Fouten moet je herstellen
Een raadslid stelde op 19 april 2023 schriftelijke vragen aan het college van burgemeester en wethouders van Rotterdam (1 vragen).
In het kort
1 vragen en wat het college antwoordt
- Deze doelgroep waar mogelijk actief benaderen Vraag 4: Het aanvragen van bijzondere bijstand is onbelast. → De verstrekking van bijzondere bijstand is onder bepaalde voorwaarden onbelast.
Overgenomen uit de brief van het college; hieronder staan de volledige vragen en antwoorden.
Aanleiding
Werk en Inkomen Werk, Inkomen, Nationaal Programma Rotterdam Zuid en EU-arbeidsmigranten Tim Versnel MSc Van: Annemarie de Rotte Email: [email protected] Uw kenmerk: 23bb001696 Ons kenmerk: M2303-1867 – 23bo4448 Onderwerp: Fouten moet je herstellen
Aan de gemeenteraad
Datum: B&W 18 april 2023
Op 13 maart 2023 stelde A. Maassen (D66) ons schriftelijke vragen met de titel ‘Fouten moet je herstellen’.
Inleidend wordt gesteld:
Op 28 februari jl. meldde NRC dat gezinnen in armoede toeslagen moeten terugbetalen waar zij gewoon recht op hebben, iets wat de overheid al jaren weet, maar niet opgelost krijgt. Door een fout in het systeem leven duizenden gezinnen in armoede, terwijl dat niet hoeft. Dit probleem speelt met name bij samenwonenden van wie de ene partner geen inkomen heeft, en de ander een kleine UWV-uitkering of een heel laag salaris. Het inkomen van deze gezinnen wordt door de gemeente aangevuld tot bijstandsniveau. “Zij hebben dus twee inkomstenbronnen.
Daarbovenop horen zij maximale toeslagen te krijgen, zoals bijvoorbeeld zorg en huurtoeslag. Maar dat gebeurt niet. Deze groep moet vaak grote bedragen aan toeslagen terugbetalen, omdat hun bruto-inkomen onbedoeld hoog uitvalt.” De gevolgen voor deze gezinnen zijn groot. Mensen moeten soms zoveel geld terugbetalen dat zij leven onder het bestaansminimum. Het vertrouwen in de overheid loopt bij deze groep een grote deuk op. Inmiddels heeft de hoogste rechter voor uitkeringszaken, de Centrale Raad van Beroep, geoordeeld dat gemeenten ook een verantwoordelijkheid hebben om dit probleem op te lossen.
NRC schrijft dat minister Schouten van armoede naar een structurele oplossing aan het zoeken is. “In de tussentijd staat ze gemeenten toe om hierop vooruit te lopen, door slachtoffers alvast te compenseren.” Als mensen in deze situatie toeslagen moeten terugbetalen en onder het sociaal minimum terecht komen, moet de gemeenten hun inkomen aanvullen vanuit de algemene bijstand. Omdat algemene bijstand belast is, leidt dit ertoe dat het belastbaar inkomen het volgende jaar nog iets hoger is, er weer een hoger bedrag aan toeslagen moet worden terugbetaald, meer bijstand moet worden aangevuld, waardoor een vicieuze cirkel ontstaat.
Blad:
Datum:
Ons kenmerk:
2/5 18 april 2023 M2303-1867…
Vragen en antwoorden
Vraag 1
Deze doelgroep waar mogelijk actief benaderen Vraag 4: Het aanvragen van bijzondere bijstand is onbelast. Voorkomt dit dat de vicieuze cirkel ontstaat die hierboven beschreven staat?
Antwoord van het college
De verstrekking van bijzondere bijstand is onder bepaalde voorwaarden onbelast. Dat geldt alleen als die bijzondere bijstand dient ter compensatie van concrete kosten. Als bijzondere bijstand periodiek en inkomensaanvullend is, is de bijzondere bijstand in beginsel belast.
Inmiddels heeft de minister op 20 maart jl. aangegeven dat in voorkomend geval tijdelijk onbelaste bijzondere bijstand mag worden verstrekt (antwoord op Kamervragen met kenmerk 2023-0000099241). Dat voorkomt de bedoelde vicieuze cirkel.
Vraag 5:
Is er inzichtelijk hoeveel mensen waarbij dit probleem speelt individueel bijzondere bijstand (IBB) hebben aangevraagd? Zo nee, waarom niet en kan dit achterhaald worden?
Antwoord:
Op dit moment zijn er twee gezinnen die om compensatie hebben gevraagd van hun gemiste toeslagen. De eerste inschatting is dat tussen de 400 en 700 Rotterdamse gezinnen met dit probleem te maken zouden kunnen hebben.
Blad:
Datum:
Ons kenmerk:
4/5 18 april 2023 M2303-1867
Vraag 6:
Worden alle slachtoffers van deze problemen geholpen door de gemeente?
Antwoord:
Op dit moment nog niet maar dat is uiteraard wel ons streven. Deze bijstandsgerechtigden worden door de gemeente geholpen wanneer zij zich bij ons melden en aan de voorwaarden voor compensatie van gemiste toeslagen voldoen. Het probleem is echter dat zij vaak niet weten waarom er toeslagen worden teruggevorderd, dan wel er te weinig toeslagen worden ontvangen; en zich wellicht er ook niet van bewust zijn dat er mogelijk door de gemeente ondersteuning kan worden geboden. Zoals gezegd brengt het speciale team de gezinnen die dit probleem van gemiste toeslagen mogelijk ondervinden zoveel mogelijk in beeld en worden deze gezinnen daarna waar mogelijk actief benaderd. Tot die tijd kunnen Rotterdammers die het vermoeden hebben dat zij in aanmerking komen voor compensatie zich melden bij hun inkomensconsulent. We houden u op de hoogte van de voortgang hiervan.
Vraag 7:
De gemeente Nijmegen is actief op zoek gegaan naar slachtoffers van deze systeemfout. Is de wethouder dit ook van plan? Zo niet, waarom niet? Zo ja, wil het college in gesprek met Nijmegen over geleerde lessen bij deze zoektocht?
Antwoord:
Onze wens is om deze gezinnen waar mogelijk actief te benaderen. Inmiddels is er op ambtelijk niveau contact geweest met de gemeente Nijmegen om hun ervaringen en geleerde lessen te horen en mee te nemen. Momenteel wordt onderzocht of een soortgelijke aanpak ook in Rotterdam kan worden gehanteerd. Goed moet worden bekeken op welke wijze het daarbij vereiste onderzoek kan worden uitgevoerd, welke expertise daarbij nodig is en hoeveel capaciteit dit kost. Wij houden u op de hoogte over de voortgang hiervan.
Vraag 8:
In hoeverre is de gemeente in gesprek met het Rijk over een tegemoetkoming in de kosten die de gemeente maakt voor dit landelijke probleem?
Antwoord:
Via verschillende overleggroepen wordt onder meer met het Rijk over dit probleem van de gemiste toeslagen gesproken. Hierbij wordt ook over de rol van de gemeente gesproken en de kosten die dit met zich meebrengt. Wij hebben op dit moment nog geen duidelijkheid over een mogelijke compensatie vanuit het Rijk.
Vraag 9:
Dit probleem moet structureel worden opgelost. Is de wethouder met het rijk in gesprek over structurele oplossingen? Zo niet, is hij bereid dit gesprek te starten?
Antwoord:
In haar brief van 13 december 2022 (Kenmerk: 2022-2023, 34352 nr. 262) heeft de minister toegezegd de Tweede Kamer voor het zomerreces te zullen informeren over mogelijke oplossingen voor het probleem.
Blad:
Datum:
Ons kenmerk:
5/5 18 april 2023 M2303-1867
Intussen is het probleem op verschillende manieren onder de aandacht gebracht van het ministerie van SZW, niet alleen door gemeenten, maar bijvoorbeeld ook de LOSR (Landelijke Organisatie Sociaal Raadslieden). Gezamenlijk met de andere G4-steden, zetten wij dit probleem op de agenda voor overleg met de VNG, Divosa (vereniging van gemeentelijke directeuren en leidinggevenden in het sociaal domein) en de directeurgeneraal Sociale Zekerheid en Integratie van het ministerie van SZW.
Extra notie:
In deze beantwoording richten wij ons op de mensen die al een aanvullende algemene bijstand hebben en het probleem van gemiste toeslagen ondervinden. Het is aannemelijk dat meer gezinnen bruto boven het sociaal minimum zitten en netto (vanwege de afbouw van de algemene heffingskorting voor de minstverdienende partner) daaronder, maar geen aanvullende algemene bijstand bij ons hebben aangevraagd. Deze gezinnen zijn daarom niet bij ons bekend. Ook voor deze gezinnen moet een structurele oplossing vanuit het Rijk komen. We onderzoeken de mogelijkheid van het bereiken van deze gezinnen.
Bekijk de brief: [23bb002652] Beantwoording vragen Maassen over Fouten moet je herstellen
Bron: raadsinformatie van de gemeente Rotterdam (Open Raadsinformatie). De vragen en antwoorden zijn automatisch uit de brief gelezen; het origineel is leidend.