'Digitale autonomie van de gemeente'
Een raadslid stelde op 18 augustus 2026 schriftelijke vragen aan het college van burgemeester en wethouders van Leeuwarden.
Brief van het college
Deze brief is niet in losse vragen en antwoorden uit te lezen. Hieronder staat de tekst; het origineel staat via de link.
Zaaknummer: 2026-166232 Antwoord van burgemeester en wethouders op schriftelijke vragen als bedoeld in artikel 42, eerste lid, van het Reglement van Orde voor de vergaderingen van de raad der gemeente Leeuwarden, ingediend op 22 juni 2026. De vragen zijn afkomstig van D66 en gaan over Digitale autonomie van de gemeente.
VragenAntwoorden 1.Dit Europese pakket zal een grote impact hebben op gemeenten.
Welke concrete stappen gaat het college zetten om aan CADA, zowel de cloud development als AI kant, te voldoen?
Net zoals de VNG staat het college er positief tegenover dat we binnen Europa onze strategische positie versterken en de afhankelijkheid van buitenlandse aanbieders verminderen.
Als gemeente ligt de huidige prioriteit bij de uitvoering van de Europese AI-verordening, waarbij verantwoord, veilig en transparant gebruik van AI centraal staat.
De voorgenomen Cloud and AI Development Act (CADA) sluit hier goed op aan en legt daarnaast nadruk op digitale soevereiniteit, cloudinfrastructuur, strategische autonomie en Europese samenwerking. En voegt daarmee voor ons de volgende aandachtspunten toe: 1.Waar en onder wiens controle draait onze AI/cloud (soevereiniteit) 2.Welke infrastructuur en capaciteit is daarvoor beschikbaar 3.Hoe we als overheid inkopen en samenwerken 4.Hoe we strategische afhankelijkheden voorkomen Deze aandachtspunten zijn voor ons niet nieuw. De volgende initiatieven lopen nu al:
• We werken actief mee aan Common Ground, een initiatief van de VNG voor modernisering van de informatievoorziening op landelijk niveau via 'eigen’ ontwikkeling van software voor en door gemeenten .
• We hebben een Havencluster (generieke aansluiting waarmee we initiatieven van collega-gemeenten kunnen installeren op onze ict-infrastructuur) opgezet en ingericht als onafhankelijke cloud voor zelf ontwikkelde diensten. Sinds maart dit jaar draait als eerste toepassing de Common Ground module ‘Aanvraag Levensonderhoud’ op dit havencluster.
• In een samenwerkingsverband met de gemeente Groningen: o zoeken we actief naar oplossingen om AI verantwoord in te kunnen zetten en zelf te kunnen hosten zodat we niet van externe cloud hosting afhankelijk zijn; o Bezoeken we met Groningen in oktober Sleeswijk- Holstein om te leren van hun meerjarige ervaring met ‘eigen’ software voor alle 60.000 medewerkers;
Blad 2 2.Wat is het verwachte termijn om aan de eisen te voldoen van CADA? 3.Is het college van mening dat het goed is om eenzelfde soort, onafhankelijke, drive op te zetten, zoals die van de gemeente Groningen, of daar eventueel bij aan te sluiten? Zo ja zijn hier ook al plannen voor? 4.Is het college bereid om de gemeentes Groningen, ‘s- Hertogenbosch, Zaanstad, Ede, en Amsterdam op te volgen om een onderzoek te laten doen of Windows vervangen kan worden door Linux? Zo ja
• Verder werken we aan de Leeuwarder Digitale Strategie (LDS), waarin dezelfde zes sporen centraal staan als de Nederlandse Digitale Strategie (NDS). Spoor 1 verkent de realisering van een overheidsbrede soevereinde clouddienst, spoor 3 omvat het streven naar een hoogwaardige AI-infrastructuur met open taalmodellen uit de EU en spoor 5 het versterken van de autonomie en digitale weerbaarheid.
We zien CADA daarom niet als een op zichzelf staande opgave, maar als een ontwikkeling die aansluit bij de koers die reeds is ingezet.
De Europese Cloud and AI Development Act bevindt zich nog in ontwikkeling en is nog niet definitief vastgesteld. Naar verwachting zal de verordening op zijn vroegst eind 2027 worden vastgesteld.
Omdat de exacte verplichtingen nog niet bekend zijn, kan het college nu geen definitieve planning geven voor volledige naleving. Wel bereiden wij ons hier actief op voor via de uitvoering van de AI-verordening, onze deelname aan Common Ground, de ontwikkeling van het havencluster en de uitwerking van de Leeuwarder Digitale Strategie.
Zodra de definitieve Europese regelgeving bekend is, zullen wij een impactanalyse uitvoeren en de gemeenteraad informeren over de benodigde maatregelen, planning en eventuele financiële consequenties.
Leeuwarden heeft met het havencluster reeds een eerste voorziening gerealiseerd waarop eigen toepassingen kunnen worden gehost. Daarnaast werken wij samen met andere overheden, waaronder de gemeente Groningen, aan verkenningen rondom publieke cloudvoorzieningen en AI-infrastructuur.
Wij vinden het belangrijk om hierbij samen op te trekken met andere gemeenten en bestaande initiatieven zoveel mogelijk te benutten. Daarmee voorkomen we versnippering van kennis en middelen en vergroten we de kans op schaalbare oplossingen.
Het college volgt met belangstelling de ontwikkelingen bij gemeenten zoals Groningen, Amsterdam, Zaanstad, Ede, ’s- Hertogenbosch en Sleeswijk-Holstein die onderzoeken hoe hun afhankelijkheid van specifieke softwareleveranciers kan worden verminderd.
Ook Leeuwarden vindt het belangrijk om te verkennen hoe de digitale autonomie van de organisatie kan worden versterkt. Daarbij kijken wij niet alleen naar besturingssystemen zoals Linux, maar naar de bredere vraag welke onderdelen van onze digitale werkomgeving op een
Blad 3 wanneer is het college van plan om dit te onderzoeken? toekomstbestendige, veilige en kosteneffectieve wijze kunnen worden ingericht.
Leeuwarden kiest hierbij voor de rol van slimme volger: wij benutten ervaringen van andere gemeenten om op basis daarvan een onderbouwde afweging te maken.
Leeuwarden, 18 augustus 2026, burgemeester en wethouders van Leeuwarden, burgemeester. {{Signer1}} secretaris. {{Signer2}} *Dit document is rechtsgeldig digitaal ondertekend.
Bekijk de brief: Beantwoording schriftelijke vragen D66 inzake 'Digitale autonomie van de gemeente'
Bron: raadsinformatie van de gemeente Leeuwarden (Open Raadsinformatie). De vragen en antwoorden zijn automatisch uit de brief gelezen; het origineel is leidend.