overlast 'giftreinen'

Vraag 1

Deelt het college de toenemende zorg, overlast en gevoel van onveiligheid ten aanzien van de forse risico-overschrijdingen op het spoor nu, en de verdere toename hiervan als gevolg van de geschetste ontwikkelingen op het Duitse spoor?

Antwoord van het college

Wij begrijpen dat door de publicatie naar aanleiding van landelijke ontwikkelingen en ontwikkelingen op het spoor in Duitsland, toenemende zorg ontstaat ten aanzien van overlast en gevoel van onveiligheid. Voor zover ons bekend is geen sprak van ernstige risico overschrijdingen. Dit komt ook door de aanpassingen die het Ministerie doet op gebied van feitelijk gebruik. Gesprek hierover vindt plaats in het overleg over de Wet Basisnet.

Momenteel wordt in Duitsland tussen Emmerich en Oberhausen gewerkt aan de aanleg van een derde spoor om het goederenvervoer afkomstig van de Betuweroute beter te kunnen verwerken.

Vanwege deze aanleg is het bestaande spoor tussen Emmerich en Oberhausen periodiek beperkt (slechts één spoor) of niet beschikbaar. In deze periodes wordt het goederenvervoer omgeleid via de grensovergangen Venlo en Oldenzaal. Een deel van dit goederenvervoer betreft gevaarlijke stoffen. Hoeveel treinen worden omgeleid via Oldenzaal is bij ons niet precies bekend. Dat is mede afhankelijk van het aanbod en de keuze van vervoerders.

Het college realiseert zich dat extra goederentreinen mogelijk kunnen leiden tot meer geluid, trillingen en vervoer van gevaarlijke stoffen. Het extra risico blijft echter beperkt, zeker vergeleken met de situatie op de Brabantroute waarover veel meer goederen (twee derde tot driekwart) worden omgeleid. Bovendien is het een tijdelijke situatie om de Betuweroute daarna beter beschikbaar te maken.

 Datum 7 februari 2023 Ons kenmerk UIT-23-13167 Paginanr. 2

Vraag 2

Heeft het college inzage in de verwachte omvang van de toename door bovenstaande, maar wellicht ook door andere factoren en hoe zich deze toename verhoudt ten opzichte van de huidige overschrijdingen?

Antwoord van het college

Zoals in de beantwoording van vraag 1 aangeven, is geen sprake van overschrijdingen. Op voorhand heeft het college geen inzicht in de toename van het aantal treinen. Dat is mede afhankelijk van het aanbod en de keuze van vervoerders.

Per kwartaal wordt, achteraf, gerapporteerd hoeveel gevaarlijke stoffen worden vervoerd. De rapportages betreffen aantallen ketelwagens per gevaarsklasse. In onderstaande tabel staan de ketelwagenaantallen per gevaarsklasse die in 2020, 2021 en het eerste half jaar van 2022 via Oldenzaal zijn vervoerd weergegeven.

Brandbaar gas

Giftige gassen

Zeer brandbare vloeistoffen 2131 2351 1266

Heel 2020 1164 1 Heel 2021 1737 18 1e halfjaar 1153 32 2022 Aantal ketelwagens (ketelwagenequivalent) via Oldenzaal

Giftige vloeistoffen 2 34 16

Zeer giftige vloeistoffen 2 47 20

Via onderstaande link kunt u inzicht krijgen in het aantal vervoersbewegingen over het spoor. https://prestaties.prorail.nl/derdespoor Vooraf is niet bekend welke gevaarlijke stoffen vervoerd gaan worden. Een vervoerder is verplicht om voor vertrek van een trein aan ProRail te melden welke gevaarlijke stoffen vervoerd worden en waar deze zich in een trein bevinden. Bij een calamiteit kunnen deze gegevens aan hulpdiensten worden verstrekt.

Vraag 3

Is het daadwerkelijk juist dat er niet gehandhaafd kan worden op de overschrijdingen?

Antwoord van het college

Het college is niet bevoegd om te handhaven op overschrijdingen. Risicoplafonds zijn het resultaat van een afweging die in overleg met alle betrokken partijen (gemeenten, provincies, chemische industrie, vervoerders, infrastructuurbeheerders) is gemaakt. Deze risicoplafonds zijn vastgelegd in risicoafstanden of -zones, uitgedrukt in meters vanaf de infrastructuur.

Het Ministerie werkt aan een nieuwe systematiek waarin de risicoplafonds grotendeels worden losgelaten. Dat betekent dat het vervoer van gevaarlijke stoffen nauwelijks nog gelimiteerd is.

Gemeenten betwijfelen of de nieuwe systematiek die het ministerie voorstelt wel voldoende evenwichtige balans weet te realiseren tussen de belangen van het vervoer, van ruimtelijke ontwikkelingen en van een maatschappelijk aanvaardbaar veiligheidsniveau. Wordt de verantwoordelijkheid voor de veiligheid niet vooral bij gemeenten gelegd? Hierover voeren wij discussie met het ministerie, onder andere in de Stuurgroep basisnet waar de wethouder van Hengelo zitting in heeft.

Momenteel wordt een drietal pilots voorbereid, waaronder één in Almelo, waarin nader wordt on-

 Datum 7 februari 2023 Ons kenmerk UIT-23-13167 Paginanr. 3

derzocht of het voorgestelde systeem voor gemeenten aanvaardbaar is. Als er resultaten van de pilot te melden zijn, zullen wij u daarover informeren.

Vraag 4

Welke (veiligheids)maatregelen of acties zijn er reeds genomen en welke moeten er volgens het college nog genomen worden om de overlast te beperken c.q. de risico-overschrijdingen in Oldenzaal binnen de perken te krijgen?

Antwoord van het college

Met de gemeenten die aan het spoor zijn gelegen hebben we een samenwerking. De gemeente Hengelo vertegenwoordigt deze gemeenten in het overleg over de Wet Basisnet. Hier worden regels gesteld voor het beheersen van de risico’s van vervoer van gevaarlijke stoffen. Prorail werkt binnen het Meerjarenprogramma Geluidsanering (MJPG) aan het stiller maken van het spoor. Dit kan door het plaatsen van geluidsschermen of raildempers.

Vraag 5

Waarom gaat het vervoer als gevolg van de werkzaamheden aan het Duitse spoor niet over de aangelegde Betuweroute?

Antwoord van het college

Zie antwoord op vraag 1.

Vraag 6

Kan het college een toelichting geven op wettelijke grens waarnaar het Ministerie verwijst ten aanzien van de gewaarborgde veiligheid?

Antwoord van het college

Hoe wordt daarin de bestaande bebouwing meegenomen?

Zie antwoord op vraag 3.

Vraag 7

Welke invloed heeft dit op de bouwplannen in de nieuwe te ontwikkelen fase van Stakenbeek in Berghuizen?

Antwoord van het college

In de plannen van Stakenbeek is rekening gehouden met de, op dat moment bekende en vergunde, geluids- en risicoplafonds.

Vraag 8

Op welke wijze denkt het college de omwonenden gerust te stellen met de wetenschap dat dat in de laatste bijeenkomst in de zomer van 2022 onvoldoende is gelukt, blijkend uit een aantal reacties van aanwezigen?

Antwoord van het college

De bijeenkomst in de zomer 2022 was goed bezocht. Behalve dat veel bewoners hebben gewaardeerd dat die avond is gehouden en voor hen duidelijkheid heeft gegeven, waren ook bewoners aanwezig die hun ongerustheid hebben uitgesproken en die nog met vragen blijven zitten. We gaan dit jaar ook een vervolg aan de bijeenkomst geven. Hierbij zijn wij afhankelijk van de informatie die ProRail ons verstrekt.

Vraag 9

Is er een meldpunt bij de gemeente voor omwonenden?

Antwoord van het college

De gemeente heeft een algemeen meldpunt over klachten. Geluidsklachten over het spoor of over veiligheid worden doorgezet naar de afdeling om daar te worden behandeld. De basis van de behandeling van klachten over het spoor ligt bij ProRail. Daar kunnen de klachten worden ingediend.

 Datum 7 februari 2023 Ons kenmerk UIT-23-13167 Paginanr. 4

Vraag 10

Hoeveel meldingen van overlast en meldingen van zorg heeft de gemeente ontvangen en welke ontwikkeling ziet het college hierin?

Antwoord van het college

Jaarlijks komen 1 á 2 klachten binnen bij de gemeente over spoorlawaai.

Aan de hand van publicaties in de krant of informatie die er wordt toegezonden, ontvangen we vragen van bewoners.

Vraag 11

Neemt het college actief deel aan, of is het college bereid tot het initiëren van een politieke lobby in de regio, Tweede Kamer en het Ministerie om Oldenzaal uiteindelijk vrij van giftreinen te krijgen?

Antwoord van het college

Vanuit de samenwerkende “spoorgemeenten” wordt actief deelgenomen aan landelijke overleggen.

Wat betreft de politieke lobby naar de Tweede Kamer en het Ministerie stellen wij u voor om met de raden van de spoorgemeenten in gesprek te gaan hierover om politieke druk te organiseren. Als bijlagen voegen we de beantwoording toe van Kamervragen over het bericht ‘Recordaantal goederentreinen door Overijssel’ van 7 november 2022 en een informatiebrief goederenvervoer Gedeputeerde Staten aan Provinciale Staten van Overijssel van 11 oktober 2022.