02 Brief beantwoording vragen Stijging SOA's
Een raadslid stelde op 19 maart 2024 schriftelijke vragen aan het college van burgemeester en wethouders van Tilburg.
Brief van het college
Deze brief is niet in losse vragen en antwoorden uit te lezen. Hieronder staat de tekst; het origineel staat via de link.
Aan de leden van de gemeenteraad
Onderwerp Schriftelijke vragen stijging soa's
Datum 19 maart 2024
Portefeuillehouder Marcelle Hendrickx
Afdeling / ambtenaar Sociaal / M . Homan
Postadres Postbus 90155 5000 LH Tilburg
Bezoekadres Stadhuisplein 130
Geachte raadsleden, Hierbij beantwoorden wij de schriftelijke vragen die door de raadsleden N. van Wanrooij (GL), A. Aboulkacem-Jardaoui (PvdA) en L. Oerlemans (ONS) zijn gesteld op grond van het Reglement van Orde gemeenteraad Tilburg 2023-1. De vragen gaan over de stijging van SOA's en zijn ontvangen op 19 februari 2024. De beantwoording ervan is met een bericht aan de raad verdaagd tot uiterlijk 5 april 2024.
Vraag 1 Heeft het college zicht op de hoogte van de stijging van het aantal mensen met een seksueel overdraagbare aandoening, ook in onze regio?
Antwoord 1 De nieuwste soa-cijfers maken duidelijk dat jongeren in Nederland onvoldoende ondersteund worden om verstandig om te gaan met soa-risico’s. Uit onderzoek onder jongeren (Seks onder je 25ste - 2023) blijkt dat steeds minder jongeren bij een one-night-stand een condoom gebruiken en de cijfers van het RIVM van vorig jaar laat zien dat het condoomgebruik afneemt onder jongeren.
We zien in de regio Hart voor Brabant een stijging in het SOA-vindpercentage van 27% in 2023 ten opzichte van 19% in 2019. Als de vraag specifiek gaat over de gemeente Tilburg dan is deze lastig te beantwoorden gezien het Centrum Seksuele Gezondheidszorg (CSG) een regionale functie heeft. Wij vinden dit een zorgelijke ontwikkeling. Deze stijging is een landelijke trend.
Zowel de landelijke data als het vindpercentage in Hart voor Brabant komen voort uit de data van de CSG’s. Hier zijn niet in opgenomen positieve testen afgenomen door huisartsen en personen die gebruik hebben gemaakt van zelftesten. Het RIVM neemt deze data niet mee in haar surveillance omdat de positief geteste personen niet gerelateerd kunnen worden aan het totaal aantal afgenomen testen.
Vraag 2 Is het college het met de indieners eens dat het zorgelijk is dat GGD Hart voor Brabant de vraag naar soa-testen niet kan bijbenen en dat een capaciteitsuitbreiding zodoende onvermijdelijk lijkt?
Antwoord 2 De vraag aan het CSG is groter dan het aanbod van testen. Dit is iets wat al jaren speelt. De landelijke aanvullende seksuele gezondheidszorg regeling (ASG-regeling) van het RIVM kent sinds 2015 een financieel plafond, waardoor uitbreiding niet mogelijk is vanuit deze regeling. De GGD richt zich doormiddel van triage en outreachende activiteiten vooral op de hoog risico-groepen die het kwetsbaarst zijn, niet in de reguliere gezondheid terecht komen en met de minste gezondheidsvaardigheden. Het CSG is aanvullend op de huisartsenzorg en de collectieve preventie.
Collectieve preventie is opgenomen in de wet publieke gezondheid (wpg) en is een opgave voor de gemeente. De vraag naar soa-testen kan verminderen als seksuele vorming en preventie een structurele plaats krijgt op o.a. scholen, in de jeugdgezondheidszorg en natuurlijk ook in de opvoeding.
Wat we nu al doen vanuit collectieve preventieve (zie ook de beantwoording van eerdere raadsvragen):
• Op de scholen (PO, VO en MBO) werken wij met de Gezonde School methodiek, waarvan Relaties en Seksualiteit één thema is. Als GGD adviseren en ondersteunen wij scholen die vraagstukken hebben rondom dit thema. Zo is een aantal jaar geleden de stimuleringsregeling Gezonde Relaties en Seksualiteit ontstaan, waaraan veel PO, VO en MBO scholen in gemeente Tilburg sindsdien hebben deelgenomen. Voor 2023-2024 zijn dat 2 basisscholen. De GGD ondersteunt deze scholen (met 20 uur extra ondersteuningsmogelijkheden) om het thema structureel en integraal binnen het curriculum neer te zetten.
• Week van de Lentekriebels: voor het basisonderwijs. We geven train-de-trainers aan onderwijspersoneel om de doorgaande leerlijn/ lesmethode Kriebels in je buik binnen school te implementeren.
• We ondersteunen scholen in de communicatie en voorlichting richting ouders/verzorgers.
• Maand van de Liefde: voor het voortgezet onderwijs > Lang Leve de Liefde is de lesmethode die we VO-en MBO scholen adviseren om als doorgaande leerlijn te implementeren.
• Leerlijn weerbare kinderen in het PO. We hebben themaspecialisten die dit thema intern/extern op de kaart zetten (oa op basis van landelijke ontwikkelingen)
• Meer info zie ook de bijlagen (voor scholen en (JGZ) professionals).
Vraag 3 De GGD ontvangt van het RIVM Centrum Infectieziektebestrijding een gelabelde subsidie voor Aanvullende Seksuele Gezondheidszorg (asg-regeling). Vanuit deze regeling kan een aantal groepen naar de Centra Seksuele Gezondheid bij de GGD voor gratis en, indien gewenst, anonieme - aanvullende seksuele gezondheidszorg zoals een soa-test. Is deze regeling voldoende dekkend?
Antwoord 3 Nee, zie ook ons antwoord bij vraag 2. Deze SPUK (speciale uitkering vanuit VWS) kent sinds 2015 een financieel plafond. Jaarlijks wordt het beschikbare bedrag voor de coördinerende regio’s geïndexeerd, maar dit dekt niet de toename in kosten (onderzoek, behandeling, stijging loonkosten). Tegelijkertijd is de vraag naar zorg bij CSG’s blijven groeien na 2015.
Meer informatie over de ASG-regeling en de landelijke knelpunten is te lezen in de toekomstverkenning die eind 2023 gepresenteerd is: SOA-zorg en seksualiteitshulpverlening onder druk | Rapport | Rijksoverheid.nl Vraag 4 Het CSG dient als aanvulling op de huisartsenzorg en is er voor degenen met een hoger risicoprofiel op een soa danwel problematiek binnen zijn/haar/hen seksuele ontwikkeling, kan het college verzekeren dat er voor deze personen in de toekomst tijdig plek is?
Antwoord 4 Zoals aangegeven bij het antwoord op vraag 2, is de vraag aan het CSG op dit moment hoger dan het aanbod. Het landelijke afgestemde plafond zorgt ervoor dat de GGD de capaciteit niet uit kan breiden.
Zij verwijzen de mensen door naar de huisarts indien mogelijk. Hier wordt nu wel landelijk aandacht voor gevraagd. Mogelijk zorgt dit voor verandering of verruiming van de financiën waardoor er meer plekken ontstaan in de toekomst.
De ASG-regeling stimuleert de GGD’en juist om zich meer te richten op hoog-risicogroepen die vaak moeilijk bereikbaar zijn. De prevalentie van soa is daar immers hoog dus het loont om via outreachend werk extra inzet te plegen om deze groepen te bereiken. Een deel van het outreachend werk van de GGD’en is een reguliere taak op basis van de wet Publieke Gezondheid. Deze zorg moet op maat en lokaal passend zijn en valt onder de verantwoordelijkheid van de gemeenten. De ASG-regeling is uitsluitend bedoeld als aanvulling op (collectieve) preventieve activiteiten van gemeenten en hun GGD’en en de reguliere soa-bestrijding in de zorg (bijvoorbeeld door de huisarts).
Vraag 5 Hoe kijkt het college naar de tendens van verplaatsing van soa-testen naar supermarkten en drogisten?
Wordt het betrouwbaar genoeg geacht om consumenten deze zelf te laten afnemen?1 Antwoord 5 Het college ziet de verkoop van zelftesten (waarbij het materiaal naar een laboratorium gestuurd moet worden) in principe als een goede stap. Het is fijn dat het aanbieden van testen laagdrempeliger wordt, maar dan moet ook het hele pakket aangeboden worden. Dat houdt in dat er vooraf advies wordt gegeven welke test er gebruikt moet worden en hoe deze afgenomen moet worden. Ook moet de aanbieder bij het geven van de uitslag laten weten wat de vervolgstappen moeten zijn. Zo moet er bij een positieve uitslag een behandelingsplan worden afgegeven en moeten er acties worden uitgezet om verdere verspreiding tegen te gaan. Bron- en contactonderzoek is een belangrijk onderdeel binnen de afdeling seksuele gezondheid.
Via de website Soatestwijzer.nl ontvangen gebruikers informatie en advies die op hun specifieke situatie is toegespitst: welke soa-testen zijn nu zinvol en bij welke zorgverleners zij het beste terecht kunnen.
Deze website verwijst naar de eigen huisarts, het Centrum Seksuele Gezondheid van de GGD en naar vier private soa-zorgaanbieders die voldoen aan de kwaliteitscriteria van Soa Aids Nederland.
Vraag 6 Testcapaciteit is deels ook een landelijk probleem wat opgelost dient te worden door het ministerie van VWS annex de zorgverzekeraars door soa-testen buiten het eigen risico te laten vallen of het eigen risico in zijn geheel af te schaffen. Is het college bereid in Den Haag te lobbyen voor een ruimhartiger beleid?
Antwoord 6 N.a.v. het rapport SOA-zorg en seksualiteitshulpverlening onder druk worden er landelijk initiatieven genomen om de financiële tekorten nogmaals onder de aandacht te brengen bij VWS. VWS heeft eind 2023 hier diverse onderzoeken op uitgezet. Wij gaan in samenspraak met de GGD onderzoeken of druk via lobby vanuit Tilburg effect heeft op de al ingezette onderzoeken omtrent verandering van het landelijk beleid.
Vraag 7 Meer testen betekent niet automatisch meer preventie.…
Bekijk de brief: 02 Brief beantwoording vragen Stijging SOA's
Bron: raadsinformatie van de gemeente Tilburg (Open Raadsinformatie). De vragen en antwoorden zijn automatisch uit de brief gelezen; het origineel is leidend.