Raadsmemo Beantwoording schriftelijke vragen HL Jaarverslag leerplicht

Vraag 1

Verzuimtrends a. Wat betekent het hoge aandeel relatief verzuim (119 leerlingen, 180 meldingen) voor de inzet op preventie en vroegsignalering op scholen?

Antwoord van het college

b. Welke maatregelen kan de gemeente nemen om luxe verzuim terug te dringen, bijvoorbeeld door betere voorlichting aan ouders of strakkere handhaving?

c. Hoe kan de gemeente sneller grip krijgen op absoluut verzuim (8 leerlingen) en welke rol kunnen onderwijsinstellingen, jeugdhulp en ketenpartners hierbij spelen?

Vraag 2

Spreekuren De verdubbeling van het aantal leerlingen dat tijdens spreekuren is gesproken (169) wijst op 1 een grotere signaleringskracht. Hoe kan dit structureel worden ingezet als preventieve maatregel?

Antwoord van het college

 pagina:

2 van 4

registratienr.:

D/2025/750093

Vraag 3

Beleidsrichting Welke prioriteiten moet de gemeente Heemskerk stellen voor schooljaar 2025–2026: uitbreiding capaciteit leerplicht, verbeteren registratie, versterken preventieve aanpak, of juist strakkere handhaving? Over deze laatste vraag willen we in een MMW vergadering graag met de commissie van gedachten wisselen. Een agendaverzoek volgt.

Antwoord van het college

Belangrijk om vooraf te vermelden is dat er jaarlijks twee jaarverslagen leerplicht worden gemaakt. Het eerste jaarverslag en waarover u vragen heeft gesteld gaat over de lokale uitvoering van de leerplicht 5 – 18 jaar. Het tweede jaarverslag is het jaarverslag van het Leerplein, wat gaat over het Doorstroompunt en de kwalificatieplicht van jongeren 18 – 23 jaar.

Antwoord vraag 1:

In 2024 heeft er een uitbreiding van uren bij de leerplichtambtenaren plaatsgevonden. Dit betekende dat zij meer tijd hadden voor de preventieve taken, bovenop de wettelijke taak. In de zomer van 2025 is er ook een talent vanuit de talentenpool aangeschoven bij de leerplichtambtenaren om de preventieve taak verder vorm te geven. Ten slotte zijn er afgelopen jaar een aantal administratieve taken elders belegd, wat ruimte gaf voor de leerplichtambtenaren. Op dit moment betekent dit dat de capaciteit van de leerplichtambtenaren voldoende is om de wettelijke én (extra) preventieve taak uit te voeren.

Antwoord vraag 2:

Jongeren die kwalificatieplichtig (16-18 jaar) zijn, vragen een andere benadering dan de leerplichtigen (16-). Dit betekent voornamelijk dat er een verschil zit tussen kwalificatieplichtigen die op het VO zitten én kwalificatieplichtingen die op het MBO zitten. Dit zit vooral op de samenwerking met het Samenwerkingsverband. Regionaal is er een leidraad over hoe om te gaan met deze doelgroep om hen duurzaam te begeleiden naar school, een opleiding of werk.

Concreet houdt dit in dat het gaat om het bieden van perspectief én deze jongeren vooral zelf mee te laten denken over hun toekomst. Deze uitgangspunten worden ook in Heemskerk uitgevoerd.

Antwoord vraag 3:

De leerplichtambtenaren doen uitgebreid onderzoek voordat er een vrijstelling wordt afgegeven. Als er een vrijstelling wordt afgegeven onder bijvoorbeeld lid 5 onder a, dan is er altijd afstemming en monitoring in samenwerking met het Samenwerkingsverband.

De landelijke cijfers rondom vrijstellingen over het schooljaar 2024-2025 zijn nog niet bekend, maar er wordt de afgelopen jaren wel een toenemende trend gesignaleerd in het aantal afgegeven vrijstellingen. Heemskerk volgt deze trend, maar het aantal afgegeven vrijstellingen is in verhouding niet hoger dan in de gemeenten uit regio IJmond en Zuid-Kennemerland.

Het beleid rondom het afgeven van vrijstellingen is afhankelijk van landelijke wetgeving.

 pagina:

3 van 4

registratienr.:

D/2025/750093

In een aantal gevallen mogen de leerplichtambtenaren alleen controleren op procesmatig gebied (artikel 5 onder b). Dit heeft te maken met het feit dat het Openbaar Ministerie de aanvragen ook niet inhoudelijk kan toetsen wegens de vele tegenstrijdige uitspraken. De leerplichtambtenaren zijn dus afhankelijk van landelijk beleid omtrent het uitgeven van vrijstellingen. Wel worden er voor het afgeven van een vrijstelling inspanningen gedaan om het betreffende kind toch op enige manier naar school te begeleiden óf op school te houden. Hiervoor is geen nieuw beleid noodzakelijk.

Antwoord vraag 4a Scholen zijn verplicht ongeoorloofd verzuim te melden bij de leerplichtambtenaar. Door uitbreiding van de preventieve taken van de leerplichtambtenaren kunnen zij eerder ingrijpen bij relatief verzuim door bijvoorbeeld in te zetten op extra spreekuren. Dit houdt vervolgens in dat door de extra preventieve inzet, scholen eerder melden, wat een toename in het aantal verzuimmeldingen inhoudt.

Antwoord vraag 4b Er zijn duidelijke afspraken rondom luxeverzuim. Dit is vastgelegd in de handreiking verlof, speciaal voor schooldirecteuren. Scholen moeten hier goed van op de hoogte zijn zodat zij op hun beurt ouders juist kunnen informeren naar de mogelijkheden. Dit is reden dat de handreiking verlof ook jaarlijks met het onderwijs wordt gedeeld. Ten slotte kunnen leerplichtambtenaren luxeverzuimcontroles houden op aanvraag van de schooldirectie. In de jaarlijkse gesprekken met de scholen is dit altijd gespreksonderwerp.

Antwoord vraag 4c Absoluut verzuim kan veel verschillende oorzaken hebben. De leerplichtambtenaren zijn daarom constant bezig met het in beeld brengen van absoluut verzuimers, en daarna zo spoedig als mogelijk op te acteren.

Deze absoluut verzuimers vragen aandacht, maar er is niet altijd een hulpverleningstraject nodig. In veel gevallen is praktische ondersteuning bij het vinden van een juiste leer- of werkplek door de leerplichtambtenaren voldoende. Verder is in het Regionaal Programmaplan Jeugd aandacht voor voortijdig schoolverlaters en absoluut verzuimers.

Antwoord vraag 5 De leerplichtambtenaren zijn op vaste momenten aanwezig op de scholen. Dit zorgt voor korte lijnen en een versterkte samenwerking. Speerpunt voor schooljaar 2025-2026 is om de spreekuren nog beter te gebruiken om zoveel mogelijk leerlingen te spreken.

De spreekuren vallen of staan bij samenwerking tussen onderwijs en de leerplichtambtenaren.

Daarnaast is het noodzakelijk dat scholen hun schoolaanwezigheid goed registreren zodat de juiste leerlingen vroegtijdig kunnen worden gesproken.

Antwoord vraag 6:

Het probleem rondom registratie voor een haltverwijzing is inmiddels opgelost door het onderwijs. Hierdoor wordt verzuim eerder opgemerkt en gemeld. De verwachting is dat hiermee weer doorverwezen gaat worden naar HALT zoals in voorgaande jaren.

Antwoord vraag 7:

Door uitbreiding van de preventieve taak van de leerplichtambtenaren is de afgelopen jaren al ingezet op betere samenwerking met het onderwijs. Dit is essentieel om leerlingen tijdig te spreken en escalatie te voorkomen. Hieronder volgt een kleine greep uit de initiatieven die gestart zijn om de samenwerking te versterken:

 -

pagina:

4 van 4

registratienr.:

D/2025/750093

Afspraken met schooldirecties gemaakt over registratie van verzuim;

Meerdere leerplicht-acties rondom scholen;

Informeren van mentoren en kernteams;

Samenwerking met leerplichtambtenaren uit de regio versterken in scholen op het grensgebied

Antwoord vraag 8:

Zoals aangegeven is de huidige capaciteit bij de leerplichtambtenaren voldoende. Het verbeteren van de registratie is een speerpunt, maar dat is een verantwoordelijkheid van het onderwijs waarover wij in gesprek zijn. Het beleid heeft zich de afgelopen periode ontwikkeld richting een meer preventieve aanpak (vroegsignalering en focus op schoolaanwezigheid in plaats van verzuim). Vanuit de Methodische Aanpak Schoolverzuim (MAS) wordt ingezet op hulpverlening in plaats van handhaving.

Deze aanpak blijft bij de uitvoering van de Leerplichtwet ook de komende periode centraal staan.