Raadsbrief Beantwoording schriftelijke vragen plaatsing Feestaardvarken op het Jansveld in Park Sonsbeek

Vraag 1

Bodemopbouw, draagkracht en fundering • Hoe verhoudt de lokale bodemopbouw zich tot de draagkracht voor een object van 150.000 kg, rekening houdend met de tijdelijke aard van de vergunning (10 jaar)?

Antwoord van het college

De lokale bodemopbouw is, op basis van de beschikbare onderzoeken, voldoende draagkrachtig voor de tijdelijke plaatsing. De belasting van het kunstwerk wordt gelijkmatig verdeeld over funderingsplaten van beton en een zandbed.

• Is er, gelet op het gewicht van het kunstwerk en de gevoeligheid van mogelijk aanwezige leemlagen voor verdichting, een geotechnisch onderzoek (bijv. sonderingen) uitgevoerd naar de zettingsgevoeligheid van de bodem?

Op de locatie is bodemonderzoek uitgevoerd. Dit onderzoek geeft inzicht in de bodemopbouw. Hieruit blijkt dat een leemlaag tussen circa 3,70 m en 4,40 m onder het maaiveld aanwezig is. Vanwege de ondiepe fundering door middel van betonplaten en zand wordt het gewicht van het kunstwerk verdeeld over de oppervlakte en heeft daarmee nauwelijks invloed op de onderliggende bodem.

• Hoe wordt het fundament ontworpen om het gewicht van 150.000 kg te dragen? Hoe wordt de stabiliteit op lange termijn gewaarborgd in een overstromingsgevoelig gebied?

Aan de leden van de raadDatum Zaaknummer Contactpersoon Telefoonnummer Onderwerp: Schriftelijke vragen art. 44 Rvo over plaatsing Feestaardvarken op het Jansveld in Park Sonsbeek

Stadskantoor - Eusebiusbuitensingel 53 • Postbus 9200 • 6800 HA Arnhem Telefoon 0800-1809 • www.arnhem.nl Datum: 7 juli 2026 Zaaknummer: 5139218 Pagina: 2 Het feestaardvarken komt te liggen op een ondiepe fundering van betonplaten en daaronder een zandpakket. Door het toepassen van betonplaten wordt het gewicht van het kunstwerk niet op enkele punten afgedragen, maar verspreid over het hele funderingsvlak.

Afbeelding: Verbeelding van de betonplaten en de contouren van het feestaardvarken

• Is er voldoende rekening gehouden met de verdichting van de bodem tijdens de realisatiefase en de mogelijke gevolgen van bodemverdichting door het gebruik en de recreatiedruk van de plek gedurende 10 jaar?

Verdichting van de bodem kan ontstaan door bouwverkeer, tijdelijke opslag van materialen en aanbrengen van het zandbed en de betonplaten. Door zorgvuldige toepassing van rijplaten, vaste transportroutes en beperkte belasting van het omliggend gebied wordt hier voldoende rekening mee gehouden.

Vraag 2

Grondwater, hydrologie en waterkwaliteit • Hoe beïnvloedt de plaatsing van het Feestaardvarken (inclusief fundament) de grondwaterstromen in het Jansveld, gelet op de hydrologische waarde van de Jansbeek?

Antwoord van het college

Zijn er hydrologische modellen of berekeningen die aantonen dat de doorlatendheid van de bodem en de waterkwaliteit niet worden aangetast?

Uit de bodemonderzoeken blijkt dat de leemlaag op circa 2,2 m onder het maaiveld ligt. De fundering is ontworpen als een ondiepe fundering van betonplaten en daaronder een zandpakket. Het gewicht van het kunstwerk wordt hiermee verdeeld over het vlak van betonplaten. Dit geeft een beperkte gemiddelde bodemdruk. Deze bodemdruk heeft geen invloed op de grondwaterstromen in het Jansveld.

Stadskantoor - Eusebiusbuitensingel 53 • Postbus 9200 • 6800 HA Arnhem Telefoon 0800-1809 • www.arnhem.nl Datum: 7 juli 2026 Zaaknummer: 5139218 Pagina: 3

• Wordt er rekening gehouden met seizoensgebonden schommelingen in de grondwaterstand? Hoe wordt voorkomen dat het fundament als een barrière fungeert voor grondwaterstromen, wat kan leiden tot opstuwing?

De fundering wordt vlak onder het maaiveld aangebracht. Er wordt geen diepe fundering aangebracht die diepere lagen doorsnijden. Uit de bodemonderzoeken blijkt dat de leemlaag op circa 2,2 m onder het maaiveld ligt. Het kunstwerk veroorzaakt daardoor geen barrièrewerking voor grondwaterstroming.

• Is er een risicoanalyse uitgevoerd voor de locatie, rekening houdend met de veranderde bodemstructuur door het fundament? Hoe wordt de veiligheid van omringende gebouwen (bijv. het Watermuseum) gewaarborgd?

Het kunstwerk wordt ondiep gefundeerd op betonplaten met een zandbed. Er is geen sprake van diepe ontgraving, bemaling, paalfundering, damwanden of andere ingrepen die een relevante invloed kunnen hebben op de bodemopbouw of grondwaterstand ter plaatse van omliggende bebouwing. Negatieve effecten op omliggende gebouwen, zoals zetting, verdroging of andere grond(water)gerelateerde effecten, worden daarom niet verwacht.

• Is bekend wat de gevolgen kunnen zijn van het doorbreken van de leemlaag, die mogelijk fungeert als storende laag en ervoor zorgt dat water in de Jansbeek niet of beperkt wegzakt in de ondergrond?

Ja, in algemene zin is bekend dat een leemlaag een waterremmende functie kan hebben.

Een dergelijke laag kan ervoor zorgen dat regenwater of hangwater tijdelijk boven de leemlaag blijft en niet direct wegzakt naar de diepere ondergrond. Daarmee kan de leemlaag bijdragen aan de lokale voeding van natte zones en de Jansbeek.

Door de ondiepe fundering van het kunstwerk zal de aanwezige leemlaag echter niet worden doorbroken. Uit de bodemonderzoeken blijkt dat de leemlaag op circa 2,2 m onder het maaiveld ligt. Het wegzakken van het water in de Jansbeek zal om die reden niet aan de orde zijn.

Vraag 3

Biodiversiteit en ecologie • Is er een ecologische guickscan of soorten specifiek onderzoek uitgevoerd om de huidige biodiversiteit, met name beschermende soorten (bijv. vogels, libellen, vlinders, amfibieën) en habitattypen (bijv. natte graslanden, oevervegetatie) in het Jansveld en langs de Jansbeek in kaart te brengen?

Antwoord van het college

Stadskantoor - Eusebiusbuitensingel 53 • Postbus 9200 • 6800 HA Arnhem Telefoon 0800-1809 • www.arnhem.nl Datum: 7 juli 2026 Zaaknummer: 5139218 Pagina: 4 Ten behoeve van het project Poort naar de Veluwe is een Notitie quickscan omgevingswet door Waardenburg Ecology (Notitie quickscan Omgevingswet Poort naar de Veluwe, Arnhem 2025) opgesteld. Uit deze quickscan blijkt dat in het Jansveld geen beschermde planten- en diersoorten voorkomen in het grasland. Voor de plaatsing van het feestaardvarken zijn langs de Jansbeek geen werkzaamheden gepland.

• Hoe wordt de impact van de bouwwerkzaamheden (bijv. graafwerk, fundering, verhardingen) op het bodemleven (bijv. micro-organismen) en de vegetatiestructuur geminimaliseerd, gelet op de ecologische waarde van de Jansbeek?

De bouwwerkzaamheden vinden alleen plaats op de plek waar het Feestaardvarken komt te liggen. De vrijgekomen grond wordt op de locatie verwerkt. De impact op het bodemleven betreft lokaal verstoring van de ondergrond. De graafwerkzaamheden vinden niet in de buurt van de Jansbeek plaats. De verwachting is dat ook dit geen onevenredige gevolgen heeft voor het bodemleven en de vegetatiestructuur in de directe omgeving of ecologische waarde van de Jansbeek.

Vraag 4

Klimaat en de toekomstbestendigheid • Is er een klimaatstresstest uitgevoerd om te beoordelen of het Jansveld en de Jansbeek piekbuien (extreme regenval) kunnen verwerken zonder overstromingsrisico’s te vergroten?

Antwoord van het college

Ja, er is een simulatieberekening gemaakt van een piekbui die één keer in de 10 jaar voorkomt en verhoogd is met een toeslag van 10% vanwege klimaatverandering. Uit deze berekening blijkt dat het Jansveld en de Jansbeek kunnen verwerken zonder overstromingsrisico’s te vergroten.

• Hoe wordt de waterbergende capaciteit van het Jansveld gewaarborgd bij toenemende neerslagintensiteit, gelet op de aanwezigheid van de fundering?

Op de fundering ligt een zandpakket. Het regenwater dat hierop valt, wordt door het zandpakket vertraagd en infiltreert zo dicht mogelijk langs de randen van de fundering in het Jansveld.

• Hoe wordt omgegaan met droge periodes en de mogelijke instabiliteit van de bodem door uitdroging? Kan de leemlaag bij langdurige droogte krimpen of scheuren, met als gevolg zakking of scheurvorming in de bodem rondom het fundament?

Stadskantoor - Eusebiusbuitensingel 53 • Postbus 9200 • 6800 HA Arnhem Telefoon 0800-1809 • www.arnhem.nl Datum: 7 juli 2026 Zaaknummer: 5139218 Pagina: 5 De fundering van het kunstwerk is ondiep. De belasting op het Jansveld is beperkt. Als gevolg van het plaatsen van het kunstwerk wordt geen droogtekrimp of scheurvorming verwacht. De fundering beperkt eerder directe uitdroging dan dat deze wordt veroorzaakt.

Vraag 5

Afweging andere locaties • Kan het college onderbouwen welke afwegingen er zijn gemaakt voor de keuze van deze locatie?

Antwoord van het college

Het feestaardvarken is gemaakt door kunstenaar Florentijn Hofman, het is in bezit van Burgers’ Zoo en is er voor de Arnhemmers. Dat betekent dat wij niet het alleenrecht hebben om te zeggen waar het kunstwerk naartoe gaat maar dat wij samen moeten kijken naar een geschikte plek ervoor. Waar het Feestaardvarken komt te liggen beslist de gemeente dus niet alleen. Wij hebben een zorgvuldig proces gevolgd waarin wij de wensen van de eigenaar Burgers’ Zoo en de kunstenaar meewogen en waarin geluiden uit de stad zijn meegenomen.

Er zijn door inwoners veel verschillende plekken aangedragen door heel Arnhem. De kunstenaar en Burgers’ Zoo zien graag dat het kunstwerk een plek krijgt die centraal in Arnhem ligt zodat zoveel mogelijk mensen ervan kunnen genieten. Ook veel Arnhemmers hebben aangegeven dat zij graag willen dat het feestaardvarken op een centrale plek in de stad terecht komt. Dat betekent ook dat een heel aantal plekken afvallen. Dat maakt plekken onderzoeken niet makkelijk, maar het leidt zo wel tot een plek waar zoveel mogelijk mensen blij mee zijn.

Wij zijn uiteindelijk gezamenlijk op één kansrijke centrale en aansprekende locatie in het Sonsbeekpark uitgekomen. Het Jansveld tussen het Natuurcentrum (Molenplaats Sonsbeek) en het Watermuseum lijkt het beste te passen. Deze plek komt het meest overeen met de wensen van Burgers’ Zoo, de kunstenaar en de oproep uit de stad voor een centrale plek. In Sonsbeek kan iedereen blijven genieten van het geliefde kunstwerk.

• Welke kaders en keuzes maken dat locaties in Park Presikhaaf of Park Immerloo zijn afgevallen?

Wij hebben met de eigenaar en de kunstenaar verschillende locaties verspreid door Arnhem overwogen. Ook suggesties van inwoners voor plekken in Park Presikhaaf en Park Immerloo. Zie voor de overwegingen het antwoord op de vorige vraag.

• Is het college het met ons eens dat er wellicht betere locaties zijn en dat nu onvoldoende afwegingen zijn gemaakt op basis van bodem, klimaat en toekomstbestendigheid?

Stadskantoor - Eusebiusbuitensingel 53 • Postbus 9200 • 6800 HA Arnhem Telefoon 0800-1809 • www.arnhem.nl Datum: 7 juli 2026 Zaaknummer: 5139218 Pagina: 6 Het Jansveld is volgens het college een geschikte plek. Wij zijn van mening dat wij een goede afweging hebben gemaakt. Uit onderzoeken is gebleken dat het kunstwerk in park Sonsbeek geplaatst kan worden, met bodem, klimaat en toekomstbestendigheid in achtgenomen.