Preventieve bescherming tegen huwelijksdwang, achterlating en vrouwelijke genitale verminking
Een raadslid stelde op 4 november 2025 schriftelijke vragen aan het college van burgemeester en wethouders van Rotterdam.
Brief van het college
Deze brief is niet in losse vragen en antwoorden uit te lezen. Hieronder staat de tekst; het origineel staat via de link.
Gemeente Rotterdam
Maatschappelijke Ontwikkeling Zorg, Ouderen, Jeugdzorg Ronald Buijt Van: S.L.S. Jagmohansingh Telefoon: 0620009887 Uw kenmerk: 25bb005414 Ons kenmerk: M2507-1508 - 25b0008402 Bijlage(n):Onderwerp: Preventieve bescherming tegen
Aan de gemeenteraad
huwelijksdwang, achterlating en vrouwelijke genitale verminking Datum: B&W 4 november 2025
Op 9 juli stelde Fatih Elbay (D66 Rotterdam) ons schriftelijke vragen over 'Preventieve bescherming tegen huwelijksdwang, achterlating en vrouwelijke genitale verminking' (25bb005414).
Inleidend wordt gesteld:
Geacht college, De fractie van D66 heeft kennisgenomen van het rapport 'Over Grenzen'1, in juni 2025 gepubliceerd in opdracht van het WODC en uitgevoerd door Right to Rise. Het rapport bevat een rechtsvergelijkend onderzoek naar de inzet van preventieve beschermingsbevelen bij huwelijksdwang, achterlating en vrouwelijke genitale verminking (VGV) in Nederland, België, Denemarken, Noorwegen en het Verenigd Koninkrijk.
Uit het onderzoek blijkt dat Nederland op dit vlak aanzienlijke belemmeringen kent. De bescherming van (mogelijke) slachtoffers komt vaak te laat of helemaal niet op gang.
Signalen blijven onopgemerkt of worden onvoldoende besproken, risico's worden verkeerd ingeschat en keten partners werken langs elkaar heen zonder gezamenlijke regie. Juridisch gezien ontbreken effectieve civiele instrumenten met voldoende preventieve reikwijdte, en uitspraken van Nederlandse rechters hebben in het buitenland vaak geen rechtskracht. Daarnaast bieden bestaande maatregelen slechts tijdelijke bescherming, terwijl de onderliggende problematiek langdurig en structureel is.
Tegen die achtergrond worden in het rapport ook internationale voorbeelden belicht.
Met name in het Verenigd Koninkrijk worden zogeheten Forced Marriage Protection Orders en Female Genital Mutilation Protection Orders ingezet als civielrechtelijke instrumenten waarmee tijdig en krachtig opgetreden kan worden tegen dreigende achterlating, gedwongen huwelijken en genitale verminking. Denk hierbij aan maatregelen als paspoortinname of het opleggen van uitreisverboden, voordat er sprake is van een strafbaar feit. Deze aanpak biedt volgens het rapport 1 aanknopingspunten voor een hybride juridische benadering, waarbij civiel, bestuurs1
Https://www.wodc.nl/actueel/nieuws/2025/06/30/combinatie-van-civiel-en-strafrecht-alsnieuwe-routenaar-betere-bescherming-slachtoffers
Blad:
Datum:
Ons kenmerk:
2/6 4 november 2025 M2301-1125
en strafrecht worden gecombineerd. Rotterdam is als internationale en diverse stad een gemeente waar extra waakzaamheid en beschermingsmaatregelen op dit vlak van wezenlijk belang kunnen zijn.
Hieronder volgen de vragen en onze beantwoording:
Vraag 1:
Is het college bekend met het rapport 'Over Grenzen' en de aanbevelingen omtrent preventieve bescherming bij huwelijksdwang, achterlating en VGV?
Hoe reageert het college hierop?
Antwoord:
Ja. We hebben het uitgevoerde onderzoek met belangstelling gelezen. In Nederland zijn alle vormen van schadelijke traditionele praktijken, waaronder huwelijksdwang, achterlating en vrouwelijke genitale verminking (VGV) wettelijk verboden.
De hybride beschermingsbevelen zoals de Forced Marriage Protection Orders en Female Genital Mutilation Protection Orders, zoals opgenomen in het rapport 'Over Grenzen', zijn civielrechtelijke bevelen waarbij overtreding een strafbaar feit is waarop een gevangenisstraf staat. Het gaat om een combinatie van het civielrecht en strafrecht. In Nederland kennen we zoiets nog niet. De civiele rechter kan in Nederland beschermingsbevelen uitvaardigen, maar het is niet mogelijk om bij overtreding strafrechtelijk te handhaven.
Het Rijk zal op basis van dit rapport naar verwachting eind dit jaar een eerste reactie geven op het onderzoek en de (on)mogelijkheden. Als gemeente volgen we dit op de voet en gaan we op basis van deze reactie het gesprek met het Rijk aan om de mogelijkheden verder uit te lopen.
Vraag 2: .
Heeft het college zicht op het aantal signalen of meldingen van (dreigende) huwelijksdwang, achterlating of vrouwelijke genitale verminking in Rotterdam in de afgelopen drie jaar? Kan het college deze cijfers verstrekken, uitgesplitst naar type melding?
Antwoord:
Het aantal meldingen in de gemeente Rotterdam voor achterlating en huwelijksdwang wordt geregistreerd door Veilig Thuis. Hieronder staan de cijfers, waarbij dezecategorieën zijn aangevinkt tijdens de veiligheidsbeoordeling. Dit gaat dus om vermoedens. Hier kan zowel onderrapportage in zitten (signalen zijn tijdens een veiligheidsbeoordeling nog onvoldoende in beeld) als een overrapportage (uit latere interventie blijkt dat vermoedens toch niet klopten). Veilig Thuis corrigeert deze cijfers niet nadat een eventuele interventie heeft plaatsgevonden. Voor vrouwelijke genitale verminking (VGV) is het voor Veilig Thuis niet mogelijk een exact aantal te geven, omdat hier niet apart op wordt geregistreerd.
Blad:
Datum:
Ons kenmerk:
3/6 4 november 2025 M2301-1125
Aantal meldingen in Gemeente Rotterdam Periode: 2022 t/m 2024 Type meldingen
2022 2023 2024 Totaal
os:i
Achterlating Huwelijksdwang - 04 Totaal
I
13 16
12 18
4 16
29 50
27
29
20
76
Vraag 3.
Hoe beoordeelt het college het gebrek aan preventieve juridische instrumenten in Nederland ten opzichte van landen als het Verenigd Koninkrijk? Ziet het college aanleiding en/of mogelijkheden om op basis daarvan het Rotterdamse beleid aan te passen of aan te scherpen?
Antwoord:
De (preventieve) juridische kaders en instrumenten in Nederland zijn landelijk vastgelegd.
Er bestaan verschillende beschermingsmaatregelen. Denk aan het handelingsprotocol2. Bij signalen van dreigende VGV, huwelijksdwang of achterlating kunnen ingrijpende stappen worden gezet van lichamelijk onderzoek, een reisverbod tot gezagsbeëindiging, OTS (ondertoezichtstelling), VOTS (voorlopige ondertoezichtstelling) en VoVo (voorlopige voogdij). Ook kan het strafrecht worden ingezet.
Preventieve juridische beschermingsbevelen zoals in het Verenigd Koninkrijk kunnen in de praktijk in Nederland niet worden ingezet om (potentiële) slachtoffers van huwelijksdwang, achterlating en VGV te beschermen. Met het Rijk willen we verkennen wat een mogelijke toegevoegde waarde kan zijn van dit soort preventieve juridische beschermingsbevelen voor de aanpak in Nederland.
Omdat het in Nederland niet mogelijk is om beschermingsbevelen strafrechtelijk te handhaven zien we geen mogelijkheden om ons lokale beleid hierop aan te passen.
Vraag 4.
Herkent het college de genoemde structurele belemmeringen in de signalering; risicotaxatie en samenwerking tussen keten partners binnen Rotterdam? Welke stappen worden er op dit moment gezet om deze knelpunten lokaal te verbeteren?
Antwoord:
Het college neemt de aanpak van schadelijke traditionele praktijken - waar de aanpak van huwelijksdwang, achterlating en vrouwelijke genitale verminking onder vallen, zeer serieus. Sinds 2006 heeft de gemeente Rotterdam een specifieke aanpak voor eergerelateerd geweld. Sinds 2015 is deze aanpak verder ontwikkeld naar de aanpak van schadelijke traditionele praktijken. Sinds 2019 is de aanpak van schadelijke traditionele praktijken een structureel onderdeel van de bredere aanpak van huiselijk geweld in Rotterdam. 2
Een protocol met uitleg en handvatten bij de aanpak VGV voor Veilig Thuis, Raad voor de Kinderbescherming en Politie.
Blad:
Datum:
Ons kenmerk:
4/6 4 november 2025 M2301-1125
We zetten in op preventie, taboes bespreekbaar maken, deskundigheidsbevordering in de keten, verbinden van domein Zorg en Veilig waar het complexe casuïstiek betreft en het doorontwikkelen van de aanpak per vorm van STP.
Voor het snel en effectief oppakken van casuïstiek werken we samen met domein Veilig en blijven we werken aan deskundigheidsbevordering van de keten. Bij complexe casuistiek hebben we korte lijnen met het LEC (Landelijk Expertisteam Eergerelateerd Geweld) en het Landelijke Knooppunt voor Huwelijksdwang & Achterlating.
Ook bestaan er landelijk verschillende beschermingsmaatregelen en zijn al deze vormen van schadelijke traditionele praktijken wettelijk strafbaar. Maar zoals uit het antwoord op vraag 1 en 3 blijkt, kent het Nederlandse juridisch kader verschillende beperkingen. We zijn aangehaakt op de landelijke ontwikkelingen en sturen onze lokale aanpak waar nodig bij.
Vraag 5.
Op welke manier wordt in Rotterdam gestuurd op gezamenlijke regie en informatie-uitwisseling tussen betrokken instanties (zoals Veilig Thuis, onderwijs, jeugdzorg, politie, reclassering en migratiepartners) in situaties met signalen van huwelijksdwang, achterlating of VGV?
Antwoord:
Zie ook het antwoord bij vraag 4. Als er signalen binnenkomen wordt de samenwerking gezocht en hierbij kunnen keten partners uit de domeinen Zorg en Veilig, maatschappelijke organisaties en sleutelpersonen een rol in spelen.…
Bron: raadsinformatie van de gemeente Rotterdam (Open Raadsinformatie). De vragen en antwoorden zijn automatisch uit de brief gelezen; het origineel is leidend.