Hersteloperatie of herstelschandaal? Wij willen grip op de Rotterdamse hersteloperatie van het toeslagenschandaal
Een raadslid stelde op 26 juni 2024 schriftelijke vragen aan het college van burgemeester en wethouders van Rotterdam.
Brief van het college
Deze brief is niet in losse vragen en antwoorden uit te lezen. Hieronder staat de tekst; het origineel staat via de link.
Maatschappelijke Ontwikkeling Armoedebestrijding, Schuldhulpverlening, Taal mr. N.D.Z.R. (Natasha) Mohamed-Hoesein Van: Cathelijne Lupker Telefoon: 0619295502 Uw kenmerk: 24bb002233 Ons kenmerk: M2404-1075 - 24bo005301
Aan de gemeenteraad
Onderwerp: Beantwoording SV Hersteloperatie of herstelschandaal Wij willen grip op de Rotterdamse herstel op van het toeslagenschandaal Datum: 4 juni 2024
Op 5 april 2024 stelde raadslid Sarah Reitema (PvdA) ons schriftelijke vragen over de “Hersteloperatie of herstelschandaal? Wij willen grip op de Rotterdamse herstel op van het toeslagenschandaal” (24bb002233).
Inleidend wordt gesteld: “Door het toeslagenschandaal is vele ouders, hun gezinnen, kinderen, jongeren, extoeslagpartners en nabestaanden ernstig onrecht aangedaan. Veel gedupeerden ondervinden nog dagelijks de gevolgen van het toeslagenschandaal. Zij verdienen erkenning, begrip en ondersteuning. De hersteloperatie zou moeten bijdragen aan het herstellen van het aangedane onrecht, het realiseren van een frisse start en het herstellen van verloren vertrouwen in de overheid. Op 5 november 2022 is de Wet hersteloperatie toeslagen in werking getreden. Het herstelprogramma bestaat uit financiële compensatie, een schuldenaanpak en een brede ondersteuning op vijf leefgebieden. De gemeenten voert deze hersteloperatie namens het Rijk uit. Ook aan de gemeente Rotterdam is opdracht gegeven om de hersteloperatie voor Rotterdamse gedupeerden uit te voeren. Na ruim anderhalf jaar blijft het voor onze fractie lastig om hier goed zicht in te krijgen.
Hoeveel gezinnen, en individuele gezinsleden, zijn inmiddels daadwerkelijk geholpen middels brede ondersteuning? Waar ondervindt de gemeente nog uitdagingen? Op dit moment vindt onze fractie dat de informatievoorziening over het uitgevoerde beleid tekortschiet. Daarom stellen wij de volgende vragen. Allereerst hebben wij behoefte aan meer gegevens inzake het plan van aanpak (hierna: PvA). Voor elke rechthebbende die toegang wenst tot brede ondersteuning wordt een PvA opgesteld. Het PvA is randvoorwaardelijk voor de inzet van dienstverlening door de gemeente. Echter, nog niet elk gedupeerd gezin heeft een PvA. Uit de Monitor Kinderopvangtoeslag blijkt dat er slechts 1.689 PvA zijn opgesteld voor maatschappelijke ondersteuning. In de monitor staat ook vermeld dat 530 gezinnen op een wachtlijst staan voor een wijkcoach toeslagen. 1 Terwijl Rotterdam 5.585 erkend gedupeerde gezinnen telt en 4.889 gezinnen die nog in afwachting zijn van erkenning. Een snelle berekening laat zien dat bijna 9000 (mogelijk) gedupeerde gezinnen nog geen PvA hebben”.
Hieronder volgen de vragen en onze beantwoording.
Blad:
Datum:
Ons kenmerk:
2/7 4 juni 2024 M2404-1075
Vraag 1:
Hoe verhoudt de wachtlijst van 530 gezinnen wachtend op een wijkcoach zich tot de bijna 9000 (mogelijk) gedupeerde gezinnen die geen PvA hebben?
Antwoord:
Niet alle Rotterdamse gedupeerden wensen hulp van de gemeente.
Aan de hand van lijstwerk van de uitvoeringsorganisatie herstel Toeslagen (UHT) zoekt de gemeente contact met (mogelijk) erkend gedupeerden in Rotterdam, die bij de UHT hebben aangegeven dat zij brede ondersteuning vanuit de gemeente wensen.
In de monitor Toeslagen staat opgenomen hoeveel Rotterdamse gedupeerden brede ondersteuning van de gemeente wensen te ontvangen. Dat is iets minder dan 50%. Er is dus geen directe relatie tussen de gezinnen op de wachtlijst en het aantal van 9.000 (mogelijk) gedupeerden die geen PvA hebben.
Vraag 2:
Kan de grootte van de wachtlijst van gedupeerde gezinnen zonder PvA met de raad gedeeld worden?
Antwoord:
Ja, op dit moment zijn er over heel Rotterdam 737 (mogelijk) erkend gedupeerden die wachten op brede ondersteuning vanuit de gemeente Rotterdam. Zij wensen, maar hebben op dit moment nog geen ondersteuning en hierdoor ook geen plan van aanpak.
Vraag 3:
In hoeverre is het mogelijk dat gedupeerden wel hulp van de gemeente krijgen maar geen PvA hebben?
Antwoord:
Niet alle (mogelijk) erkend gedupeerden die sinds 2021 brede ondersteuning hebben ontvangen, hebben een plan van aanpak. In de beginfase van het Herstel Toeslagen werd nog niet gewerkt met een plan van aanpak als basis. Een plan van aanpak was niet verplicht.
In september 2023 heeft een herstelactie plaatsgevonden. Doel van deze herstelactie was zorgdragen, dat iedere gedupeerde Rotterdammer, die op dat moment ondersteuning kreeg van een coach Toeslagen, voor 1 januari 2024 een plan van aanpak had.
De gemeente stuurt sinds begin 2024 consequent op een plan van aanpak voor iedere gedupeerde Rotterdammer, die ondersteuning wenst van de gemeente. In het plan staan per 5 leefgebieden doelen benoemd in het kader van een frisse nieuwe start en wat nodig is om belemmeringen weg te nemen. Streven is om het plan tussen gemeente en de gedupeerde binnen 8 weken vast te stellen en de uitvoering van het plan binnen termijn tussen 6 en 9 maanden af te ronden. Uitgangspunt is basis op orde van de vijf leefgebieden, die gericht zijn op de toekomst. “Uit het VNG rapport met uitgangspunten voor brede ondersteuning valt op te maken dat zowel erkend gedupeerden als gedupeerden die reeds in afwachting van een beoordeling zijn, recht op een PvA hebben. In het rapport wordt de term (mogelijk) gedupeerde gebruikt en staat dat een PvA beëindigd kan worden wanneer blijkt uit de statusinformatie van het UHT dat een inwoner geen rechthebbende is”.
Blad:
Datum:
Ons kenmerk:
3/7 4 juni 2024 M2404-1075
Vraag 4:
Hebben mogelijk gedupeerden in Rotterdam ook recht op een PvA? Indien het antwoord nee is, waarom niet?
Antwoord:
De gemeente maakt geen onderscheid tussen mogelijk gedupeerde ouders en erkend gedupeerde ouders. Iedereen die ondersteuning ontvangt krijgt dus een plan van aanpak.
Echter, op het moment dat UHT een negatieve uitspraak heeft gedaan over de erkenning, zal de dienstverlening in het reguliere proces worden ingepast. “Rotterdam zou in de beginperiode van de hersteloperatie gebruik hebben gemaakt van een aangepaste procedure waarbij versneld hulp mag worden ingezet volgens het Rijk”.
Vraag 5:
Kan het college hier meer informatie over delen?
Antwoord:
In de beginperiode was sprake van zogeheten mandatering vanuit de Belastingdienst aan gemeenten. Dit was een aangepaste procedure vanuit het Rijk, welke voor elke gemeente van toepassing was. Op basis van deze mandatering ontvingen gemeenten vanuit de Belastingdienst contactgegevens van elke nieuwe (mogelijke) gedupeerde van het Toeslagenschandaal. Deze informatie heeft versnelling gebracht in het contact leggen met de ouders. Aansluitend is in 2022 de Herstelwet Toeslagen ingevoerd. In deze wet is het kader vastgesteld waarbinnen de gemeenten nu de ondersteuning aan gedupeerden bieden. Dit betreft een toekomstgerichte ondersteuning op de vijf leefgebieden, waarbij het realiseren van een frisse start het uitgangspunt is. De financiële en of materiele compensatie van het verleden is de verantwoordelijkheid van UHT. “Aangegeven is dat de versnelde hulp, waarvoor een voorlopige analyse de basis is, omgezet zal worden naar een PvA”.
Vraag 6:
Kan hier een tijdlijn voor geschetst worden?
Antwoord:
In de eerste gesprekken met de gedupeerden wordt vastgesteld welke hulpvragen er zijn.
Binnen 8 weken nadat de ondersteuning is opgestart, wordt het plan van aanpak opgesteld. Een plan van aanpak wordt altijd in gezamenlijkheid opgesteld tussen de gemeente en de gedupeerden. Het uiteindelijke plan van aanpak wordt voor akkoord aan de gedupeerden aangeboden. “Het toekennen van voorzieningen in een PvA is een besluit waartegen de Rotterdammer bezwaar kan maken. Uit de stad krijgen wij te horen dat dit niet voor iedere gedupeerde duidelijk is. Ons hebben zelfs signalen bereikt dat de uitvoering van de hersteloperatie niet altijd goed verloopt en dat de Rotterdammers soms geen inspraak hebben. En dat terwijl een PvA juist altijd in samenspraak met de (mogelijk) gedupeerde opgesteld dient te worden”.
Vraag 7:
Wordt, bij het opstellen van een PvA en het omzetten van een voorlopige analyse naar een PvA, met de gedupeerde standaard gesproken over de mogelijkheid tot bezwaar?
Blad:
Datum:
Ons kenmerk:
4/7 4 juni 2024 M2404-1075
Antwoord:
Nee, hier wordt niet standaard over gesproken met de gedupeerde, maar bij alle (nieuwe) op te stellen PvA’s wordt een bezwaarclausule toegevoegd. Hierdoor is de gedupeerde op de hoogte van het feit dat men een bezwaarschrift kan indienen tegen het PvA. Vanwege het feit dat we in gezamenlijkheid het plan van aanpak opstellen, streven we ernaar de bezwaren tot het minimum te beperken.
Vraag 8:
Wordt, bij het opstellen van een PvA en het omzetten van een voorlopige analyse naar een PvA, standaard aangegeven dat de gedupeerde inspraak heeft in de hersteloperatie?
Antwoord:
Ja, we stellen in gezamenlijkheid met de ouders het plan van aanpak op. Ouders hebben grote invloed op de inhoud van het plan van aanpak, het gaat immers om het hervinden van eigen regie.…
Bron: raadsinformatie van de gemeente Rotterdam (Open Raadsinformatie). De vragen en antwoorden zijn automatisch uit de brief gelezen; het origineel is leidend.