvatte niet de personeelslasten van de eigen buitendienst. Door naast de uitvoering van werkzaamheden ook de coördinatie en de taken die voorheen door de buitendienst werden uitgevoerd, onder te brengen bij ROVA, nemen de structurele lasten toe op dit budget. Daar tegenover staat dat binnen de buitendienst capaciteit vrijkomt, die op andere wijze kan worden ingezet. Daarnaast is een structurele kwaliteitsimpuls en investering in planmatig onderhoud noodzakelijk. Deze investering draagt bij aan een verbetering van de kwaliteit van de voetbalvelden en daarbij aan minder uitval van trainingen en wedstrijden en minder kans op blessures.

Het hoofdveld van vv Hattem is niet mislukt aangelegd en hoeft niet gerenoveerd te worden, maar kent een sterke toename van straatgras.

Dit verdringt de gewenste grassoorten die zorgen voor stevigheid, waardoor de draagkracht afneemt en het veld vooral bij nat weer sneller beschadigt. Op advies van ROVA worden daarom gerichte onderhoudswerkzaamheden uitgevoerd, waaronder het opnieuw inzaaien van het veld. Deze werkzaamheden vallen onder het reguliere jaarlijkse onderhoud. De toplaag die bij de aanleg is gerealiseerd, blijft behouden.

36. PAS OP DE PLAATS Nummer

36

Fractie

PRO

Document

Voorjaarsnota

Programma/ Paragraaf

Totaaloverzicht financiële ontwikkelingen

Onderwerp

Pas op de plaats

Pagina

20

Vraag

Doordat het beleid wordt om i.v.m. de financiën een pas op de plaats te doen zou je ook een effect verwachten van die pas op de plaats. Is ernaar gekeken of er een financiëel effect is van de “Pas op de Plaats”? Zo ja, welk effect wordt voorzien en welke voordelen nadelen ziet u?

Portefeuillehouder

van der Kolk

Antwoord

Als met 'pas op de plaats' wordt bedoeld dat er geen hoge ambities in het bestuursakkoord zijn opgenomen, dan klopt dat. Het bestuursakkoord is niet financieel verwerkt in de Voorjaarsnota of Kadernota.

37. IKC-1 Nummer

37

Fractie

PRO

Document

Voorjaarsnota

Programma/ Paragraaf

Bijstellingen investeringen

Onderwerp

IKC-1

Pagina

21

Vraag

U geeft aan extra €1,9 Mln nodig te hebben voor IKC-1 zonder een totaal beeld te schetsen. Later krijgt de raad wel een autorisatievoorstel.

Wat betekent het voor dit bedrag van €1,859 Mln als wij de VJN e/o KN goedkeuren. Is deze investeringsbehoefte dan door ons goedgekeurd?

Portefeuillehouder

van der Kolk

Antwoord

Nee, er zal alsnog een autorisatievoorstel aan uw raad worden voorgelegd, specifiek gericht op het benodigde investeringskrediet voor IKC-1.

 TECHNISCHE VRAGEN KADERNOTA 2027

Vraag 22

VNOG Nummer 22 Fractie VVD Document Kadernota Programma/ Paragraaf 1. Veiligheid Onderwerp VNOG Pagina 10 Vraag De bijdragen aan de VNOG worden voor 2027 en verder aanzienlijk verhoogd. Dit lijkt al een aantal jaren achter elkaar een trend te zijn. Kunnen we een overzicht ontvangen van de (te verwachten) totale bijdragen voor 2025 t/m 2029?

Antwoord van het college

Waar worden de aanvullende bijdragen voor ingezet?

Portefeuillehouder

Sanderse

Antwoord

Bijdragen Hattem Jaar Bedrag 2025 € 790.200 (jaarrekening) 2026 € 802.285 (begroting) 2027 € 880.900 2028 € 902.200 2029 € 902.500 2030 € 909.400 De Kadernota 2027-2030 is verwerkt in deze begroting. Dit betreft onder andere de toegepaste ramingsgrondslagen (uitgangspunten en aannames om financiële verwachtingen en budgetten op te stellen) loon en prijsindices, ontwikkelrichtingen ( o.a. de maatschappelijke opgaven uit het regionaal beleidsplan als incidentbestrijding, zelfredzaamheid en bewustzijn) en autonome ontwikkelingen.

Vraag 23

CULTUUREDUCATIE Nummer 23 Fractie VVD Document Kadernota Programma/ Paragraaf 5. Sport, cultuur en recreatie Onderwerp Cultuureducatie Pagina 14 Vraag Hoe wordt de extra uitgave van 13.000 gedekt en hoe past deze in de Nee, tenzij gedachte?

Antwoord van het college

Portefeuillehouder

van der Kolk

Antwoord

Er is nog geen dekking gevonden voor deze extra middelen.

Toch moet het belang van cultuureducatie niet onderschat worden.

In 2025 was de dienstverlening vanuit Cultuurplein tbv cultuureducatie in Hattem minimaal vanwege het beperkte budget. Scholen, cultuuraanbieders en Cultuurplein, en daarmee ook alle basisschoolkinderen, merkten hier direct de gevolgen van. Naar aanleiding van de schriftelijke vragen gesteld door de ChristenUnie zijn er op ambtelijk niveau gesprekken gevoerd met alle betrokken partijen.

Uit deze gesprekken kwam naar voren dat de ondersteuning door zowel de scholen als de aanbieders erg gemist werd. In het convenant Cultuureducatie, dat in 2021 door de gemeente, erfgoedaanbieders en Cultuurplein is ondertekend, wordt erkend dat goed cultuuronderwijs bijdraagt aan de creatieve ontplooiing en de sociaal-emotionele ontwikkeling van leerlingen. Het combineert denken, begrijpen, voelen en doen en voedt de verbeeldingskracht en het plezier in experimenteren en ontdekken. Daarnaast heeft het lokale impact doordat kinderen vanuit allerlei achtergronden samen maken en samen creëren. Cultuureducatie creëert verbinding, wat landelijk ook wordt onderschreven. We zien landelijk dat er wordt gezocht naar manieren om de beweging van zorg naar preventie en brede gezondheid te versnellen. Kunst en cultuur kunnen daarbij helpen: ze bieden inwoners ruimte om talenten te ontdekken, mee te doen en zich gezien te voelen, vaak juist daar waar reguliere ondersteuning vastloopt. Cultuur draagt bij aan gezond leven en kansengelijkheid. Het belang van Cultuureducatie is groot en om die reden willen we dit weer op peil brengen.

Vraag 24

RAAD- EN COMMISSIEVERGOEDINGEN Nummer 24 Fractie VVD Document Kadernota Programma/ Paragraaf 0. Bestuur en ondersteuning Onderwerp Raad- en commissievergoedingen Pagina 7 Vraag Het grootste deel van deze aanpassing betreft AOW compensatie. Waarom is daar geen indexatie op toegepast?

Antwoord van het college

Idem mbt de overige posten in dit overzicht.

Portefeuillehouder

Sanderse

Antwoord

Met deze mutatie in de Kadernota wordt de AOW-compensatie structureel verwerkt, in lijn met het uitgangspunt van realistisch begroten. Om deze reden zijn ook de presentiegelden (voordeel) en de raadscommissielidvergoedingen (nadeel) geactualiseerd.

Vraag 25

ONDERWIJSHUISVESTING Nummer 25 Fractie VVD Document Kadernota Programma/ Paragraaf 4. Onderwijs Onderwerp Onderwijshuisvesting Pagina 13 Vraag Hebben naast het Palet nog andere scholen recht op deze bijdrage en zou dit niet moeten worden voorzien?

Antwoord van het college

Daarnaast: is het met het oog op de staat van de gemeentelijke financiën nog mogelijk om met het Palet te onderhandelen over deze bijdrage?

Portefeuillehouder

van der Kolk

Antwoord

Voor 2027 hebben geen andere onderwijsbesturen een aanvraag ingediend op basis van de ‘Verordening voorzieningen huisvesting onderwijs gemeente Hattem 2015’. Daarnaast zijn wij momenteel bezig met het opstellen van een Integraal Huisvestingsplan Onderwijs (IHP), waarin afspraken worden vastgelegd over een groot deel van deze voorzieningen, zoals nieuwbouw en uitbreiding. Het IHP zal in het najaar van 2026 ter besluitvorming aan uw raad worden voorgelegd.

Daarnaast is met Stichting Openbaar Onderwijs Zwolle en Regio (OOZ) gesproken over deze vergoeding. Omdat OOZ op grond van de verordening recht heeft op deze vergoeding en deze ook opeist, is er geen onderhandelingsruimte gebleken.

26. VAN DER VALK Nummer

26

Fractie

VVD

Document

Kadernota

Programma/ Paragraaf

8. Volkshuisvesting, leefomgeving en stedelijke vernieuwing

Onderwerp

Van der Valk

Pagina

19

Vraag

Graag ontvangen we een overzicht van de reeds begrote bedragen aan toeristenbelasting en bouw leges t/m 2030

Portefeuillehouder

Guldenaar

Antwoord

De (meerjaren)begroting bevat bedragen tot en met 2029. Bij de voorbereiding van de begroting 2027 worden de ramingen voor 2030 uitgewerkt.

Totale bouwleges in begroting 2026: 2026: € 1.096.600 2027: € 949.200 (incl. van der Valk € 185.000) 2028: € 816.400 2029: € 613.000 Totale toeristenbelasting in begroting 2026: 2026: € 403.220 2027: € 417.720 2028: € 532.820 (incl. van der Valk € 100.000) 2029: € 552.520 (incl. van der Valk € 104.000)

38. BELASTINGSAMENWERKING Nummer

38

Fractie

PRO

Document

Kadernota

Programma/ Paragraaf

0. Bestuur en ondersteuning

Onderwerp

Belastingsamenwerking

Pagina

8

Vraag

Optimalisatie € 40.000. Logisch dat een optimalisatie geld kost. Maar kan het ook zo zijn dat dat ook extra OZB-inkomsten genereert? Of staat hier geen voordeel tegenover?

Portefeuillehouder

Guldenaar

Antwoord

De optimalisatie is gericht op kwaliteitsverbetering. Eventuele extra OZB-opbrengsten zijn een mogelijk neveneffect.

39. HERZIENING GEMEENTEFONDS Nummer

39

Fractie

PRO

Document

Kadernota

Programma/ Paragraaf

0. Bestuur en ondersteuning

Onderwerp

Herziening gemeentefonds

Pagina

9

Vraag

Hattem, als kleine gemeente, verwachte altijd een voordeel. Wat betekent dit voor de programmabegroting 2027?

Portefeuillehouder

van der Kolk

Antwoord

Het Ministerie van BZK - als beheerder van het Gemeentefonds - geeft zelf in de meicirculaire aan dat 'de beoogde richting van de totale herverdeling ... ongewis is geworden.'. Hiermee is het voor de gemeenten ook onduidelijk wat de herverdeling gaat betekenen.

40. INRICHTINGSKOSTEN HET PALET Nummer

40

Fractie

PRO

Document

Kadernota

Programma/ Paragraaf

4. Onderwijs

Onderwerp

Inrichtingskosten Het Palet

Pagina

13

Vraag

Inrichtingskosten zijn toch geen kosten voor de gemeente maar voor het schoolbestuur? Hoe zit dat bij deze uitgaven?

Portefeuillehouder

van der Kolk

Antwoord

Op basis van de ‘Verordening voorzieningen huisvesting onderwijs gemeente Hattem 2015’, heeft de school recht op bekostiging van inrichting die niet eerder door het Rijk of de gemeente is vergoed. Op grond hiervan heeft Het Palet recht op deze vergoeding.

41. ACHTERSTALLIG ONDERHOUD HET PALET Nummer

41

Fractie

PRO

Document

Kadernota

Programma/ Paragraaf

4. Onderwijs

Onderwerp

Achterstallig onderhoud Het Palet

Pagina

13

Vraag

Afgelopen tijd heeft de wethouder Siderius een aantal keren aangegeven dat Het Palet veel achterstallig onderhoud kent en dat er dus nog veel meer kosten te verwachten zijn. Hoe zit dat? Krijgen we nog meer kosten (MIP?)?

Portefeuillehouder

van der Kolk

Antwoord

Op dit moment wordt gewerkt aan een Integraal Huisvestingsplan Onderwijs, waarin inzichtelijk wordt gemaakt welke investeringen de komende jaren nodig zijn voor de huisvesting van het onderwijs in Hattem. Dit plan wordt in het najaar van 2026 ter besluitvorming aan uw raad voorgelegd.

42. ONDERWIJSHUISVESTING Nummer

42

Fractie

PRO

Document

Kadernota

Programma/ Paragraaf

4. Onderwijs

Onderwerp

Onderwijshuisvesting

Pagina

13

Vraag

Aansluitend op de vorige vraag maar dan de andere 3 of 5 scholen. Hoe zit dat? Krijgen we nog meer kosten (MIP?)?

Portefeuillehouder

van der Kolk

Antwoord

Op dit moment wordt gewerkt aan een Integraal Huisvestingsplan Onderwijs, waarin inzichtelijk wordt gemaakt welke investeringen de komende jaren nodig zijn voor de huisvesting van onderwijs in Hattem.

Dit plan wordt in het najaar van 2026 ter besluitvorming aan uw raad voorgelegd.

43. WMO HULP BIJ HUISHOUDEN Nummer

43

Fractie

PRO

Document

Kadernota

Programma/ Paragraaf

6. Sociaal domein

Onderwerp

WMO hulp bij huishouden

Pagina

16

Vraag

Als de WMO-subsidie stopt is de verwachting dat de vraag naar de hulp flink en structureel afneemt. Uiteraard kan dat ook wat betekenen voor de uitkering uit de Rijksuitkering (algemeen of toegewezen). Kunnen wij als gemeente de herziene WMO snel implementeren? Wanneer gaat dit spelen (ws 2029)? Is er een netto voordeel of wordt de rijksbijdrage 1:1 bijgesteld?

Portefeuillehouder

van der Kolk

Antwoord

Er zijn twee door het Rijk voorgestelde maatregelen die hier een rol spelen.

De eerste maatregel betreft de aanpassing van de eigen bijdrageregeling. Het huidige abonnementstarief wordt vervangen door een inkomensafhankelijke eigen bijdrage. Hiermee beoogt het Rijk de aanzuigende werking van het abonnementstarief te beperken. Deze maatregel is sinds langere tijd aangekondigd, maar de invoering is meerdere malen uitgesteld.

Als gevolg van deze maatregel wordt de gemeente Hattem gekort met € 120.000,-. Daarbij is de veronderstelling dat dit geld via hogere eigen bijdragen bij inwoners wordt terugverdiend. Voor een aanzienlijk deel van de gebruikers zal de eigen bijdrage stijgen door de invoering van de inkomensafhankelijkheid (waarbij we, zoals nu ook het geval is, een vrijstelling van de eigen bijdrage hanteren voor de minima).

Implementatie van deze maatregel per 2027 is niet meer haalbaar. De korting wordt vanuit het Rijk voor 2027 weer teruggedraaid. Voor zover bekend wordt nu gestreefd naar ingang per 1-1-2028.

Voor de invoering van deze inkomensafhankelijke eigen bijdrage is ondermeer door de VNG aandacht gevraagd voor voldoende tijd voor implementatie door gemeenten. Daarbij is al gewerkt aan een implementatiehandreiking voor gemeenten. En ook is al gewerkt aan een communicatieplan naar de inwoners die een eigen bijdrage betalen en waarbij dit gaat veranderen.

De tweede maatregel betreft de aankondiging van het kabinet bij aantreden om de hulp bij het huishouden te schrappen uit de Wmo en

 deze alleen beschikbaar te houden voor mensen die dit zelf niet kunnen regelen. Er is daarbij niet gespecificeerd wat dit laatste precies inhoudt.

In de praktijk wordt landelijk de aanname gedaan dat gemeenten deze voorziening alleen nog zouden moeten bieden aan inwoners die dit niet zelf kunnen betalen. Of dit daadwerkelijk de uitwerking van dit voornemen zal zijn, is op dit moment onbekend.

Aangezien het hier om een beleidsvoornemen van het kabinet gaat, is het op dit moment te prematuur om uitspraken te doen over de implementatie. Het is nog onbekend hoe de maatregel concreet vorm krijgt, welke stappen daarvoor nodig zijn (waaronder naar verwachting een wetswijziging) en wat de gevolgen zullen zijn voor de Rijksbijdrage.

Invoering van de maatregelen zal naar verwachting inderdaad betekenen dat een deel van de huidige gebruikers niet langer in aanmerking komen voor hulp bij het huishouden of dit zelf niet meer via de gemeente willen omdat ze de eigen bijdrage mogelijk te hoog vinden.

De gemeente wacht af wanneer de maatregelen ingevoerd worden en we volgen de landelijke ontwikkelingen hierbij nauwgezet.

44. IKC-1 Nummer

44

Fractie

PRO

Document

Kadernota

Programma/ Paragraaf

Bijstelling investeringen

Onderwerp

IKC-1

Pagina

22

Vraag

Wat betekent het voor dit bedrag van €1,859 Mln als wij de VJN e/o KN goedkeuren. Is deze investeringsbehoefte dan door ons goedgekeurd?

Portefeuillehouder

van der Kolk

Antwoord

Nee, er zal alsnog een autorisatievoorstel aan uw raad worden voorgelegd, specifiek gericht op het benodigde investeringskrediet voor IKC-1.

45. IKC-2 Nummer

45

Fractie

PRO

Document

Kadernota

Programma/ Paragraaf

Bijstelling investeringen

Onderwerp

IKC-2

Pagina

22

Vraag

Wat betekent het voor dit bedrag van €1,859 Mln als wij de VJN e/o KN goedkeuren. Is deze investeringsbehoefte dan door ons goedgekeurd?

Portefeuillehouder

van der Kolk

Antwoord

In het reguliere meerjareninvesteringsplan is reeds een bedrag opgenomen voor de investeringen in IKC-2. Het opnemen van een aangepast investeringsbedrag voor IKC-2 in de kadernota loopt vooruit op de besluitvorming over het Integraal Huisvestingsplan Onderwijs. Dit plan wordt in het najaar van 2026 ter besluitvorming aan uw raad voorgelegd en omvat alle investeringen in de huisvesting van het onderwijs voor de komende jaren.

48. FINANCIËLE POSITIE Nummer

48

Fractie

CDA

Document

Kadernota

Programma/ Paragraaf

Raadsvoorstel

Onderwerp

Financiële positie

Pagina

n.v.t.

Vraag

Er staat in het “Raadsvoorstel KN 2027 - Definitief (Raad)” dat “De niet opgenomen en/of uitgewerkte onderwerpen verhogen waarschijnlijk de druk op de financiële positie”. Vraag: Hoe en wanneer krijgen we het totaalbeeld?

Portefeuillehouder

van der Kolk

Antwoord

Het totaalbeeld zal worden aangeboden bij de begroting. De effecten vanuit de meicirculaire worden eerder gedeeld via een raadsinformatiebrief.

49. MAATREGELEN RANDVOORWAARDEN KWETSBAARHEID ORGANISATIE Nummer

49

Fractie

CDA

Document

Kadernota

Programma/ Paragraaf

0. Bestuur en ondersteuning

Onderwerp

Maatregelen randvoorwaarden kwetsbaarheid organisatie

Pagina

8

Vraag

Er staat in de “Kadernota 2027 Definitief (Raad)“ onder 3 - 0.0 Bestuur en ondersteuning een post van 350.000 euro “Minimale randvoorwaarden om de kwetsbaarheid niet verder toe te laten nemen “. Volgens de beschrijving betreft het boeien en binden van personeel. We zouden graag een overzicht krijgen van de belangrijksten posten (maatregelen) en de betreffende kosten die daar onder vallen.

Portefeuillehouder

Sanderse

Antwoord

Posten boeien en binden medewerkers (tijdelijke investering met strakke resultaatvolging en evaluatie):

1. Investeren in medewerkers en toekomstperspectief medewerkers:

Marktconform opleidingsbudget, 2% van de loonsom voor opleidingsbudget: €192.000,-- bovenop op huidige structurele beperkte budget:

- verdere ontwikkeling MT om te komen tot sterk MT, coördinatoren, krachtige teams met eigenaarschap, ontwikkeling hr, coaching medewerkers voor de uitvoering van de nieuwe onlangs vastgestelde besturingsfilosofie (ca €75.000,--) en de competenties van hun functie.

- het mogelijk maken van noodzakelijke vakinhoudelijke opleidingen en ontwikkeling medewerkers (€50.000,--).

- coaching op de job (€40.000,--) om versneld ingewerkt te raken.

- talentontwikkeling (€27.000,--).

Totaal 1: €192.000.

2. Marktconforme arbeidsvoorwaarden en arbeidsmarktpositie Om medewerkers beter te kunnen behouden en de concurrentiepositie op de arbeidsmarkt te versterken, worden de arbeidsvoorwaarden in 2026 en 2027 minimaal marktconform gemaakt. De arbeidsvoorwaarden van Hattem lopen momenteel te ver achter bij andere gemeenten. Dit bemoeilijkt het aantrekken en behouden van medewerkers verder.

We gaan het been hierop bijtrekken door de volgende maatregelen:

 -

-

-

Een arbeidsmarkttoelage (€40.000,--) hanteren voor moeilijk vervulbare functies;

Aanbieden van een fietsregeling (dit is een van de meest door gemeenten in Nederland aangeboden secundaire arbeidsvoorwaarde) of een vergelijkbare secundairevoor 2027 arbeidsvoorwaarderegeling (€45.000,--);

Marktconform maken inconveniëntentoeslag (20 jaar lang niet geïndexeerd) (€5.000,-). Dit is een toeslag voor medewerkers die onder zware fysieke omstandigheden werken. Dit betreft 18 medewerkers van de buitendienst;

Parttime interim hr-recruiter voor duur van 1 jaar inclusief doelgroepgerichte advertenties op LinkedIn (€68.000,--).

Heerde, Oldebroek en Zwolle hebben allen een hr-recruiter. We hebben die eerder korte tijd als Hattem gehad en dat wierp zijn vruchten af.

Abusievelijk stond tekstueel in de Kadernota dat een kwartiermaker concerncontrol en ketenmanager Ondersteuning (ook) in 2027 zou worden ingezet voor 5 maanden. Deze wordt alleen ingezet in 2026.

Financieel was en is het hele bedrag voor 2027 voorzien voor het boeien en binden van medewerkers.

Totaal 2: €158.000,--

50. ZWEMBAD DE MARKE Nummer

50

Fractie

CDA

Document

Kadernota

Programma/ Paragraaf

n.v.t.

Onderwerp

Zwembad de Marke

Pagina

n.v.t.

Vraag

Is bekend, hoe het groot onderhoud van de Marke en het zwembad voorzienbaar is? Zijn er reserveringen voor getroffen of kunnen daar nog tegenvallers uit naar voren komen?

Portefeuillehouder

Kleinpenning

Antwoord

Stichting Beheer Multifunctioneel Centrum voor sport en sociaalcultureel werk te Hattem is verantwoordelijk voor het onderhoud van MFC De Marke. De gemeente heeft uitsluitend een subsidierelatie met de exploitatiestichtingen en heeft geen voorziening getroffen voor het onderhoud. Momenteel zijn wij in gesprek met de betrokken partijen om de huidige situatie in beeld te brengen. Zodra hierover meer duidelijkheid is informeren wij uw raad.