2025.215 Schriftelijke raadsvragen en beantwoording Gebruik staalslakken (1486594)
Een raadslid stelde op 9 april 2025 schriftelijke vragen aan het college van burgemeester en wethouders van Schouwen-Duiveland.
Brief van het college
Deze brief is niet in losse vragen en antwoorden uit te lezen. Hieronder staat de tekst; het origineel staat via de link.
GEMEENTERAAD
Vragen van een lid van de gemeenteraad ingevolge artikel 32 van het reglement van orde Ingekomen 8 mei 2025, zaaknummer 1486594 Vragen ingevolge artikel 32 Reglement van orde
Antwoorden van burgemeester en wethouders
1: Op basis van schriftelijke vragen in juni 2023 heeft het college aangegeven de zorgen over het toepassen van staalslakken te delen met de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT). Welke acties en concrete veranderingen zijn sindsdien door het college ondernomen c.q. worden ondernomen rondom het gebruik van staalslakken op en om ons eiland?
Er is in augustus 2023 een brief gestuurd naar mevrouw Zorko ( directeur-generaal Rijkswaterstaat) waarin het college hun ongenoegen en zorgen uitspreken over het gebruik en de aanwezigheid van staalslakken in de Oosterschelde.
Ook heeft de provincie Zeeland aan de staatssecretaris gevraagd om het gebruik van staalslakken in de Oosterschelde voorlopig te staken. Volgens de staatssecretaris is er geen aanleiding om het toepassen van staalslakken in Deltawateren op dit moment op te schorten.
Mede door de onrust heeft Rijkswaterstaat in januari 2024 een “expertsessie staalslakken voor stakeholders Oosterschelde en Westerschelde” gehouden. Er zijn presentaties gegeven met onderbouwing waarom er staalslakken worden toegepast (duurzaamheid, circulair) en er werden monitoringsresultaten getoond. Ook was er ruimte voor discussie.
Er is op 8 april 2025 tijdens overleg met Rijkswaterstaat aangegeven dat de gemeente op haar grond bij Haven van de Val het gebruik van staalslakken niet wil (omdat er nu geen mogelijkheden zijn voor een algemeen verbod).
Rijkswaterstaat neemt dit op als "klant eis" Of hier ook rekening mee gehouden wordt bij de uitvoering is nog onbekend, het project start in juli 2027.
Op 9 april 2025 is door de Tweede Kamer een motie aangenomen waarin staat op korte termijn een meldplicht voor de toepassing van staalslakken in te voeren.
Op 14 april 2025 is aangekondigd dat de Wageningen University & Research (WUR) opnieuw onderzoek gaat doen naar de massale sterfte van kreeften in de Oosterschelde. Er is nog veel onduidelijk over de oorzaak daarvan.
Pagina 1 van 3
2: In 2023 is door de bevoegde instanties gesteld dat Deels, er is sinds mei 2024 een “Circulaire er geen significante negatieve effecten zijn op de Toepassing van staalslak en hoogovenslak(zand) als mens en de natuur bij het toepassen van bouwstof in een werk” van kracht. Zie antwoord staalslakken volgens de geldende regels. Zijn de vraag 3. regels op Rijksniveau sindsdien herijkt? 3: Vanwege het onbekende risico voor mens en milieu op de lange termijn is door de toenmalige Staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat aangegeven te werken aan:
- het verbeteren van de handhaving via een vergunning-/meldplicht;
- het bijstellen van de bodemregelgeving;
- het werken aan een nieuwe BRL (beoordelingsrichtlijn) voor de toepassing van granuliet.
Wat zijn de resultaten hiervan tot op heden?
Naast de regelgeving uit het Besluit activiteiten leefomgeving (Bal) en het Besluit bodemkwaliteit is sinds mei 2024 een “Circulaire Toepassing van staalslak en hoogovenslak(zand) als bouwstof in een werk” van kracht. Hiermee wordt getracht meer grip te krijgen op de toepassingen van staalslakken.
Deze circulaire bevat o.a. een zorgplicht bij het toepassen van staalslakken. Dankzij een op 9 april 2024 door de Tweede Kamer aangenomen motie van GL-PvdA komt er binnenkort wel een meldplicht.
4: Wat is de impact voor Schouwen-Duiveland van het antwoord op vraag 3?
De impact is nog gering. In de meeste gevallen wordt vooraf door de toepasser aangegeven dat men staalslakken wil gaan toepassen. Er is zover bekend maar één toepasser van staalslakken binnen Schouwen-Duiveland en dat is Rijkswaterstaat.
5: Vanwege de aanwezigheid van een grote hoeveelheid staalslakken in natuurgebied De Schelphoek in 2023 is door het college contact opgenomen met Rijkswaterstaat. Daarop is de locatie bezocht en zijn de objecten bekeken. Toen kon niet met zekerheid gesteld worden dat het staalslakken betroffen, zodat Rijkswaterstaat voorgesteld heeft de objecten in het laboratorium te onderzoeken. Zijn de resultaten hiervan met het college gedeeld? Zo ja, wat was hiervan de uitkomst? Zo nee, is hier vervolgactie op uitgezet?
De resultaten zijn gedeeld met de wethouder. De monsters zijn bekeken in het laboratorium, hierbij kwam naar voor dat de aangetroffen objecten staalslakken waren. Het strand bij de Schelphoek is in 2024 in opdracht van de gemeente aangevuld/opgehoogd met schoon strandzand.
Eventueel nog aanwezige staalslakken zijn afgedekt.
6: Zijn alle plaatsen op en om Schouwen-Duiveland waar staalslakken gebruikt zijn in beeld? Hierbij uitgaande van de situatie dat staalslakken gebruikt kunnen worden zonder vergunning of melding aan de gemeente.
De recente locaties zijn grotendeels in beeld. De locaties waar mogelijk staalslakken zijn gebruikt zonder melding zijn onbekend.
7: Zijn alle plaatsen voldoende volgens de norm afgedekt?
Er zijn geen wettelijke regels voor het afdekken van staalslakken. Daarom zijn staalslakken ook toegepast zonder afdekking (o.a.
Oosterscheldedijken).
De resultaten van de verbetering vallen nog tegen.
Dit blijkt uit een onderzoek door de Inspectie Leefomgeving en Transport (maart 2025). De inspectie concludeert dat de regelgeving voor toepassing van staalslakken tekortschiet en te weinig bescherming biedt voor mens en milieu.
Wel kan vanaf 2024 via de zorgplichtbepaling uit de laatste Circulaire een afdekking gevraagd worden.
Pagina 2 van 3
8: Is er sprake van milieuproblemen en/of -schade, bijvoorbeeld door vervuiling van bodem of water?
Op basis van monitoringsgegevens en analyses blijkt dat het gebruik van staalslakken in (zout)oppervlaktewater mogelijk problemen veroorzaakt. Vooral tijdens de eerste weken na aanbrengen van staalslakken in het water komen metalen vrij en kan bij geringe waterverversing de pH worden beïnvloed. Ook blijkt er een net meetbare uitloging van vanadium te zijn waargenomen in water en o.a. de mossels. Op veldlocaties in de Oosterschelde zijn geen verhoogde vanadium- en bariumconcentraties aangetoond in levende organismen in relatie tot aanwezigheid staalslakken.
Echter beperkt de Oosterschelde dataset bij dit onderzoek zich tot één meetpunt bij Wissenkerke Daarnaast blijkt, zoals eerder aangegeven, uit controles van de Inspectie Leefomgeving en Transport dat de regelgeving tekortschiet en te weinig bescherming biedt voor mens en milieu.
Er zijn zover bekend geen onderzoeksgegevens beschikbaar waar de milieuproblemen en/of schade in beeld zijn gebracht bij toepassing van staalslakken op de gemeentelijke landbodem.
9: Worden er maatregelen genomen om het gebruik van staalslakken te monitoren en te evalueren en zo ja, welke?
Er vindt geen monitoring of controle in het veld plaats door de gemeente. De RUD Zeeland controleert wel de toepassing op land. We wijzen de aanvrager op de (toekomstige) meld- en zorgplicht en vragen de toepasser om te kiezen voor een alternatieve bouwstof.
In de Oosterschelde vinden er regelmatig onderzoeken plaats door externe partijen (zoals de WUR) waarbij de effecten van staalslakken op het onderwaterleven onderzocht worden.
Landelijk is er steeds meer verzet tegen de toepassing van staalslakken. Het ministerie geeft aan de toepassing toe te staan als aan de regelgeving wordt voldaan. Wel is in april door de Tweede Kamer een motie aangenomen waarin staat op korte termijn een meldplicht voor de toepassing van staalslakken in te voeren. Daarnaast heeft zeer recent de staatssecretaris Openbaar Vervoer en Milieu zijn ministerie opdracht gegeven om "grondig onderzoek" te doen naar besluitvorming van zijn ministerie en Rijkswaterstaat in het verleden rondom het gebruik staalslakken.
Namens de fractie VVD, Arianne Klompe Burgemeester en wethouders van Schouwen-Duiveland, S.J.A. Bronsveld
J.Chr. van der Hoek MBA
Secretaris
Burgemeester
Pagina 3 van 3
Bekijk de brief: 2025.215 Schriftelijke raadsvragen en beantwoording Gebruik staalslakken (1486594)
Bron: raadsinformatie van de gemeente Schouwen-Duiveland (Open Raadsinformatie). De vragen en antwoorden zijn automatisch uit de brief gelezen; het origineel is leidend.