20240522 Beantwoording vragen (CDA-HH) Aanvullend krediet geluidsscherm brug Geldropseweg

Vraag 1

Waarom lijkt in voorgenoemde brief aan de inwoners of alles al geregeld is, terwijl dat niet zo is. Mag BAM het doen?

Antwoord van het college

Stemt de raad in? Dat is nog geen gepasseerd station.

Vraag 2

Kan de commissie ruimtelijke kwaliteit wat meer duiding geven over de composieten sierelementen. Waarom composiet?

Antwoord van het college

Waarom niet geïntegreerd? Waarom zo duur?

Vraag 3

Heeft u deze risico’s laten toetsen bij een externe, onafhankelijke, deskundige aanbestedingsjurist?

Antwoord van het college

Zo ja, wat is het advies uit deze toets? Bij wijze van informatieverzoek vragen wij u alle adviezen omtrent de aanbesteding en dit raadsvoorstel met ons te delen.

Vraag 4

Hoeveel soortgelijke bruggen bouwt de gemeente Helmond per jaar, en heeft Helmond de afgelopen 10 jaar gebouwd? En hoeveel zijn er door andere partijen gebouwd? De antwoorden: 1. De bijeenkomst over deze brug in Brandevoort op 16 Mei aanstaande wordt o.a. geleid door iemand van de BAM, hebben wij vernomen. Waarom is er in de commissievergadering niemand van de deskundigen bij geweest?

Antwoord van het college

De gemeente Helmond is opdrachtgever van dit project, BAM is de aannemer en voert in onze opdracht de werkzaamheden uit.

2. Waarom lijkt in voorgenoemde brief aan de inwoners of alles al geregeld is, terwijl dat niet zo is. Mag BAM het doen? Stemt de raad in? Dat is nog geen gepasseerd station.

Antwoord:

BAM heeft de aanbesteding gewonnen en is daarmee de aannemer voor de bouw van de brug. Op de bewonersavond van 16 mei is duidelijk aangegeven dat de planning zoals gepresenteerd, onder voorbehoud is van toestemming door uw raad met het voorliggende voorstel.

3. Kan de commissie ruimtelijke kwaliteit wat meer duiding geven over de composieten sierelementen.

Waarom composiet? Waarom niet geïntegreerd? Waarom zo duur?

Antwoord:

Het uitgangspunt van de commissie was om een aangezicht te creëren waarbij sprake is van een horizontale lijn die visueel 1 geheel vormt. Naar mening van de commissie voldeed het eerste ontwerp hier niet aan. Het voorstel van de commissie was om de aanpassing te realiseren door het aanpassen van de betonconstructie.

De gemeente Helmond heeft in overleg met de aannemer gezocht naar een betere en goedkopere oplossing middels composiet. Belangrijkste redenen hiervoor zijn dat dit licht van gewicht is (de brug hoeft niet constructief verzwaard te worden), het feit dat uitvoering in beton het milieu meer belast (productie van beton is milieubelastend) en dat er geen dure constructieve aanpassingen nodig zijn.

4. Kan men goed uitleggen waarom de volgordelijkheid zo vreemd is en dat de vooronderzoeken na aanbesteding hebben plaatsgevonden. Niet alleen wat referenties naar artikelen, maar een duidelijke uitleg.

Antwoord:

De opdracht is gegund op basis van het design & construct principe. Dat betekent dat de aannemer voorafgaand een aantal uitgangspunten van de opdrachtgever meekrijgt, en hierna zelf verantwoordelijk is voor de noodzakelijke ontwerpen en constructieve onderzoeken. De onderzoeken door de aannemer in relatie tot trillingen en draagkracht zijn dus in opdracht van de aannemer uitgevoerd, na opdrachtverstrekking.

5. Welke risico’s loopt onze gemeente aangezien dit project compleet andere vormen aan gaat nemen dan is aanbesteed?

Antwoord:

Qua aanbesteding passen deze wijzingen binnen de scope van de huidige opdracht. Hierin lopen we geen extra risico.

6. Wat was de uitslag van de aanbesteding, welke aannemers hebben ingeschreven en wat was het ingeschreven bedrag?

Antwoord:

Alleen BAM heeft ingeschreven voor het plafondbedrag. Andere aannemers hebben zich gedurende het traject teruggetrokken. De opdracht is aan BAM gegund.

7. Heeft u deze risico’s laten toetsen bij een externe, onafhankelijke, deskundige aanbestedingsjurist? Zo ja, wat is het advies uit deze toets? Bij wijze van informatieverzoek vragen wij u alle adviezen omtrent de aanbesteding en dit raadsvoorstel met ons te delen.

Antwoord:

Ja, deze situatie is door een externe jurist getoetst, en akkoord bevonden. Dit advies is als bijlage bijgevoegd.

8. Welke optimalisaties verwacht u te halen als dit project opnieuw wordt aanbesteed?

Antwoord:

Geen. Opnieuw aanbesteden leidt tot significant hogere kosten (zie antwoord op vraag 9).

9. Wat zijn de kosten en consequenties indien wij de opdracht/gunning intrekken?

Antwoord:

De aannemer staat helemaal gesteld om te starten met de uitvoering. Het intrekken van de opdracht betekent dat alle reeds ingekochte materialen en ingehuurde onderaannemers vergoed moet worden.

Dit brengt een significante kostenpost met zich mee. De hoogte is zonder onderhandelingen met de aannemer niet aan te geven. Maar verwacht wordt dat deze mogelijk in de buurt kan komen van de uitvoeringskosten.

Hiernaast betekent dit een significante vertraging van het project. En zal het project opnieuw in de markt gezet moeten worden. Verwacht wordt dat de afkoopvergoeding van de huidige (onder)aannemers plus de aanneemsom van een eventuele nieuwe aanbesteding, miljoenen euro’s hoger zal uitkomen dat de het nu voorliggende voorstel.

10. Wij ontvangen graag een samenvatting van het doorlopen aanbestedingsproces.

Antwoord:

De niet-openbare procedure is een aanbestedingsprocedure in 2 fasen, te weten een selectiefase en een gunningsfase. Er is een Nationale niet openbare procedure doorlopen:

•

•

•

•

•

•

Accordering van de Inkoopstrategie door Tenderboard Q3 2022 Selectiefase Q3 2022 o Aankondiging publiceren selectieleidraad o Beoordeling en selectie en afwijzing van gegadigden o Einde bezwaarperiode en definitieve selectie 5 gegadigden Gunningsfase Q4 2022 - Q1 2023 o Uitnodiging 5 geselecteerden voor de Gunningsfase o Informatiebijeenkomst voor geselecteerde gegadigden o Doorlopende wekelijkse beantwoording van vragen o ontvangst 1 inschrijving, BAM Infra BV Beoordeling en gunning Q1 2023: o Beoordeling o Verificatie o Besluit tot definitieve gunning en opvragen bankgarantie Ondertekening opdracht door gemeentesecretaris Q4 2023 Juridisch Advies over aanpassing scope Q2 2024

11. Heeft u voor of tijdens het aanbestedingsproces een marktconsultatie gehouden, wat zijn de reacties geweest van de markt?

Antwoord:

Ja, voorafgaand aan de aanbesteding is er een marktconsultatie geweest waar vier landelijke aannemers aan hebben deelgenomen. De aannemers waren positief op de wijze waarop de gemeente voornemens was de opdracht in de markt te zetten.

12. Heeft u voor het aanbestedingsproces onze commissie ruimtelijke kwaliteit geraadpleegd. Wat was hun advies.

Antwoord:

Nee, met de commissie (en haar voorloper) is niet voorafgaand aan de aanbesteding gesproken.

13. Tijdens de adviescommissie hebben diverse raadsfracties, waaronder D66, SP, HH, GroenLinks en FD, argumenten aangedragen om af te zien van uitvoering van het advies van de commissie ruimtelijke kwaliteit. Kunt deze argumenten uiteenzetten en weerleggen waarom deze, in uw ogen, niet goed zijn om te hanteren bij afwijking van het advies.

Antwoord:

Deze punten zijn tijdens de commissievergadering al door portefeuillehouder beantwoord.

14. Kunt u zelf nog argumenten geven, anders dan dat de gemeenteraad geen budget gaat geven voor de sierbalk, om af te zien van het advies van de commissie ruimtelijke kwaliteit?

Antwoord:

Nee.

15. Hoeveel soortgelijke bruggen bouwt de gemeente Helmond per jaar, en heeft Helmond de afgelopen 10 jaar gebouwd? En hoeveel zijn er door andere partijen gebouwd?

Antwoord:

De gemeente is in dit soort situaties de opdrachtgever van de bouwer, en dus niet zelf de bouwer. Als opdrachtgever hebben wij in de afgelopen 10 jaar geen vergelijkbare brug laten bouwen.

 Visuals originele en aangepast ontwerp

Brug Geldropseweg, oorspronkelijke ontwerp, met niet-doorlopende zichtlijn (geen akkoord door commissie ruimtelijke kwaliteit)

 Brug Geldropseweg, aangepast ontwerp, met doorlopende zichtlijn (akkoord commissie ruimtelijke kwaliteit) Aan de zijkanten van de brug is in dit ontwerp een composieten randbalk geplaatst, tegen de betonconstructie.

 Marjan Beeker aanbestedingsjurist Noorderpoort 81 5916 PJ Venlo

Datum:

Betreft:

Pagina’s:

Gemeente Helmond T.a.v. Crediteurenadministratie Postbus 950 5700 AZ Helmond [email protected]

30 april 2024 Advies wijzigingen CW-001, CW-005 en CW-0061 inzake Basisovereenkomst Vervanging brug Geldropseweg Helmond, contractnr. 016-22 (versie 3.2 definitief). 4.

De situatie:

De UAV-GC 2005 basisovereenkomst voor de vervanging brug Geldropseweg Helmond (verder “VBGH”) is op 13 april 2023 ondertekend en in werking getreden na een vooraf gehouden nationale niet-openbare aanbestedingsprocedure volgens hoofdstuk 3 van het ARW 2016. Het Werk is aanbesteed en gecontracteerd voor een vast bedrag van 2.4 miljoen euro, exclusief btw.

Uitgangspunt van het aanbestede Werk was de vervanging van de brug met behoud van de bestaande onderbouw (tussensteunpunten) en een nieuwe bovenbouw. De gemeente had hiertoe besloten om duurzaamheidsredenen en op basis van een constructieve beschouwing die zij had laten maken door Bureau Wagemakers, een gerenommeerd bureau dat door Rijkswaterstaat is gecontracteerd voor het maken van restlevensduurberekeningen. De rapportages waren onderdeel van de ter beschikking gestelde aanbestedingsdocumenten. Aanvullend op deze beschouwing was in Eis-0291 van Vraagspecificatie-deel 1 opgenomen dat de opdrachtnemer (na inwerkingtreding van de basisovereenkomst) een herberekening zou moeten (laten) maken op restdraagkracht, op functionaliteit in de gehele constructie en op restlevensduur. Indien deze herberekening gevolgen zou hebben voor de scope zou dit als een VTW (Verzoek tot Wijziging) worden behandeld, aldus de toelichting bij eis-0291.

Omdat in de nieuwe situatie de brug iets breder zou worden was in de Vraagspecificatie-deel 1 de eis opgenomen dat er nieuwe palen ingebracht moesten worden. Hiervoor had de gemeente trilmetingen laten verrichten, die eveneens onderdeel waren van de aanbestedingsdocumenten; Rapport van 2 november 2021, uitgevoerd door Hanselman Groep B.V. Ondanks deze berekening was in Eis-0108 Vraagspecificatie-deel 1 opgenomen dat de opdrachtnemer (na inwerkingtreding van de basisovereenkomst) deze meting zou moet (laten) toetsen aan de SBR richtlijnen trillingen A, B en C.

Anders dan eis-0291 zat bij eis-0108 geen toelichting dat als de toetsing gevolgen zou hebben voor de scope dit tot een VTW zou leiden. Al ligt dit natuurlijk wel voor de hand.

In het kader van onderhavig advies wordt opgemerkt dat geen van de geïnteresseerde partijen destijds bezwaar hebben gemaakt tegen het voorbehoud dat de gemeente in eis-0291 en eis-0108 ten aanzien van de beschikbaar gestelde constructieve berekening respectievelijk het trilmetingsrapport. Ook niet ten aanzien van de impact die een onjuiste beschouwing respectievelijk meting zou kunnen hebben op de scope van de opdracht.

Van de vijf (5) partijen die waren geselecteerd om een inschrijving te doen heeft alleen BAM Infra BV (verder “BAM”) een inschrijving gedaan die geldig is bevonden. Navraag wees uit dat de reden voor niet1

CW-002, CW-003 en CW-004 worden in dit advies op inhoud buiten beschouwing gelaten vanwege de relatief geringe financiële totaalwaarde van ongeveer 55.000 euro excl. btw.

1

 inschrijven bij de andere vier van uiteenlopende aard was; te weinig personeel, te volle portefeuille, het voorzien van problemen met het behoud van de onderbouw, maar ook een te laag bevonden budget.

BAM voorzag (ook) problemen met het behoud van de onderbouw, maar interpreteerde de eis voor behoud van de onderbouw dat de gemeente de onderbouw zo mooi vond dat deze gehandhaafd moest blijven. Anticiperend op onvoldoende draagkracht van de bestaande onderbouw had BAM ingeschreven met een nieuwe onderbouw en het functieloos handhaven van de bestaande onderbouw en dit verduidelijkt met een visual (1ste tekening). BAM had berekend dat met de draagkracht van de door haar aangeboden nieuwe onderbouw de brug aan de Vraagspecificatie zou voldoen.

Kort na gunning van het Werk aan BAM legde de gemeente de visual van BAM voor aan de welstandscommissie die om visuele redenen adviseerde om de bestaande pijlers dan toch maar te laten verwijderen.

Een maand na inwerkingtreding van de basisovereenkomst, mei 2023, was op grond van eis-0291 door BAM een constructieve beschouwing gemaakt waaruit bleek dat de bestaande onderbouw onvoldoende draagkracht heeft. Ook had BAM een herberekening laten doen van de trilmetingen waaruit bleek dat de meting van de gemeente op onjuiste gegevens was gebaseerd.

Na het laten uitvoeren van een eigen second opinion concludeerde de gemeente dat de herberekeningen die BAM op draagkracht en trilling had laten uitvoeren juist waren. De gemeente besloot op 25 juli 2023 (Memo Toelichting CW-001 Sloop en verlagen onderbouw) om opdracht te geven aan BAM voor de sloop en het verlagen van de onderbouw door middel van CW-001 (122.086,34 euro excl. btw).

BAM maakte vervolgens nieuwe visual (2de tekening), waarin de bestaande onderbouw werd verwijderd en een ander paalsysteem werd toegepast. Met dit andere paalsysteem (boren in plaats van heien) zou schade en hinder als gevolg van trillingen aan belendingen voorkomen worden. In CW-006 (Ander paalsysteem voor 154.184,74 euro excl. btw) is dit met inachtneming van eis-0108 als een VTW behandeld, namelijk op vergelijkbare wijze als hoe eis-0291 volgens de Vraagspecificatie-deel 1 zou worden behandeld.

Omdat de gemeente opnieuw discussie voorzag met de welstandscommissie werd ook de 2de tekening van BAM voorgelegd aan de welstandcommissie. Net als bij de 1ste tekening van BAM had welstand ook nu om visuele redenen problemen met de 2de tekening maar nu vooral ten aanzien van de look & feel van het materiaalgebruik en afwerking. Na divers overleg werd pas zes (6) maanden later overeenstemming bereikt tussen BAM en de welstandscommissie en volgde het uiteindelijke ontwerp voorzien van composiet randelementen, een aanpassing van het talud aan de zijkant van het brugdek en een afronding aan de onderzijde van de onderslagbalk. De gemeente besloot ook nu om in overeenstemming met het advies van de welstandscommissie tot een aanpassing van het Werk middels CW-005 voor een bedrag van 502.615,19 euro (excl. btw).

Het college B&W is op 20 maart 2024 akkoord gegaan met verhoging van het “brug budget” waarvan CW-001 tot en met CW-006 betaald kunnen worden. Eind mei 2024 moet de gemeenteraad nog instemmen.

Vooruitlopend op een, naar verwachting positief besluit van de gemeenteraad, wordt in dit advies vanuit aanbestedingsrechtelijk oogpunt beoordeeld of CW-001, CW-005 en CW-006 geoorloofde wijzigingen zijn.

2

 Advies:

CW-001, CW-005 en CW-006 zijn geoorloofde wijzigingen. Er is geen sprake van een wezenlijke wijzigingen die zouden moeten leiden tot opnieuw aanbesteden.

Onderbouwing:

Het wijzigingsleerstuk zoals vastgelegd in de Aanbestedingswet (deel 2, hoofdstuk 2.5, artikel 2.163a t/m 2.263g) is niet van toepassing op een nationaal aanbestede opdracht. Desondanks zijn er aanknopingspunten binnen het aanbestedingsrecht waaruit opgemaakt kan worden dat de wijziging van een nationaal aanbestede opdracht geen wezenlijke wijziging mag zijn. In het Pressetext-arrest (C-454/06 van 19 juni 2008, r.o. 34) heeft het Europese Hof van Justitie gedefinieerd wanneer er sprake is van een “wezenlijke wijziging”. Een definitie die overigens gecodificeerd is in artikel 2.163g Aanbestedingswet. Waar het op neerkomt is dat een overheidsopdracht zonder nieuwe aanbestedingsprocedure mag worden gewijzigd, tenzij sprake is van een wezenlijke wijziging. Een wijziging wordt “wezenlijk” geacht indien de opdracht hierdoor qua inhoud en reikwijdte verschilt van de oorspronkelijke opdracht.

In het kader van CW-001, CW-005 en CW-006 is de concrete vraag dan ook:

Worden er andere voorwaarden voor uitvoering toegepast dan die bij de nationale aanbesteding bekend waren en zouden die andere voorwaarden andere ondernemers hebben aangetrokken en wellicht tot gunning aan een andere aannemer hebben geleid dan BAM?

Het antwoord op die vraag is “nee”.

Op de eerste plaats is de opdracht nationaal aanbesteed en heeft BAM als één van de geïnteresseerde partijen ervoor gekozen een aanbieding te doen die past binnen de kaders van de Vraagspecificatie (behoud onderbouw) waarin tevens geanticipeerd werd op onvoldoende draagkracht van de bestaande onderbouw. BAM heeft daarmee een geldige inschrijving gedaan. Dat zij als enige een inschrijving heeft gedaan is verder niet van belang.

Op de tweede plaats is de opdracht nationaal aanbesteed als een Engineering & Construct contract met toepassing van het UAV-GC 2005. Alle voorwaarden, waaronder de contractuele voorwaarden zijn vooraf aan alle geïnteresseerde partijen ter beschikking gesteld. Het UAV-GC 2005 kent een uitgebreide en transparante regeling met betrekking tot wijzigingen in de Vraagspecificatie, de uitvoering en de basisovereenkomst in § 14 (Wijzigingen opgedragen door Opdrachtgever) en in § 45 (Procedure afwikkeling gevolgen Wijziging door de Opdrachtgever).

In het bijzonder is § 14 lid 3 van belang: “Elke aanpassing van Documenten, Werkzaamheden of resultaten van Werkzaamheden, noodzakelijk geworden als gevolg van een aan de Opdrachtgever krachtens de wet, de Overeenkomst of de in het verkeer geldende opvattingen toe te rekenen omstandigheid, wordt geacht een door de Opdrachtgever opgedragen Wijziging in de zin van lid 1 te zijn.” Dit lid 1, waarnaar verwezen wordt, geeft opdrachtgever het recht om aan opdrachtnemer een wijziging van de eisen in de Vraagspecificatie op te dragen. Op grond van lid 5 van deze § 14 is opdrachtnemer verplicht om de opgedragen wijziging uit te voeren. De mogelijkheid van het verstrekken van wijzigingsopdrachten (meerwerk) is ook expliciet aan de orde gekomen tijdens de nationale aanbestedingsprocedure. In onder meer het antwoord op vraag 231015 en 231016 heeft de gemeente laten weten dat de wijzigingsregeling van het UAV-GC 2005 geldt.

Dat het door de gemeente ter beschikking gestelde trilmetingsrapport, dat naderhand onjuist bleek te zijn, heeft geleid tot een noodzakelijke Wijziging (CW-006) valt dus binnen de regeling van § 14 lid 3 UAV-GC 2005. CW-006 is geen Wijziging als gevolg van de gunning van het Werk aan BAM maar zou voor iedere andere opdrachtnemer een Wijziging zijn geweest vanwege eis-0108. CW-006 is om die reden niet het gevolg van een ná gunning gewijzigde voorwaarden van het Werk, maar een reeds ten tijde van de aanbesteding voorziene wijziging van de opdracht. 3

 Dat geldt ook voor de door de gemeente beschikbaar gestelde constructieve beschouwingen die naderhand ook onjuist bleek te zijn ook al was het aanbod van BAM al gebaseerd op de onjuistheid ervan. De nieuwe constructieve berekeningen na gunning hebben namelijk de functieloosheid van de bestaande onderbouw bevestigd waardoor de gemeente, mede naar aanleiding van het esthetisch advies van de welstandscommissie, geen toegevoegde waarde meer zag voor haar duurzaamheidsoverwegingen en alsnog besloot tot een scopewijziging, zijnde het verwijderen van de bestaande onderbouw. Met andere woorden, Wijziging CW-001 is indirect een gevolg van eis-0291.

CW-001 is geen Wijziging als gevolg van de gunning van het Werk aan BAM maar zou voor iedere andere opdrachtnemer een Wijziging zijn vanwege eis-0291. CW-001 is om die reden niet het gevolg van een ná gunning gewijzigde voorwaarden van het Werk, maar reeds ten tijde van de aanbesteding voorziene wijziging van de opdracht. Voor BAM is het gevolg van eis-0291 qua omvang werkzaamheden en in euro’s nog enigszins beperkt gebleven vanwege haar initieel aangeboden nieuwe onderbouw.

De pro-actieve houding van BAM bij inschrijving met het aanbod van een nieuwe onderbouw in combinatie met CW-001 is de reden voor CW-005. Ondanks dat de gemeente ten tijde van de aanbesteding niet had gerekend op een dergelijk aanbod, voldeed dit wel aan de Vraagspecificatie. De welstandscommissie was voorafgaand aan de aanbesteding akkoord gegaan met de Vraagspecificatie in de veronderstelling dat het “beeld van de brug behouden bleef”. Na het besluit om de bestaande onderbouw te verwijderen moest het aanbod van BAM iets aangepast worden en zag de gemeente zich genoodzaakt ook de nieuwe visual (2de tekening) ter advisering voor te leggen aan welstand. Het gevolg was dat welstand behoorlijk wat opmerkingen had over de “look & feel” van de materiaaltoepassingen en andere afwerkingen. Anders dan CW-001 en CW-006 is CW-005 vooral een meerwerkopdracht met nieuwe eisen die gesteld worden aan materiaalgebruik en afwerkingen. CW-005 is bovendien indirect het gevolg van het besluit om de bestaande onderbouw te verwijderen (CW-001) en valt daarmee mee binnen de VTW die hiermee was voorzien. CW-005 is geen inhoudelijke wijziging van het Engineering & Construct contract, maar een geoorloofde wijziging binnen de aangekondigde VTW in eis-0291 dan wel binnen § 14 lid 1 UAV-GC 2005. CW-005 is om die reden het gevolg van een ná gunning gewijzigde voorwaarde van het Werk, maar valt binnen de contractuele kaders die tijdens de nationale aanbesteding aan alle partijen bekend waren gemaakt.

Tenslotte:

Ondanks dat in dit advies is onderbouwd dat alle wijzigingen geoorloofde wijzigingen zijn bestaat er altijd een risico op een klacht (via het klachtenmeldpunt) of een bezwaar (middels een gerechtelijke procedure) van een marktpartij die van mening is dat CW-001, CW-005 en CW-006 wezenlijke wijzigingen zijn waardoor de opdracht opnieuw aanbesteed moet worden.

Dit risico lijkt vooralsnog klein omdat dit vooral ligt bij die marktpartijen die destijds wel waren geselecteerd om een inschrijving in te dienen, maar dit niet hebben gedaan.

4