Aldi supermarkt Blokhoeve (zie 2023-002).pdf

Vraag 1

Uit de publiciteit en de uitspraak van de Rechtbank Midden-Nederland blijkt dat het gunningsproces dat uitmondde in de tijdelijke huurovereenkomst tussen de gemeente en Aldi Vastgoed niet goed is verlopen. Wil het college een ongecensureerde versie van deze tijdelijke huurovereenkomst aan de gemeenteraad ter beschikking stellen?

Antwoord van het college

Ja dit is mogelijk, we zullen zorgen dat deze u parallel aan deze brief bereikt.

Vraag 2

We lezen in de media dat de gemeente inmiddels tweemaal door de rechter (Rechtbank Midden-Nederland en Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden) in het ongelijk is gesteld in het geschil met de Nieuwegeinse supermarktondernemers over de tijdelijke verhuur van grond aan Aldi Vastgoed. Ons is verteld dat de gemeente tijdens het onderhandse gunningsproces meermaals is gewaarschuwd dat zij onrechtmatig zou handelen richting de lokale supermarkten. 2a. Waarom heeft de gemeente deze waarschuwingen niet serieus genomen?

Antwoord van het college

De supermarkten hebben in juli en augustus schriftelijk bezwaar gemaakt tegen de met Aldi gemaakte afspraken over deze tijdelijke locatie. Wij hebben deze reacties serieus genomen en beoordeeld, maar zijn niet tot een ander oordeel gekomen over de gemaakte afspraken met Aldi. Zie hiervoor ook de beantwoording van vraag 2b. 2b. Waarom heeft de gemeente andere supermarktondernemers niet willen erkennen als serieuze gegadigden voor de tijdelijke huur van de locatie in Blokhoeve?

Al sinds de Winkelvisie 2017 is openbaar bekend dat de gemeente graag een supermarkt aan de nieuwe wijk Blokhoeve wil toevoegen. De afgelopen jaren is er echter vanuit de (Nieuwegeinse) supermarkten geen interesse getoond in de realisatie van een (tijdelijke of) permanente supermarkt in Blokhoeve. Andere supermarkten zijn op meerdere momenten geïnformeerd, maar hebben niets laten horen. Er is geen verzoek of plan ingediend. Ook is er geen informatie ingewonnen of anderszins belangstelling getoond. De enige serieuze geïnteresseerde was Aldi in 2020. Aldi heeft hiernaar gehandeld en een grondpositie verworven in het plangebied Blokhoeve Blok West.

Dat de andere partijen niet geïnteresseerd zijn blijkt uit het feit dat men ook bezwaar heeft gemaakt tegen de omgevingsvergunning voor de tijdelijke Aldi. In dit bezwaar hebben de supermarkten als grond aangevoerd dat op basis van provinciaal beleid in Blokhoeve geen nieuwe supermarkt mag komen.

 Bladnummer

3/7

Kenmerk Ond erwerp

Schriftelijke vragen proces tijdelijke Aldi

Dit strookt niet met de boodschap dat men zelf wel een (tijdelijke) supermarkt zou willen realiseren. Er was dus geen concrete interesse vanuit de supermarkten.

Dat de supermarkten nu aangeven belangstelling te hebben voor het realiseren van een supermarkt in Blokhoeve strookt niet met de aangevoerde bezwaargrond, die ertoe had kunnen leiden dat de inwoners van Blokhoeve geen supermarkt zouden krijgen in hun wijk. Dit bezwaar is op advies van de commissie bezwaarschriften ongegrond verklaard.

Dat de betreffende bezwaarmakende supermarkten in juli 2022 alsnog een brief insturen dat men interesse heeft in de realisatie van een tijdelijke supermarkt doet daar niets aan af. Het lijkt erop dat de gerechtelijke procedures zijn gebruikt om een concurrerende supermarkt tegen te werken. Daarvoor zijn de regels echter niet bedoeld. 2c. Hoe is het mogelijk dat de gemeente het gelijkheidsbeginsel, zoals uiteengezet in het Didam-arrest, waarop de uitspraak van de Rechtbank Midden-Nederland is gefundeerd, heeft genegeerd en zo in strijd met de wet heeft gehandeld?

De Aldi draagt bij aan de grotere planontwikkeling Blokhoeve West doordat met hen de afspraak is gemaakt dat de Aldi de door haar verworven gronden, die men niet nodig heeft voor de definitieve Aldi, inbrengt ten behoeve van de realisatie van sociale huurwoningen in Blokhoeve. Dit draagt bij aan de gemeentelijke beleidsdoelen tot realisatie van woningen in het goedkopere segment. Aldi is de enige partij geweest die zich gemeld heeft in deze private gebiedsontwikkeling. Daarbij is tevens de intentie uitgesproken dat door Aldi op het braakliggend stuk grond aan de Middelhoeve een tijdelijke Aldi gerealiseerd mag worden. De realisatie van de definitieve Aldi laat nog een aantal jaren op zich wachten, en wij zijn blij als er alvast een tijdelijke supermarkt voor de wijk beschikbaar komt. De behoefte vanuit de wijk is groot, dat wordt nu nog meer duidelijk in alle reacties vanuit de wijk en door de petitie die recentelijk is aangeboden aan het college.

Wij zijn dan ook van mening dat de Aldi de enige logische gegadigde is, doordat zij bijdraagt aan de gebiedsontwikkeling Blokhoeve, vroegtijdig haar belangstelling kenbaar heeft gemaakt en daarnaar is gaan handelen. Langs deze weg is zij in een unieke positie gekomen. Een positie waar ook de andere supermarkten hadden kunnen staan als zij bij de planontwikkeling hun belangstelling hadden getoond alsmede de bereidheid om te investeren hadden uitgesproken in de realisatie van dit project.

 Bladnummer

4/7

Kenmerk Ond erwerp

Schriftelijke vragen proces tijdelijke Aldi

Vraag 3

Wij lezen dat de gemeente eerst de Aldi heeft gevraagd vrijwillig de deuren te sluiten. En toen dat werd geweigerd de gemeente pas op 2 januari middels het plaatsen van hekken heeft gepoogd om de ingang van de Aldi te blokkeren, waarna deze hekken onmiddellijk door Aldi-medewerkers zijn verwijderd. Waarom heeft de gemeente geen forsere handhavingsmaatregelen willen nemen om de uitvoering van het rechterlijk verbod af te dwingen?

Antwoord van het college

Het betreft hier een civiele procedure en geen bestuursrechtelijke procedure. De bestuursrechtelijke handhavingsinstrumenten mogen juridisch gezien in deze situatie niet worden ingezet. Aldi gebruikt de locatie met een geldige vergunning en krachtens een huurovereenkomst met de gemeente.

Met het vonnis van 15 december 2022 werd onvoldoende duidelijk of de gemeente daar privaatrechtelijk en feitelijk op zou mogen ingrijpen en hoe dat vonnis ten uitvoer gelegd zou moeten worden. Het gebouw is per slot van rekening in de feitelijke macht van Aldi.

In deze casus werkt niet mee dat de Aldi de tijdelijke supermarkt heeft gebouwd, terwijl de omgevingsvergunning niet onherroepelijk was maar wel geldig. Nog voor Aldi met de bouw startte, was Aldi al bekend dat er bezwaren waren tegen zowel de huurovereenkomst als de omgevingsvergunning. De gemeente heeft Aldi erop gewezen dat men, zo lang de procedures lopen, voor eigen rekening en op eigen risico de tijdelijke supermarkt realiseert. Aldi had vertrouwen in een goede uitkomst en heeft de gerechtelijke uitspraken niet willen afwachten, en is medio oktober gestart met de realisatie van de tijdelijke supermarkt. Op 14 december 2022 was de opening.

Door de uitspraken niet af te wachten is er nu een situatie ontstaan waarbij de kans aanwezig is dat Aldi veel geïnvesteerd heeft in een tijdelijke supermarkt terwijl het risico bestaat dat de huurovereenkomst uiteindelijk niet in stand kan blijven, en de Aldi weg moet op deze locatie. De kosten die hier mee gemoeid zijn, zijn wat de gemeente betreft voor rekening en risico van Aldi.

Wij hebben met spoed hoger beroep aangetekend tegen het vonnis van 15 december.

De gemeente stelde in hoger beroep dat zij niet zomaar de winkel kon sluiten, maar dat zij daarvoor een rechterlijke machtiging nodig had en dat zij, tot die machtiging er is, de winkel feitelijk niet kan sluiten. Het gerechtshof heeft echter in de uitspraak van 29 december 2022, onze inbreng niet ontvankelijk verklaard vanwege een vormfout en tegelijkertijd geoordeeld dat mogelijke problemen bij de tenuitvoerlegging van het vonnis van 15 december 2022 om Aldi de toegang te ontzeggen tot de grond en de supermarkt niet relevant zijn.

 Bladnummer

5/7

Kenmerk Ond erwerp

Schriftelijke vragen proces tijdelijke Aldi

De eerste privaatrechtelijke feitelijk handeling gericht op het uitvoeren van het vonnis van 15 december is een minnelijk verzoek tot sluiting geweest aan de Aldi. Daarna heeft de gemeente gepoogd de publieksingang van de winkel af te sluiten teneinde uitvoering te geven aan het vonnis. Dit is niet gelukt omdat Aldi dat feitelijk belette.

De enige vervolgactie die daaruit juridisch kon voortvloeien is om in kort geding van Aldi te vorderen, dat Aldi niet langer uitvoering geeft aan de huurovereenkomst.

De rechter heeft inmiddels bepaald dat Aldi open mag blijven tot na de uitspraak in hoger beroep van 6 februari. De rechtbank geeft hierbij als motivering dat gemeente en Aldi hebben afgesproken samen op te trekken in vernietiging van de uitspraak van 15 december en haar deuren pas hoeft te sluiten als blijkt dat dit niet lukt. De feitelijke situatie is anders. We hebben niet samen opgetrokken maar hebben onze activiteiten op elkaar afgestemd. Daarnaast heeft de rechter hierbij de belangen van de 14 werknemers bij Aldi mee laten wegen. Wij komen hierdoor in de bijzondere situatie dat we door één rechter gesommeerd worden om geen uitvoering te geven aan de huurovereenkomst op straffe van een dwangsom en door een andere rechter gedwongen worden om tot na de uitspraak van het hoger beroep van 6 februari de huurovereenkomst te respecteren door de Aldi open te laten. Wij zien ons genoodzaakt door deze gerechtelijke uitspraak om, in ieder geval voorlopig, geen uitvoering te geven aan de huurovereenkomst. We zullen daarom (ook) tegen deze laatste uitspraak van 19 januari hoger beroep aantekenen.

Wat dit alles voor consequenties heeft hangt onder andere af van de uitspraken van de rechter in de hoger beroepzaak die wordt behandeld op 6 februari.

Vraag 4

Hoeveel heeft deze hele juridische procedure de gemeente inmiddels gekost, inclusief te betalen dwangsom, proceskosten en andere kosten?

Antwoord van het college

Dit graag per kostencategorie uitsplitsen.

Tot op heden (24 januari) heeft de gemeente € 6.600 aan proceskosten betaald en zouden mogelijk € 125.000 aan dwangsommen verbeurd kunnen zijn. Of deze dwangsommen betaald moeten worden hangt af van de uitkomst van het hoger beroep. Mocht het hoger beroep slagen dan vervallen deze dwangsommen. Ook worden de supermarkten dan veroordeeld in de proceskosten van eerste aanleg en hoger beroep. Mocht het hoger beroep niet slagen dan gaan wij de gemaakte kosten zoveel mogelijk verhalen op Aldi. Naast bovenstaande kosten wordt gebruik gemaakt van externe juridische advisering en vertegenwoordiging. De kosten hiervan zijn tot op heden circa € 60.000.

 Bladnummer

6/7

Kenmerk Ond erwerp

Schriftelijke vragen proces tijdelijke Aldi

Vraag 5

In de media lezen we dat er inmiddels twee gerechtelijke uitspraken (kort geding en hoger beroep) in de zaak van de supermarkten tegen de gemeente zouden zijn, terwijl in het statement ‘Tijdelijke Aldi in Blokhoeve’ van 4 januari j.l. slechts over één uitspraak in kort geding en een nog te verwachten hoger beroep wordt gesproken. 5a. Waarom wordt in het statement geen melding gemaakt van een uitspraak in hoger beroep van het Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden?

Antwoord van het college

5b. Hoe verklaart u dat in de uitspraak van de Rechtbank Midden-Nederland over een dwangsom van € 2500 per dag, tot een maximum van € 500.000, wordt gesproken, terwijl in de media over een dwangsom voor de gemeente van € 5000 wordt gesproken?

In het arrest van 29 december heeft het Hof het hoger beroep deels niet-ontvankelijk verklaard, als gevolg waarvan er nog geen inhoudelijke toets van het vonnis van 15 december ligt. Daarom is er opnieuw hoger beroep ingediend om deze inhoudelijke toets alsnog te laten plaatsvinden.

Het verschil tussen beide uitspraken voor wat betreft de dwangsommen kunt u teruglezen in de beide uitspraken. Deze hebben wij voor de volledigheid toegevoegd aan deze brief. Het Hof heeft de dwangsommen verhoogd van € 2.500 naar € 5.000 per dag. Die verhoging gaat in vanaf 13 januari 2023, tot het moment waarop aan het vonnis is voldaan. Wij bestrijden überhaupt dat er dwangsommen zijn verbeurd, in elk geval vanaf 2 januari 2023. Vanaf dat moment hebben wij alles in het werk gesteld om het vonnis na te leven en de tenuitvoerlegging van de huurovereenkomst met Aldi te staken.

Vraag 6

In het statement lezen we: ‘Afhankelijk van de uitkomsten van deze procedures bepalen Aldi en de gemeente wat de vervolgstappen zijn.’ 6a. Klopt onze indruk uit dit citaat dat in deze hele zaak de Aldi een leidende rol vervuld en de gemeente volgend is?

Antwoord van het college

6b. Kan het college duidelijk maken dat de gemeente en niet de Aldi in deze zaak bepaalt wat de vervolgstappen zijn, gegeven het feit dat het om de tijdelijke verhuur van gemeentegrond gaat en met de juridische procedures en de uitkomsten hiervan aanzienlijke sommen gemeenschapsgeld zijn gemoeid?

Nee, uw indruk klopt niet. Voor wat betreft de voorbereiding van zowel verweer voorafgaand aan het vonnis als onze inzet na het vonnis van 15 december hebben gemeente en Aldi (juridisch) hun standpunten onderling met elkaar gedeeld. Dit met de uitdrukkelijke bepaling dat iedere partij ervoor zich in zit en een eigenstandige verantwoordelijkheid heeft en houdt. Die afstemming was gericht op het gezamenlijke doel van Aldi en de gemeente: in stand houden van huurovereenkomst en daarmee de beschikbaarheid van een supermarkt voor Blokhoeve.

 Bladnummer

7/7

Kenmerk Ond erwerp

Schriftelijke vragen proces tijdelijke Aldi

Het staat beide partijen volledig vrij om hun eigen koers te varen. Wat de gemeente ook gedaan heeft als gevolg van het arrest d.d. 29 december 2022 door een kort geding te starten tegen de Aldi om sluiting als voorlopige maatregel af te dwingen. U zult begrijpen dat de Aldi het daar niet mee eens is.

Voor wat betreft de kosten, zie de beantwoording vraag 4.

Vraag 7

In het kort geding heeft de Rechtbank Midden-Nederland uitgesproken: ‘gebiedt de gemeente om een openbare selectieprocedure zoals bedoeld in het Didam arrest met betrekking tot de gemeentegrond te organiseren, voor zover de gemeente deze gemeentegrond nog wil verhuren’. Naar het CDA heeft begrepen is dit oordeel inmiddels door het Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden bevestigd. Hoe gaat het college ervoor zorgen dat alsnog uitvoering wordt gegeven aan dit gerechtelijk bevel?

Antwoord van het college

Zie hiervoor de beantwoording van voorgaande vragen.

Het vonnis gebiedt om, indien de gemeente de grond nog wil verhuren, een openbare selectieprocedure te organiseren. Omdat het niet logisch is om op de locatie waar de tijdelijke Aldi staat een andere tijdelijke supermarkt te vestigen zal geen openbare selectieprocedure worden gevoerd voor deze tijdelijke verhuur van gemeentegrond.

Tot slot:

Voor ons handelen in deze casus heeft het belang van de inwoners van Blokhoeve bij het realiseren van een supermarkt en de uitvoering van het gezamenlijke project met sociale woningbouw, steeds vooropgestaan.