Wk36.D.1. Beantwoording schriftelijke vragen Vervuiling met PFAS
Een raadslid stelde op 9 september 2026 schriftelijke vragen aan het college van burgemeester en wethouders van Het Hogeland.
Brief van het college
Deze brief is niet in losse vragen en antwoorden uit te lezen. Hieronder staat de tekst; het origineel staat via de link.
1 Onderwerp: Vervuiling met PFAS Portefeuillehouder: Arjen Nolles Datum beantwoording: 1 september 2026 Datum indienen vraag/vragen: 24 juni 2026 Vragensteller: Saskia Visser Fractie: PRO Aan de gemeenteraad Voorafgaand aan de beantwoording van de vragen van raadslid Saskia Visser willen wij het volgende opmerken. Het college deelt de zorgen over de aanwezigheid van PFAS in bodem en water. De verantwoordelijkheid voor de aanpak van PFAS is verdeeld over meerdere overheidslagen.
Het waterschap is als waterbeheerder primair verantwoordelijk voor het beheer van regionale oppervlaktewateren, de monitoring van de waterkwaliteit en de uitvoering van maatregelen die bijdragen aan het behalen van de doelen van de Kaderrichtlijn Water (KRW). Het waterschap heeft daarmee een belangrijke rol bij het in beeld brengen van PFAS in het watersysteem en het treffen van maatregelen binnen zijn bevoegdheden. De provincie vervult een kaderstellende en coördinerende rol in het regionale water- en bodembeleid en heeft tevens wettelijke taken op het gebied van grondwaterbeheer en de bescherming van drinkwaterbronnen. Daarnaast werken provincie, waterschappen, gemeenten en het Rijk gezamenlijk aan het behalen van de KRW-doelen.
De gemeente heeft geen primaire verantwoordelijkheid voor de kwaliteit van het oppervlaktewater.
Wel heeft de gemeente vanuit de Omgevingswet, haar taken op het gebied van bodem, stedelijk waterbeheer, afvalwater, vergunningverlening en ruimtelijke ontwikkeling een eigen verantwoordelijkheid om risico's voor de leefomgeving te voorkomen of te beperken. De gemeente werkt daarom samen met het waterschap en de provincie en brengt waar nodig haar zorgen en aandachtspunten onder de aandacht van deze partijen..
De namens bovengenoemde fractie op grond van het reglement van orde van de gemeenteraad gestelde vraag/vragen betreffend bovenvermeld onderwerp beantwoorden wij als volgt.
Beantwoording schriftelijke vraag/vragen cf. art. 35 Reglement van Orde gemeenteraad
2 Vraag 1 Is bekend in welke mate en op welke plaatsen PFAS voorkomt in de Hogelandster wateren, het grondwater en het Lauwersmeer?
Beantwoording Op dit moment is dat nog niet bekend, maar waterschap Noorderzijlvest voert momenteel een inventarisatie naar concentraties van PFAS uit. Wij verwachten de rapportage van deze inventarisatie dit najaar te ontvangen van het waterschap en zullen deze met u delen.
Waterschap Noorderzijlvest is op dit moment bezig met het opstellen van het vierde stroomgebied beheerplan, met een looptijd van 2028-2033. De bovengenoemde PFAS inventarisatie is onderdeel van het voorbereidingstraject naar dit nieuwe beheerplan.
Hoewel de gemeente geen bevoegd gezag is voor het stroomgebied beheerplan, wordt zij door het waterschap als gebiedspartner betrokken bij de voorbereiding daarvan. Vanuit onze verantwoordelijkheid voor de fysieke leefomgeving zullen wij bij de consultatie aandacht vragen voor de aanwezigheid van PFAS en de gevolgen daarvan voor inwoners, natuur, landbouw en de waterkwaliteit binnen de gemeente.
Vraag 2 Zo ja, kan het college aangeven waar en in welke mate PFAS de waarden de geldende normen overschrijden (als dat het geval is)?
Beantwoording Antwoord op deze vraag volgt naar verwachting dit najaar.
Vraag 3 Zo nee, is het college bereid het waterschap te verzoeken om de aanwezigheid van PFAS in kaart te brengen?
Beantwoording Het waterschap is hier al mee bezig. Zie voor een toelichting de beantwoording van vraag 1.
3 Vraag 4 Heeft het college contact met het waterschap Noorderzijlvest en de provincie Groningen over dit onderwerp en de mogelijke oplossingen om de aanwezigheid van PFAS in het water te verminderen en te voorkomen?
Beantwoording Op ambtelijk en bestuurlijk niveau hebben wij contact met waterschap Noorderzijlvest en de provincie Groningen over dit onderwerp. Het waterschap is vanuit zijn wettelijke taak verantwoordelijk voor het monitoren en beheren van de regionale waterkwaliteit. De provincie heeft een rol bij het grondwater-en omgevingsbeleid. De gemeente brengt binnen deze overleggen de lokale belangen en zorgen van inwoners onder de aandacht. Bij de consultatie van het nieuwe stroomgebiedbeheerplan zal het college expliciet aandacht vragen voor de monitoring van PFAS en voor maatregelen die bijdragen aan het voorkomen van verdere verspreiding van PFAS in het milieu.
Vraag 5 Welke oplossingsrichtingen ziet het college voor dit probleem?
Beantwoording De belangrijkste oplossingsrichting is het voorkomen dat PFAS verder in het milieu terechtkomt (bronaanpak). Omdat PFAS zeer moeilijk uit bodem en water verwijderd kan worden, ligt de nadruk landelijk en bij de waterbeheerders op het beperken van emissies. Daarnaast zijn monitoring, vroegtijdige signalering van verontreinigingen, zorgvuldig bodembeheer, toezicht op lozingen, bewustwording en samenwerking tussen gemeenten, waterschappen, provincies en het Rijk belangrijke onderdelen van de aanpak. Binnen de eigen bevoegdheden zal de gemeente blijvend aandacht besteden aan PFAS bij ruimtelijke ontwikkelingen, grondverzet, bodemvraagstukken en de bescherming van de leefomgeving.
We beschouwen vervuiling van water overigens breder. Het gaat niet alleen om vervuiling door PFAS, maar ook door microplastics en medicijnresten. Dit sluit aan bij het impulsprogramma van de provincie Groningen. In dit impulsprogramma worden 17 verschillende maatregelen benoemd, waarvan een aantal betrekking hebben op de aanpak van vervuiling van onder meer PFAS.
Vraag 6 PFAS is lange tijd ook gebruikt in blusschuim. Zijn de terreinen in Het Hogeland waar de brandweer heeft geoefend met dit blusschuim in beeld?
Beantwoording De Veiligheidsregio Groningen (VRG) is per 1 januari 2014 opgericht en beschikt sindsdien over de brandweerkazernes binnen de regio. De VRG beschikt niet over informatie met betrekking tot oefenactiviteiten van de toenmalige gemeentelijke brandweerkorpsen in de regio over de periode tot 1
4 januari 2015. Specifieke registratie van het gebruik van blusschuim bij oefeningen heeft (ook) in de hierop volgende jaren niet plaatsgevonden. Wel is sindsdien proactief ingezet op de grootschalige vervanging van PFAS-houdend blusschuim door een fluorvrij (PFAS-vrij) schuimvormend middel. De VRG was hiermee één van de voorlopers onder de veiligheidsregio's.
Daarbij kan worden opgemerkt dat oefeningen waarbij in het verleden schuim als blusmiddel werd ingezet hoofdzakelijk hebben plaatsgevonden op grotere externe oefenlocaties buiten uw gemeente.
Het gebruik van oefenschuim op terreinen van lokale brandweerkazernes is, voorzover de VRG kan overzien, hooguit kleinschalig en zeer beperkt geweest.
In 2023 heeft de Provincie Groningen onderzoek laten uitvoeren naar PFAS-verontreiniging bij diverse kazernes in de regio, waaronder de brandweerkazerne in Winsum aan De Meeden. Uit dit onderzoek is naar voren gekomen dat bij geen van de onderzochte locaties verontrustende waarden zijn gevonden die aanleiding gaven voor een nader onderzoek.
Vraag 7 En wordt op die locaties onderzocht of er vervuiling met PFAS aanwezig is?
Beantwoording In opdracht van het Rijk onderzoekt de Provincie Groningen momenteel i.s.m. Omgevingsdienst Groningen PFAS-verontreiniging op tal van terreinen in de provincie Groningen. Dit onderzoek wordt in alle provincies uitgevoerd, waarmee het Rijk een landelijk beeld wil verkrijgen van de omvang van PFAS-verontreiniging.
Tot besluit Wij zijn zeer bereid om desgewenst een informatiebijeenkomst voor de gemeenteraad te organiseren over vervuiling met PFAS, medicijnresten en microplastics. Als u bij de griffie aangeeft daar behoefte aan te hebben, dan gaan wij dat organiseren.
Wij nemen aan u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd.
Hoogachtend, P.P.M. van Vilsteren, Gemeentesecretaris
Bekijk de brief: Wk36.D.1. Beantwoording schriftelijke vragen Vervuiling met PFAS
Bron: raadsinformatie van de gemeente Het Hogeland (Open Raadsinformatie). De vragen en antwoorden zijn automatisch uit de brief gelezen; het origineel is leidend.