Gevolgen netcongestie en oplossingen

Vraag 1

Welke concrete projecten (woningbouw en/of bedrijfsontwikkelingen) in Oldenzaal lopen momenteel risico door netcongestie en/of het nieuwe ACM-prioriteringskader dat per 1 juli 2026 van kracht wordt?

Antwoord van het college

Op dit moment zijn er voor zowel woningbouw als bedrijfsontwikkelingen bij de gemeenten geen concrete projecten bekend die risico lopen door de netcongestie en/of het nieuwe ACM-prioriteringskader.

Wel is bij de gemeente bekend, en ook door de netbeheerder bevestigd, dat:

• aanvragen voor het beschikbaar krijgen van een nieuwe grootverbruik-aansluiting of het verzwaren van een bestaande grootverbruik-aansluiting de komende jaren niet mogelijk is;

• elektrificatie van de bedrijfsvoering alleen mogelijk is als er ruimte is binnen het gecontracteerd transportvermogen;

• vanaf 1 juli 2026 nieuwe aanvragen voor een kleinverbruik-aansluiting ook op de wachtlijst komen te staan.

 Datum 3 maart 2026 Ons kenmerk UIT-26-13551 Paginanr. 2

In het afgelopen jaar is het in Oldenzaal gelukt, door zorgvuldige afstemming tussen de netbeheerder en de betreffende ondernemers, de meeste netcongestie-vraagstukken in ieder geval voor de korte termijn op te lossen.

Voor woningbouw geldt dat tot 1 juli 2026 nog gebruik kan worden gemaakt van de overgangstermijn naar de nieuwe systematiek van prioriteren door de ACM, waarbij ook projecten zonder onherroepelijke omgevingsvergunning voor bouwen nog op de wachtlijst worden geplaatst. In Oldenzaal is er op dit moment één woningbouwproject waarvoor onvoldoende capaciteit beschikbaar lijkt te zijn. Hierover worden nog gesprekken gevoerd met de netbeheerder.

Met de inwerkingtreding van het nieuwe prioriteringskader van de ACM krijgen gemeenten mogelijk een uitzondering voor toekomstige woningbouw- en onderwijshuisvestingsprojecten. Dit zou betekenen dat zij straks op gebiedsniveau een aanvraag kunnen indienen zodat deze al een plek krijgt op de wachtlijst. Het is nu nog onduidelijk hoe deze vervroegde aanvraagprocedure er concreet uit gaat zien.

Vraag 2

Is het college bekend met de door de ABN AMRO voorgestelde oplossing van stroomkoppelaars?

Antwoord van het college

Wat is haar mening over de mogelijke effectiviteit van deze oplossingen?

Het college is bekend met de in het rapport van ABN AMRO beschreven rol van zogenoemde stroomkoppelaars. In het rapport wordt de stroomkoppelaar beschreven als een kwartiermaker die op bedrijventerreinen samenwerking tussen bedrijven stimuleert, met als doel het gezamenlijk benutten van netcapaciteit, onder andere door het afsluiten van gezamenlijke transportcontracten en het afstemmen van het elektriciteitsgebruik.

Het college onderschrijft dat samenwerking tussen bedrijven kan bijdragen aan een efficiënter gebruik van de beschikbare netcapaciteit. De gemeente Oldenzaal beschikt over capaciteit om deze verbindende rol te vervullen die, waar nodig, op kan treden als stroomkoppelaar. Tegelijkertijd plaatst het college kanttekeningen bij de praktische toepasbaarheid en effectiviteit van de beoogde oplossingen.

Voor contractvormen zoals het (Groeps) Capaciteitsbeperkend Contract (G)CBC, volledig variabel transportrecht en tijdsblok- of tijdsduur gebonden contracten ligt het initiatief primair bij de netbeheerder. Indien deze contractvormen door de netbeheerder worden aangeboden, kan de gemeente Oldenzaal een faciliterende en verbindende rol vervullen richting ondernemers.

Met name de Groepstransportovereenkomst (GTO), waar een stroomkoppelaar vaak op aanstuurt, kent nog aanzienlijke aandachtspunten, zoals:

• lange doorlooptijd: het opzetten en beheren van een GTO vergt intensieve samenwerking tussen bedrijven en leidt tot langdurige en complexe onderhandelingen;

• juridisch complex: bijvoorbeeld bij vraagstukken rondom aansprakelijkheid wanneer één deelnemer de afgesproken transportlimieten overschrijdt, met mogelijke gevolgen voor de gehele groep;

• geen generieke oplossing: een GTO blijft maatwerk omdat de afspraken in de overeenkomst impact hebben op de bedrijfsvoering van individuele bedrijven.

 Datum 3 maart 2026 Ons kenmerk UIT-26-13551 Paginanr. 3

Vraag 3

In hoeverre zijn oplossingen zoals stroomkoppelaars en batterijopslag al actief onderdeel van het gemeentelijk beleid en de gesprekken met initiatiefnemers?

Antwoord van het college

Worden deze oplossingen gestimuleerd of gefaciliteerd?

Zoals vermeld bij vraag 2 beschikt de gemeente over adviseurs met inhoudelijke kennis die op dit moment de rol van stroomkoppelaars vervullen. In Oldenzaal zijn nog weinig ondernemers bezig met energieopslag. Bij vergunningaanvragen voor energieopslag zet de gemeente in op maatwerkoplossingen en wordt nog geen dichtgetimmerd beleid toegepast met als doel ruimte te houden voor innovaties op dit terrein. De gemeente Oldenzaal heeft in haar verbindende en faciliterende rol inmiddels de volgende acties opgestart:

• inzichtelijk gemaakt hoe het stroomnet op de bedrijventerreinen is aangelegd;

• samen met de provincie Overijssel en de netbeheerder zijn twee sprintsessies georganiseerd en wordt gewerkt aan een derde sprintsessie. Tijdens deze sessies wordt gekeken naar kansen voor samenwerking.

• als sparringpartner in gesprek geweest met individuele ondernemers om samen te kijken naar mogelijke oplossingen en waar nodig te verbinden met de netbeheerder en provincie Overijssel;

• maandelijkse afstemming met de netbeheerder waarin (toekomstige) wijzigingen in wet- en regelgeving worden besproken, updates worden gegeven over openstaande vragen en bedrijven met acute problemen worden besproken zodat mogelijke oplossingen op haalbaarheid (technisch/juridisch) onderzocht kunnen worden;

• onderzoek uitgevoerd naar mogelijke kansen voor energiehubs in de vorm van collectieve laadpleinen, cable pooling, groepstransportovereenkomsten of collectieve energieopslag;

• Inzicht gegeven in financierings- en subsidiemogelijkheden.

Vraag 4

Is het college bereid om, voortbouwend op eerdere initiatieven, een actieprogramma op te zetten waarin het koppelen van ondernemers via stroomkoppelaars en de inzet van lokale batterijopslag structureel worden onderzocht én toegepast?

Antwoord van het college

En hoe kan de Flex-e-subsidieregeling hierbij benut worden?

In Oldenzaal zijn nog relatief weinig ondernemers actief bezig met energieopslag. Met name ondernemers die hun gecontracteerde transportvermogen volledig benutten en willen uitbreiden of elektrificeren, verkennen deze optie. Daarbij blijkt in de praktijk dat eerst inzicht in het energieprofiel van de onderneming noodzakelijk is. In veel gevallen kunnen knelpunten worden opgelost door maatregelen zoals peak shaving of de inzet van een Energie Management Systeem (EMS), zonder dat batterijopslag nodig is. Energieopslag wordt op dit moment vooral overwogen bij uitbreidings- of nieuwbouwplannen.

Het college is zich bewust van de behoefte bij ondernemers om, ondanks netcongestie, te kunnen blijven groeien of verduurzamen. Vanuit de gemeente wordt in een faciliterende en verbindende rol voorzien in de advisering van de ondernemers bij netcongestie vraagstukken. Ondernemers worden vanuit de gemeente onder andere ondersteund met advies over mogelijke oplossingen, samenwerkingsvormen en beschikbare regelingen. In dat kader kan ook de Flex-e-subsidieregeling

 Datum 3 maart 2026 Ons kenmerk UIT-26-13551 Paginanr. 4

worden benut. Deze subsidie is bedoeld voor grootverbruikers van elektriciteit (met een gecontracteerd transportvermogen van 100 kW of meer) en biedt mogelijkheden om onderzoek te doen naar flexibiliteitsmaatregelen of deze daadwerkelijk toe te passen. De volgende aanvraagronde van de Flex-e-subsidie opent in april 2026.

Met de hiervoor beschreven maatregelen streeft het college ernaar om bestaande initiatieven voort te zetten en ondernemers te ondersteunen met maatwerkoplossingen met ruimte voor innovaties, zonder een programma vast te stellen waarin stroomkoppelaars en batterijopslag standaard worden toegepast.

Vraag 5

Welke knelpunten in vergunningverlening, beleid of afstemming staan de toepassing van deze technieken nu nog in de weg?

Antwoord van het college

Is het college bereid om deze regeldruk actief te verminderen of weg te nemen?

De gemeente Oldenzaal ervaart op dit moment geen aanvullende lokale knelpunten die dringend in beleid of vergunningverlening moeten worden opgenomen. De gemeente streeft er juist naar om met maatwerkoplossingen zoveel mogelijk ruimte te creëren voor de toepassing van innovatieve technieken en toekomstbestendige samenwerkingen.

Wel geldt dat het plaatsen van een batterijopslagsysteem in veel gevallen een vergunningplichtige activiteit is onder de Omgevingswet. Dit hangt samen met de veiligheidseisen die gelden voor brandveiligheid, ruimtelijke inpassing en risico’s voor de omgeving. Deze procedures kunnen daarom niet worden versoepeld.

Vraag 6

Kan de gemeente zelf, als grondeigenaar, vergunningverlener of facilitator, een actievere rol pakken om dergelijke innovatieve oplossingen te versnellen, bijvoorbeeld op bedrijventerreinen of bij woningbouwlocaties?

Antwoord van het college

De gemeente kan als grondeigenaar, vergunningverlener en facilitator in bepaalde gevallen een actieve rol pakken om innovatieve oplossingen rond netcongestie te versnellen, met name op bedrijventerreinen en bij gebiedsontwikkelingen. Dit kan bijvoorbeeld door in een vroeg stadium aandacht te vragen voor slim energiegebruik, flexibiliteit en de mogelijke inzet van energieopslag. Bij de kaveluitgifte van Jufferbeek-Zuid is als wens opgenomen dat bedrijfspanden worden voorbereid op of voorzien worden van energieopslag. Daarmee wordt bij nieuwe ontwikkelingen al rekening gehouden met de uitdagingen van netcongestie.

Daarnaast onderzoekt de gemeente hoe woningbouw en wijkontwikkeling ondanks netcongestie mogelijk kunnen blijven. Daarbij wordt onder andere gekeken naar de inzet van collectieve energieopslag in nieuwe woonwijken, zodat pieken in elektriciteitsvraag en teruglevering kunnen worden afgevlakt en het bestaande net slimmer kan worden benut.

De gemeente blijft deze mogelijkheden samen met betrokken partners verder verkennen binnen de geldende wettelijke kaders.

 Datum 3 maart 2026 Ons kenmerk UIT-26-13551 Paginanr. 5

Vraag 7

Worden ook inwoners en kleinere ondernemers voldoende geïnformeerd over deze mogelijkheden?

Antwoord van het college

Denk aan laagdrempelige communicatie, collectieve inkoop of voorbeeldprojecten.

Voor inwoners, ondernemers en stichtingen/verenigingen heeft het college op 11 september 2025 de Subsidieregeling Energie Buurt vastgesteld. Hiermee wil de gemeente gezamenlijke initiatieven stimuleren om te verduurzamen, haalbaarheidsonderzoeken uit te laten voeren of in een collectief (thuis)batterijen aan te schaffen.

Het Rijk voert de campagne “Zet ook de knop om” om netcongestie tegen te gaan. Deze campagne roept huishoudens en bedrijven op om het stroomverbruik, met name tijdens de piekmomenten, te verminderen.

Op de website van de gemeente Oldenzaal staat een pagina die informatie geeft over netcongestie; wat ondernemers zelf kunnen doen en wat de gemeente doet. Tevens is een flyer gemaakt voor ondernemers. Deze is ook te vinden op de website en wordt afgegeven bij evenementen die georganiseerd worden door de gemeente Oldenzaal waarbij ondernemers aanwezig zijn zoals het ondernemers ontbijt

Vraag 8

Tot slot: is het college bereid om, samen met andere Twentse gemeenten, actief richting provincie, ACM en Rijk te pleiten voor meer ruimte voor lokaal maatwerk, minder belemmerende regelgeving en snellere procedures voor innovatieve netoplossingen?

Antwoord van het college

De gemeente vervult al een zeer actieve rol richting lokale stakeholders daar waar het de aanpak van netcongestie vraagstukken betreft. Via verschillende netwerken (RES, ROS en regionale samenwerkingsverbanden voor wonen en de ontwikkeling van bedrijventerreinen) vragen wij aandacht voor actuele vraagstukken.

Naar aanleiding van het aangepaste maatschappelijk prioriteringskaders van de ACM is via een bestuurlijke route al aandacht gevraagd voor de tijd die nodig is om de impact van de toepassing van dit kader op lokale ontwikkelingen zorgvuldig te kunnen beoordelen. Dit heeft ertoe geleid dat tot 1 juli 2026 een overgangstermijn is vastgesteld zodat de aanvragen voor kleinverbruik-aansluitingen bestemd voor de woonbehoefte beoordeeld en, indien van toepassing, opnieuw geprioriteerd kunnen worden.

Het college is van mening dat op dit moment, door de ruimte die er is om lokaal maatwerk te leveren, Oldenzaal juist voorloopt in het realiseren van oplossingen zonder belemmerend beleid. In een enkel geval vraagt een initiatief echter om beoordeling conform wettelijk vastgestelde termijnen en procedures.

 Datum 3 maart 2026 Ons kenmerk UIT-26-13551 Paginanr. 6

Heeft u nog vragen neem dan contact op met Christian Breukers ([email protected] of 0541-588199).