Memo beantwoording technische raadsvragen d.d. 12-12-2022
Een raadslid stelde op 21 december 2022 schriftelijke vragen aan het college van burgemeester en wethouders van Arnhem.
Brief van het college
Deze brief is niet in losse vragen en antwoorden uit te lezen. Hieronder staat de tekst; het origineel staat via de link.
MEMO Datum :
12 december 2022
Aan
:
De gemeenteraad van Arnhem
Van
:
Afdeling Juridische Zaken
Betreft :
Beantwoording technische vragen
Geachte raadsleden,
Inleiding Tijdens de raadskamervergadering van woensdag 30 november 2022 is een technische presentatie gegeven over het Raadsvoorstel Verzoek tot opheffing geheimhouding Wvg Schaapsdrift. Hierbij is toegezegd dat de vragen die aan het eind van de vergadering nog onbeantwoord waren, schriftelijk zouden worden beantwoord.
Deze memo is met dat doel opgesteld.
Voordat we ingaan op de gestelde vragen, geven we eerst nog een overzicht van een paar meer algemene aspecten rond het thema ‘informatievoorziening, openbaarheid, geheimhouding en vertrouwelijkheid’ in de gemeentelijke context. Dat overzicht kan helpen bij het begrip van de antwoorden op de gestelde vragen.
Overzicht algemene aspecten Maatschappelijke informatievoorziening en informatievoorziening aan de raad De verstrekking van overheidsinformatie aan de maatschappij (aan ‘eenieder’) kent een andere grondslag, dan de verstrekking van informatie door het college aan de raad binnen de gemeentelijke context. Beide typen van informatieverstrekking doen zich voor in het dossier ‘Wvg Schaapsdrift’.
Informatievoorziening op grond van de Woo De verstrekking van overheidsinformatie aan de maatschappij (‘eenieder’) kent haar grondslag in de Wet open overheid (Woo, voorheen de Wob). Deze wet bepaalt dat overheidsinformatie openbaar is, maar kent een behoorlijk aantal weigerings- en uitzonderingsgronden. Informatie die op grond van de Woo openbaar wordt gemaakt, is automatisch openbaar voor iedereen. De naleving van de Woo is juridisch gesanctioneerd. Tegen de beslissing op een Woo-verzoek kan een belanghebbende bezwaar maken, en beroep instellen bij de bestuursrechter. Uiteindelijk bepaalt de rechter dus hoe begrippen uit de Woo uitgelegd moeten worden.
De Woo kent op onderdelen (ten opzichte van de Wob) enkele nieuwe begripsomschrijvingen, zoals een beperktere reikwijdte van het begrip ‘persoonlijke beleidsopvattingen’, en een nieuwe uitzonderingsgrond ‘het belang van het goed functioneren van bestuursorganen’. Het is in eerste instantie aan de overheid zelf om aan deze nieuwe begrippen – natuurlijk met inachtneming van de wetsgeschiedenis – invulling te geven; daarbij spelen ook de bestaande cultuur en gebruiken binnen een overheidsorganisatie een rol. Uiteindelijk zal de rechter met zijn jurisprudentie de reikwijdte van deze nieuwe begrippen bepalen, en zo rechtszekerheid scheppen.
MEMO Informatievoorziening aan de raad op grond van de Gemeentewet Naast de Woo staat de informatieverstrekking door het college aan de raad in de politieke context. Deze vindt zijn achtergrond in de verantwoordingsplicht van het college aan de raad, en kent zijn grondslag in de Gemeentewet (artikel 169). Ieder raadslid heeft het recht het college om inlichtingen te vragen. Een dergelijk verzoek mag slechts worden geweigerd bij strijd met ‘het openbaar belang’. Deze term wordt verder niet toegelicht. Een raadslid heeft daarmee dus recht op méér informatie van het college dan een willekeurig persoon op grond van de Woo heeft: de Woo kent immers een aantal specifieke weigerings- en uitzonderingsgronden. Anders dan bij de Woo, is naleving van deze gemeentelijke inlichtingenplicht niet juridisch gesanctioneerd. Tegen de beslissing van het college op een inlichtingenverzoek van een raadslid staat geen bezwaar en beroep open. De naleving van deze inlichtingenplicht, en de afbakening van de reikwijdte ervan, vindt enkel plaats binnen de politieke arena, met politieke instrumenten.
Wat nu, als een raadslid het college vraagt bepaalde informatie te verstrekken, en die informatie niet algemeen openbaar mag worden? In dat geval kan het college de raad die informatie geven onder oplegging van geheimhouding (artikel 25 Gemeentewet). De raad krijgt de informatie dan exclusief onder ogen, om zo invulling te geven aan zijn controlerende taak. Tegelijkertijd wordt de desbetreffende informatie in zo’n geval niet openbaar gemaakt (op grond van de Woo). Dat zou namelijk kunnen leiden tot benadeling van andere door de Woo beschermde belangen (zoals privacy van betrokken of bescherming van bedrijfsgeheimen). In de praktijk komt het ook voor dat stukken ook ‘vertrouwelijk’ naar een gemeenteraad worden gestuurd. Echter, door het protocol ‘Geheimhouding Arnhem 2019’ ziet het college geen ruimte voor.
Juridisch issue in dit verband (dat nadrukkelijk speelt in het dossier ‘Wvg Schaapsdrift’): stukken waarop krachtens de Gemeentewet geheimhouding is gelegd, vallen buiten de reikwijdte van de Woo (art. 8.8 Woo).
Als iemand een Woo-verzoek indient ten aanzien van dergelijke geheime stukken, dan moet dat verzoek worden gezien als een verzoek tot opheffing van de op die stukken rustende geheimhouding. Als de geheimhouding vervolgens wordt opgeheven, dan vallen de desbetreffende stukken alsnog onder de reikwijdte van de Woo, en dient te worden beoordeeld of zij openbaar gemaakt kunnen worden Bij de keuze om al dan niet geheimhouding op te leggen, spelen – naast de begrenzing van artikel 25 Gemeentewet – ook plaatselijke gebruiken1. Binnen de gemeente Arnhem is een voorbeeld hiervan het genoemde ‘Protocol geheimhouding’.
Regels rond openbaarmaking van voor de raad bestemde stukken Naast juridische regelgeving en lokale gebruiken, spelen ook technische ontwikkelingen een rol bij vragen over openbaarheid en vertrouwelijkheid. Zo doet de Gemeentewet het voorkomen alsof er geen digitalisering bestaat. De agenda voor een raadsvergadering met bijbehorende voorstellen en stukken wordt ‘op een bij openbare kennisgeving aan te geven wijze ter inzage gelegd’ (artikel 19 Gemeentewet). De praktijk is inmiddels natuurlijk allang veel moderner bij gemeenten. De agenda met stukken wordt gepubliceerd op de gemeentelijke website, en zo zeer laagdrempelig algemeen beschikbaar gesteld. De Gemeentewet verplicht hier dus niet toe.
1 Kan er voor een raadslid een geheimhoudingsplicht gelden, buiten gevallen waarin toepassing is gegeven aan
artikel 25 Gemeentewet? Ja, dat is zeker het geval. Zie in dit verband artikel 2:5 van de Algemene wet bestuursrecht, dat een algemene aanvullende geheimhoudingsplicht bevat. Als bv. een inwoner onder vier ogen een zeer persoonlijk verhaal aan een raadslid vertelt, dan moet dat raadslid begrijpen dat dat vertrouwelijk is, en dat dat verhaal niet met alle details in de openbaarheid mag worden gedeeld. Doet het raadslid dat toch, dan schendt hij de geheimhoudingsplicht zoals bedoeld in artikel 2:5 van de Awb. Zie ook artikel 4.4 van de Arnhemse Gedragscode: ‘Raadsleden gaan zorgvuldig om met mondelinge en schriftelijke informatie die zij van anderen ontvangen’.
MEMO Ook ten aanzien van de Woo Schaapsdrift is relevant dat artikel 3.3 van de Woo – nu nog niet in werking getreden –in dit opzicht wel een verplichting met zich brengt, die in wezen een bevestiging is van de al bestaande praktijk. Vergaderstukken en verslagen van raadsvergaderingen zullen dan namelijk actief openbaar moeten worden gemaakt (artikel 3.3, lid 2, aanhef en onder c, van de Woo), elektronisch en op algemeen toegankelijke wijze.2 Moeten álle voor de raad(svergaderingen) bestemde stukken dan openbaar worden gemaakt? Nee. Genoemd artikel 3.3, tweede lid, van de Woo bepaalt namelijk dat openbaarmaking achterwege blijft, als artikel 5.1 of 5.2 van de Woo daaraan in de weg staat (de artikelen die de uitzonderingsgronden voor openbaarmaking bevatten, inclusief die betreffende ‘persoonlijke beleidsopvattingen’).
Beantwoording technische vragen uit eerste ronde De volgende vragen zijn gesteld en resteerden aan het einde van de raadskamervergadering. De antwoorden volgen gelijk op de vragen.
-
Fractie VOLT (Marlies Neutkens)
Er is op dit moment niets tussen geheimhouden en openbaar maken. Is er een tussenvorm mogelijk? Is er een mogelijkheid om documenten onder embargo aan de inwoners te verstrekken? (ondersteund door de fractie Partij voor de Dieren (Hans Eliens)) Zoals gezegd is hoofdregel van de Woo dat informatie die op grond van de Woo openbaar wordt gemaakt, automatisch openbaar is voor iedereen. De Woo introduceert wel een mogelijkheid in bijzondere gevallen ‘onder embargo’ aan verzoekers informatie te verstrekken Dit is geregeld in de artikelen 5.5, 5.6 en 5.7. Dit zijn uitzonderingen op het uitgangspunt van de Woo dat geopenbaarde informatie voor eenieder openbaar is. De uitzonderingen gaan over (een van de) de volgende situaties: -
-
persoonlijke informatie die betrekking heeft op verzoeker alleen aan de verzoeker wordt verstrekt er redenen zijn om de gevraagde informatie niet te openbaren, er niettemin klemmende redenen in onvoorziene, uitzonderlijke gevallen zijn om de gevraagde informatie niet te onthouden aan de verzoeker3 ten behoeve van historisch, statistisch, wetenschappelijk of journalistiek onderzoek informatie wordt verstrekt aan de verzoeker.…
Bekijk de brief: Memo beantwoording technische raadsvragen d.d. 12-12-2022
Bron: raadsinformatie van de gemeente Arnhem (Open Raadsinformatie). De vragen en antwoorden zijn automatisch uit de brief gelezen; het origineel is leidend.