Belasting ontwijken en zich dan voordoen als filantroop
Een raadslid stelde op 2 november 2023 schriftelijke vragen aan het college van burgemeester en wethouders van Rotterdam.
Brief van het college
Deze brief is niet in losse vragen en antwoorden uit te lezen. Hieronder staat de tekst; het origineel staat via de link.
Gemeente Rotterdam
Stadsontwikkeling Burgemeester A. Aboutaleb Van: Iwein Vanoverschelde Telefoon: 06 202 52 271 Uw kenmerk: 23bb005076 Ons kenmerk: M2307-1688 - 23b0007090 Bijlage(n): 1
Aan de gemeenteraad
Onderwerp: Beantwoording schriftelijke vragen "Belasting ontwijken en zich dan voordoen als filantroop" Datum: 12 september 2023
Op 19 juli 2023 stelde R.T.J. van der Velden (Partij voor de Dieren) ons schriftelijke vragen over 'Belasting ontwijken en zich dan voordoen als filantroop'.
Inleidend wordt door de heer Van der Velden gesteld: 'In recente artikelen in de Volkskrant' en NRC2? wordt uit de doeken gedaan hoe een vermogende familie belasting ontwijkt. Het gaat hier over het ontwijken van dividendbelasting door middel van fiscale constructies waarbij dividend wordt doorgesluisd naar brievenbusfirma's, trusts en stichtingen in belastingparadijzen. Het dividend wordt uiteindelijk deels omgezet in financiële middelen waarmee Stichting De Verre Bergen en aanverwante stichtingen- zoals Stichting Droom en Daad of Stichting Nieuw Thuis Rotterdam - investeringen doen in Rotterdam onder het mom van filantropie.
Partij voor de Dieren heeft al eerder schriftelijke vragen gesteld over belastingontwijking van financiële stromen waarmee het kapitaal van Stichting De Verre Bergen wordt gevoed. Door de recente artikelen kunnen we de beantwoording3 van die vragen nu in beter perspectief plaatsen. Het college bevestigt de strekking van de artikelen in antwoord op onze vraag waar het kapitaal van Stichting De Verre Bergen vandaan komt. Zij schrijft, op voorspraak van deze stichting: "[H]et kapitaal van Stichting De Verre Bergen en onderliggende stichtingen is gevormd uit schenkingen uit kapitaal dat gevormd is uit dividenden uitgekeerd door HAL Holding N.V.".
De artikelen beschrijven uitvoerig hoe de dividenden aan HAL Holding N.V. worden uitgekeerd, welke route ze via diverse rechtspersonen door diverse landen of (nietcoöperatieve) rechtsgebieden afleggen en hoe ze vervolgens terechtkomen bij Stichting De Verre Bergen. Volgens een hoogleraar belastingrecht die in het artikel van de Volkskrant wordt opgevoerd, is deze constructie "een vrij agressieve manier van belastingontwijking".
1
https://www.volkskrant.nl/kijkverder/v/2023/de-geheimzinnige-familie-die-rotterdam-verrijkt-met-geld-dat-destaatskas-wordt-onthouden--v744981/ 2 https://www.nrc.nl/nieuws/2023/07/16/goed-geld-uit-het-belastingparadijs-a4169807 3 https://gemeenteraad.rotterdam.nl/Reports/Document/18473fc6-7ed0-4420-826c880a6f5a776d?documentid=de9d96eb-0aea-4c7f-a237-9025fa95b0ce
Blad:
Datum:
Ons kenmerk:
2/11 12 september 2023 M2307-1688
Het komt er kort gezegd op neer dat alle investeringen van Stichting De Verre Bergen en aanverwante stichtingen in Rotterdam zijn gedaan met geld waarover geen belasting is afgedragen. De schatkist loopt zo een kwart van de jaarlijkse dividenden mis die met het aandeelhouderschap van HAL Holding N.V. bij de familie terechtkomen - door de auteur van het NRC-artikel geschat op tussen €100 en €250 miljoen per jaar.
Deze investeringen worden vaak gedaan in projecten die in nauw overleg met de gemeente Rotterdam tot stand zijn gekomen. In antwoord op voornoemde schriftelijke vragen van onze hand geeft het college hier ook rekenschap van. Zo gaat het bijvoorbeeld over uitvoering van de wettelijke taak tot huisvesting van statushouders, maar ook programma's als 'Moeders van Rotterdam' of het leerlingenvervoer van Buzz010.
We weten van sommige investeringen ook zelf waar Stichting De Verre Bergen zich in gemeentelijk beleid ophoudt, bijvoorbeeld bij vergroening van het Kokerplein of het in beheer nemen van Het Park.
In het artikel in de Volkskrant werd de burgemeester gevraagd wat hij van de fiscale constructies vond die door de familie achter het kapitaal van Stichting De Verre Bergen zijn opgetuigd, om zo belasting te ontwijken. De burgemeester antwoordde: "Volstrekt irrelevant. Ik heb te maken met een man die ik kan bellen, een man die mij kan bellen, en als ik hem nodig heb, is hij er. (...) In zijn fiscale constructies heb ik mij niet verdiept, maar het is niet aan ons een moreel oordeel te vellen hierover." Hierbij geldt dat 'een man' verwijst naar een van de leden van de vermogende familie.
We zijn allereerst benieuwd of de burgemeester dit na het lezen van het NRC-artikel later in de tijd opgeleverd - nog steeds vindt. Daarnaast willen we weten wat het college van de fiscale constructies vindt en of hier volgens het college sprake is van belastingontwijking.' Hieronder volgen de vragen en daarbij onze antwoorden:
Vraag 1:
We zijn allereerst benieuwd of de burgemeester dit na het lezen van het NRC-artikel
- later in de tijd opgeleverd - nog steeds vindt. Daarnaast willen we weten wat het college van de fiscale constructies vindt en of hier volgens het college sprake is van belastingontwijking.
Antwoord:
Wij kunnen niet vaststellen of het geschetste beeld in de artikelen compleet en juist is. Het is niet aan ons, maar aan het rijk en de inspectie, om een oordeel te vellen over hoe organisaties handelen binnen de bestaande, nationale wetgeving. Wij hechten wel aan de verbetering van de stad Rotterdam en het welzijn van haar inwoners. Hierbij hoort o.a. het faciliteren van filantropische stichtingen die charitatief werk willen doen.
Vraag 2:
Vindt de burgemeester het nog altijd volstrekt irrelevant dat er achter het kapitaal van Stichting De Verre Bergen fiscale constructies zijn opgetuigd waarmee afdracht van dividendbelasting wordt ontweken? Indien ja, waarom? Indien nee, waarom niet?
Blad:
Datum:
Ons kenmerk:
3/11 12 september 2023 M2307-1688
Antwoord:
Wij vinden het uiterst belangrijk dat organisaties zich aan de wet houden. Het gaat hier om twee stichtingen die veel geld in de stad willen investeren en niet om stichtingen waar een verdenking van criminele activiteiten op rust of waar signalen vanuit de autoriteiten bij ons van bekend zijn. Het is aan het rijk en de belastingdienst om te beoordelen of fiscale constructies wel of niet zijn toegestaan.
Vraag 3:
Kan de burgemeester uitleggen waarom hij geen moreel oordeel kan vellen over belastingontwijking?
Antwoord:
Het is niet aan de burgemeester om een moreel oordeel te vellen over hoe organisaties handelen binnen de bestaande, nationale wetgeving.
Vraag 4:
Vindt het college dat met de fiscale constructies van de vermogende familie sprake is van belastingontwijking, van geldstromen waarmee Stichting De Verre Bergen investeringen in Rotterdam doet? Met andere woorden, is het college het eens met de hoogleraar die gewag maakt van "een vrij agressieve manier van belastingontwijking"?
Antwoord:
We verwijzen u naar de beantwoording van vraag 1.
Tevens wordt gesteld: 'In het NRC-artikel laat de burgemeester het volgende weten, na wéér te zijn geconfronteerd met uitvoerig onderzoek naar de belastingontwijking van de familie achter het kapitaal van Stichting De Verre Bergen: "Enkel de schijn van belastingontwijking die nu rond deze twee stichtingen lijkt te ontstaan, is kwalijk voor de stad. Het doet geen recht aan het doel van deze initiatiefnemers en het goede voor de stad wat zij voor ogen hebben."' Vraag 5:
Kan het college uitleggen wat zo kwalijk is voor de stad als door middel van onderzoeksjournalistiek de fiscale constructies voor belastingontwijking zichtbaar worden?
Antwoord:
Het is essentieel te benadrukken dat onderzoeksjournalistiek van belang is in onze democratische samenleving. De stelling van de burgemeester dat de schijn van belastingontwijking kwalijk kan zijn voor de stad, is gebaseerd op het idee dat de wijze waarop de filantropische stichtingen nu worden belicht, niet volledig recht doet aan de concrete bijdrage die zij bieden aan de stad en de bewoners daarvan. Dit kan leiden tot een verlies van vertrouwen in elkaar en de kans dat filantropische instellingen hun middelen daardoor niet langer in Rotterdam en haar inwoners willen investeren.
Blad:
Datu m :
Ons kenmerk:
4/11 12 september 2023 M2307-1688
Vraag 6:
Begrijpen we goed dat het college het goed vindt dat particulieren belasting (proberen te) ontwijken als zij menen op eigenstandige wijze meer te kunnen doen voor de publieke zaak dan wat de overheid voor elkaar kan krijgen met het uitgeven van belastinggeld?
Antwoord:
Iedere burger en elke entiteit, privaat of publiek, heeft de plicht zich te houden aan de (belasting)wetgeving. Het college hecht groot belang aan fiscale wetgeving en het gebruik van belastinggeld voor het algemeen belang.
Vervolgens wordt gesteld: 'Wij vinden belastingontwijking immoreel en het verschijnsel moet daarom keihard worden aangepakt. Primair ligt deze taak bij de wetgever. Maar er ligt óók een taak bij degenen die profiteren van de belastingontwijking. De fiscale constructies achter het kapitaal van Stichting De Verre Bergen zijn problematisch omdat de gemeente de rode loper uitrolt voor deze stichting en grif gebruik van gemaakt van het onbelaste kapitaal.…
Bron: raadsinformatie van de gemeente Rotterdam (Open Raadsinformatie). De vragen en antwoorden zijn automatisch uit de brief gelezen; het origineel is leidend.