Memo Raad Beantwoording Raadsvragen PFAS PFOS

Vraag 1

Kan het college aangeven welke actuele meetgegevens er zijn over PFAS en PFOS in de Ringvaart ter hoogte van Aalsmeer en in Aalsmeerse watergangen die daarmee in verbinding staan?

Antwoord van het college

Graag per meetpunt: locatie, datum, gemeten stoffen, gemeten waarden en de norm of advieswaarde waarmee wordt vergeleken.

De meest actuele meetgegevens van de PFAS gehalten in de Ringvaart hebben we ontvangen van Rijnland. In het overzicht hieronder bijlage(n) vindt u meetreeksen van PFAS en van PFOS. Het kaartje toont de meetpunten.

Er zijn geen eenduidige normen: er is de Kaderrichtlijn (PFOS = 0,65 ng/l, PFOA = 48 ng/l en GenX = 118 ng/l; allen jaargemiddelde normwaarden, de maximale waarden liggen hoger) en het RIVM heeft advieswaarden opgesteld : (PFAS open/buiten zwemwater = 280 ng PEQ/l, PFAS irrigatiewater voor moestuinen = 350 ng PEQ/l). De PFOS en zwemwater zijn in dit geval meest relevant. (PEQ= PFAS equivalent, een eenheid om risico’s van verschillende PFAS-stoffen met elkaar te vergelijken).

MEMO RAAD Betreft

Pagina 2 van 4

Vraag 2

Kan het college op basis van actuele metingen onderbouwen dat de officiële zwemlocaties in Aalsmeer veilig zijn ten aanzien van PFAS/PFOS?

Antwoord van het college

Zo ja, wanneer is daar voor het laatst op gemeten en wat waren de uitkomsten? Zo nee, is het college bereid dit alsnog te laten toetsen?

De meest actuele meetgegevens zijn weergegeven bij vraag 1. Daaruit blijkt dat de zwemwaternorm voor open water niet wordt overschreden, met uitzondering van meetpunt 195 in maart van dit jaar. Er zijn langere meetperioden nodig om na te gaan of er sprake is van een incidentele verhoging of dat er sprake is van een trend. De dichtstbijzijnde zwemlocatie is het Oosterbad. Het is niet aannemelijk dat daar zwemwaternormen worden overschreden, maar de gehalten in het bad zouden zeker kunnen worden beïnvloed.

Wij hebben daarom HHRijnland, die de officiële zwemwaterlocaties monitort, formeel gevraagd om PFAS aan het meetpakket toe te voegen.

Vraag 3

De GGD adviseert volgens berichtgeving om uit voorzorg geen zelf gevangen vis uit water rond Schiphol te eten, moestuinen niet te besproeien met vervuild water en alleen te zwemmen op officiële zwemlocaties. Hoe worden inwoners, volkstuinders, recreanten, sportverenigingen en ondernemers en ondernemers in Aalsmeer hierover actief en begrijpelijk geïnformeerd?

Antwoord van het college

De gemeentelijke rol ten aanzien van de waterkwaliteit is beperkt. HHRijnland is waterkwaliteitsbeheerder en communiceert al over PFAS. Dat zal een deel van onze inwoners mogelijk ontgaan. We gaan in overleg met HHRijnland na hoe we de communicatie kunnen verbeteren. op of nabij Aalsmeers grondgebied, inclusief oppervlaktewater, waterbodem/slib, oevers, grondwater en locaties waar water wordt gebruikt voor beregening, moestuinen of recreatie? Zo nee, is het college bereid een nulmeting voor Aalsmeer te laten uitvoeren?

De Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied (ODNZKG) verzamelt informatie over PFAS in de bodem (grond en grondwater). Er is een overzicht van achtergrondwaarden van PFAS in de bodem. Dit is weergegeven op een PFAS-bodemkwaliteitskaart die in 2025 door de ODNZKG is gemaakt voor alle gemeenten binnen het werkgebied, waaronder Aalsmeer.

Deze kaart is onderdeel van het geactualiseerde bodembeleid dat onlangs is vastgesteld, waarover u binnenkort een raadsbrief over ontvangt. Op deze kaart zijn de diffuse achtergrondwaarden van de stoffen PFOS en PFOA (de meest voorkomende PFAS-verbindingen) weergegeven. Dat wil zeggen dat het gaat om onverdachte gebieden waar de gehalten PFOS en PFOA in de bodem niet aan een bekende bronlocatie kunnen worden gerelateerd. In Aalsmeer vallen de achtergrondwaarden van PFOS in de klassen ‘landbouw/natuur’ (ten hoogste 1,4 µg/kg PFOS) of ‘wonen en industrie’ (ten hoogste 3,0 µg/kg PFOS). Voor PFOA valt het hele grondgebied van Aalsmeer in de klasse ‘landbouw/natuur’ (ten hoogste 1,9 µg/kg PFOA).

Bij het maken van de bodemkwaliteitskaart is gekeken naar locaties met PFAS-verdachte activiteiten en bodemonderzoeken waarbij PFAS-concentraties zijn aangetroffen die boven de achtergrondwaarden liggen. Locaties met verdachte activiteiten in Aalsmeer zijn onder andere een brandweeroefenterrein en twee stortplaatsen. Daarnaast zijn er aanwijzingen dat in de tuinbouw en sierteelt PFAS-houdende middelen zijn gebruikt. Een aantal gebieden met hogere PFAS-concentraties ter plaatse van (voormalige) seringenakkers, kwekerijen en glastuinbouwlocaties zijn aangemerkt als potentiële bronlocatie van PFAS.

Bodemonderzoeken op deze locaties zijn uitgesloten van de PFAS-bodemkwaliteitskaart omdat de bodemkwaliteitskaart is bedoeld om het achtergrondniveau van onbelaste

Pagina 3 van 4 gebieden te bepalen. Een overzicht van uitgesloten locaties en bodemonderzoeken is te vinden in het rapport ‘PFAS-Bodemkwaliteitskaart regio Noordzeekanaalgebied 2025’.

Tot slot heeft de provincie Noord-Holland in 2020 een eerste, niet-uitputtende inventarisatie van mogelijke PFAS-aandachtslocaties binnen de provincie gedaan. Deze inventarisatie is uitgevoerd in afstemming met de omgevingsdiensten. De criteria voor deze inventarisatie vormden mogelijke gezondheidsrisico’s voor de mens en bedreiging van drinkwaterwinning. Het gaat niet om een lijst van te saneren verontreinigingen, maar om een screening van PFAS-verdachte activiteiten op basis van historisch gebruik. In Aalsmeer is uit deze inventarisatie één locatie met verdachte activiteiten naar voren gekomen. Voor deze locatie is uiteindelijk geconcludeerd dat daar geen verder bodemonderzoek of sanering noodzakelijk was. We hebben geen inzicht en overzicht van locaties waar oppervlaktewater of (ondiep) grondwater wordt gebruikt voor irrigatie van voedingsgewassen.

5. Rijnland schrijft dat de hoge concentraties in het deel van de Ringvaart bij Schiphol afkomstig zijn van het Schipholgebied en dat er geen andere lokale bronnen lijken te zijn met emissies op de Ringvaart. Deelt het college deze conclusie? Zo ja, welke bestuurlijke consequenties verbindt het college daaraan richting Schiphol, Rijnland, de Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied, de provincie Noord-Holland en de gemeente Haarlemmermeer?

Wij kunnen dit op hoofdlijnen bevestigen. Eén van de plaatsen waar oppervlaktewater vanuit het Schipholgebied op de Ringvaart wordt geloosd is gemaal Bolstra aan de zuidoostkant van Schiphol. Uit onderzoek van het Hoogheemraadschap Rijnland blijkt dat hier de hoogste concentraties PFAS in het water van de Ringvaart worden aangetoond.

Binnen Schiphol zelf zijn vier gebieden met relatief hoge PFAS-concentraties waar de advieswaarde voor irrigatiewater wordt overschreden. In deze gebieden is er een link met PFAS-locaties die uit het historisch onderzoek van Schiphol naar voren zijn gekomen. Wij gaan ervanuit dat met de onderzoeken van Rijnland en Schiphol de belangrijkste potentiële PFAS-bronnen binnen Schiphol in beeld zijn gebracht. Op basis van de beschikbare gegevens zijn er geen andere lokale bronnen in dit gebied bekend.

We zijn in overleg met betrokken overheden (provincie, omliggende gemeentes) om te bepalen welke (bestuurlijke) acties kunnen worden genomen om verspreiding van PFAS naar oppervlaktewater te verminderen. De Rechtbank Den Haag heeft geoordeeld dat de Staat voldoende inspanning pleegt tegen de risico’s van PFAS. Aanscherping van landelijke wetgeving is dan ook niet te verwachten.

6. Wie is volgens het college verantwoordelijk voor de kosten van nader onderzoek, bronaanpak en eventuele sanering: Schiphol als grondeigenaar, de oorspronkelijke veroorzaker, het bevoegd gezag, of een combinatie daarvan? En welke inzet kiest het college om te voorkomen dat de kosten uiteindelijk bij inwoners of publieke partijen terechtkomen?

In beginsel is de veroorzaker verantwoordelijk voor het uitvoeren van bodemonderzoek en

- indien van toepassing - het aanpakken (saneren of beheersen) van bodemverontreiniging. Op basis van de huidige kennis zijn de meeste bodemverontreinigingen met PFAS op Schiphol het gevolg van het gebruik van PFAS-houdend blusschuim door de brandweer (oefenen of toepassing bij incidenten). Als bodemverontreiniging het gevolg is van activiteiten van een ander bedrijf dan Schiphol kan dat bedrijf worden aangesproken.

Pagina 4 van 4 De huidige wetgeving en beleid bieden niet in alle situaties voldoende handvatten om te handhaven. Welke mogelijkheden het bevoegd gezag hiervoor heeft hangt onder andere af van het moment waarop een bodemverontreiniging met PFAS is ontstaan. In veel gevallen is dat niet bekend. En er is nog geen (juridische) consensus over het tijdstip waarop iemand wetenschap had kunnen hebben dat PFAS schadelijk zijn voor het milieu. Dit betekent in zijn algemeenheid dat er geen jaartal kan worden aangegeven vanaf wanneer het voor gebruikers van PFAS-houdende stoffen (bijvoorbeeld blusschuim) duidelijk was dat met die stoffen de bodem kon worden verontreinigd. Inmiddels zijn er landelijk, provinciaal en regionaal initiatieven om hier meer duidelijkheid over te verkrijgen en dit in regels of handreikingen vast te leggen. Hoelang dat gaat duren is nog niet bekend.

Als - buiten Schiphol - een bodemverontreiniging wordt aangetroffen waarvan de bron of veroorzaker niet bekend is en onderzoek wordt noodzakelijk geacht, kunnen de kosten in het uiterste geval bij de overheid terecht komen.

7. In de raadsbrief schrijft het college dat directe maatregelen uitblijven en dat de verontreiniging voortduurt. Welke concrete maatregelen heeft het college sinds het bestuurlijk overleg van 30 januari 2026 gevraagd om verdere verspreiding naar de Ringvaart en richting Aalsmeer te beperken, en binnen welke termijn moeten die maatregelen volgens het college worden genomen?

Wij hebben geen bevoegdheden om maatregelen op te leggen aan andere overheden of derden die betrokken zijn bij activiteiten die zich afspelen buiten het grondgebied van Aalsmeer. Op basis van de huidige inzichten is er geen sprake van acute (gezondheids)risico’s voor Aalsmeerse burgers. Wij zijn in overleg met onze bestuurlijke partners om een strategie te bedenken om uit deze impasse te komen.

8. Vindt het college het acceptabel dat volledig inzicht in de vervuilde bronlocaties mogelijk nog jaren duurt, terwijl PFAS/PFOS zich ondertussen via water blijft verspreiden? Zo nee, welke versnelling vraagt het college van Schiphol, Rijnland, de Omgevingsdienst en de betrokken overheden?

Het is een realiteit dat het oppervlaktewater op veel plaatsen in Nederland PFAS bevat. Op plaatsen waar PFAS vanuit de bodem of andere bronnen in het oppervlaktewater kan komen zullen zo snel mogelijk maatregelen moeten worden genomen om dit te verminderen en bij voorkeur te stoppen (kraan dicht).

Met betrekking tot Schiphol: de potentiële PFAS-bronlocaties zijn in beeld gebracht.

Schiphol heeft in een plan van aanpak beschreven welke vervolgmaatregelen de komende jaren zullen worden genomen. Deze worden geprioriteerd op basis van risico’s, waarbij verspreiding naar oppervlaktewater als belangrijkste risico is benoemd. Dit gebeurt in overleg met betrokken overheden. De ODNZKG ziet toe dat Schiphol zich hieraan houdt.

Burgemeester en wethouders van de gemeente Aalsmeer, de secretaris, P. Simonse Mr. G.E. Oude Kotte Dit document is elektronisch ondertekend. Zie de elektronische handtekening(en) rechtsboven op pagina 1.