Tel de stemmen transparant!
Een raadslid stelde op 16 december 2025 schriftelijke vragen aan het college van burgemeester en wethouders van Rotterdam.
Brief van het college
Deze brief is niet in losse vragen en antwoorden uit te lezen. Hieronder staat de tekst; het origineel staat via de link.
\
*'lþ
Gemeente Rotterdam
Onderwerp: Beantwoording schriftelijke vragen Tel de stemmen transparant!
Cluster: Dienstvertening
Portefeuille: Burgemeester Portefeuillehouder: C.l. Schouten Van: M. Nijkerk Telefoon: L4 0L0 Ons kenmerk: 1"12577-107 I - 25bo009757
Datum: B&W Ló december 2025
Aan de gemeenteraad
Op L0 november 2025 stelde de heer Tim de Haan, namens de fractie van Dóó, ons schriftetijke vragen over de verkiezingen.
Inleidend wordt gesteld :
De fractie van Dóó heeft kennisgenomen van berichtgeving waaruit blijkt dat de gemeente Rotterdam op de verkiezingsavond een voorlopige uitslag aan het ANP heeft doorgegeven die gebaseerd was op 84 procent van de getelde stemmen, maar werd gepresenteerd als een uitslag omgerekend naar 1-00 procent. Deze werkwijze heeft, volgens de Kiesraad, geleid tot verwarring en wantrouwen onder kiezers.
Dóó vindt transparantie in het verkiezingsproces van groot belang. Een goed en zorgvuldig verloop van de verkiezingsavond is essentieetom het vertrouwen van inwoners in de democratische processen te behouden.
Hieronder volgen de vragen en onze beantwoording
Vraag 1:
Waarom heeft de gemeente ervoor gekozen om het voorlopige telresultaat van 84 procent van de stemmen om te rekenen naar 100 procent, in plaats van het daadwerketijke percentage van de getelde stemmen te communiceren?
Antwoord:
Voorop staat dat Rotterdam altijd streeft naar een transparant en ordentelijk verloop van de verkiezingen.
Rotterdam kiest ervoor om voorlopige telresultaten te presenteren atsof L00% van de stemmen is geteld, om een consistent beeld te geven van de uitslag per partij. Daarin zijn wijoverigens niet uniek, ook bijandere (grote)gemeenten wordt deze methode a[ jaren gehanteerd.
Blad: 2/4 Datum: Lódecember2025
't'lþ
Dit heeft een paar redenenl
1. Vergelijkbaarheid Ats je B4'/.van de stemmen hebt gete[d en die percentages direct communiceert,
tijkt het atsof partijen minder stemmen hebben dan ze uiteindelijk krijgen. Door om te rekenen naar L00Y., kun je een uitstag tonen die qua verhoudingen dichter bij het eindresuttaat tigt. Daarbij is de ANP-tooI niet ingericht op het invoeren van minder dan 1-00% van de stemmen.
2. Voorkomen van misinterpretatie Veet mensen zien een percentage en denken dat het definitief is. Ats je zegt "Partij X heeft 3OTo", terwijI dat eigenlijk30%van84Y. is, kan dat verwarrend zijn. Door te normaliseren naar L00%, geven we een duide[Íjker beeld van de verhoudingen.
3. Communicatiepraktijk
Het is een gangbare methode bijverkìezingen om voorlopige uitslagen te presenteren alsof a[[e stemmen zijn meegeteld, met de duidetijke vermelding dat het om een voorlopige uitslag gaat.
4. Tijdisheid
Wij zijn ons ervan bewust dat onze inwoners geïnteresseerd zijn in de uitkomst van de verkiezing, na de presentatie van de exitpo[[s, Wanneer we wachten tot a[[e bijna 300.000 stemmen zijn geteld, is het ver na middernacht. Afgelopen verkiezing was het laatste stembureau rond 03:00 uur pas klaar met de eerste te[[ing van de stemmen.
In aanvulling hierop, we werken statistisch gezien altijd zeer zorgvuldig en communiceren. niet'zomaar'een voorlopige uitslag; de afwijkingen per partijzijn maximaal L% geweest.
Los van de mogetijke verschuiving van L% in percentages, heeft dit op landetijk niveau geen verschilten in zetels veroorzaakt. Deze methodiek levert in benadering nog steeds een betrouwbare voorspelling op ten opzichte van de definjtieve telling.
Yraag2:
Op wiens besluit is het gebaseerd dat de uitstag op de verkiezingsavond, terwijt slechts 84T"vande stemmen was geteld, werd gepresenteerd als een uitslag op basis van 100%?
Antwoord:
De werkwijze is a[ jaren goed gebruik, niet al]een in Rotterdam, maar ook in andere (grote) gemeenten. Dit is attijd gebeurd in nauwe afstemming met de burgemeester ats bestuurtijk opdrachtgever voor de organisatie en uitvoering van a[[e verkiezingen die in Rotterdam gehouden worden.
Vraag 3:
Was de Kiesraad vooraf op de hoogte van deze werkwijze, en zo ja, wat was het oordeel daarover? Zo nee, waarom niet?
Antwoord:
De Kiesraad weet dat dit de gangbare werkwijze is en heeft ons voor deze verkiezing geen oordeeI daarover gegeven.
Vraag4= Op welke manier is de informatie over de voorlopige uitslag gedeetd met het ANP en de NOS, en is daarbij expliciet vermeld dat het om een omrekening ging?
Blad:
Datum:
3/4
'**lþ
1ó december 2025
Antwoord:
De voorlopige uitslag is via de standaard ANP.toolgedeeld, zoals gebruiketijk bij atte gemeenten. Hierbij wi[[en we nogmaals benadrukken dat de ANP-tooI niet ingericht is op het invoeren van minder dan LO}% van de stemmen. Wij hebben hierbij niet expliciet gemeld dat het een omrekening betrof.
Historisch gezien is het niet gebr:uiketijk om aan het ANP expliciet te melden dat de voorlopige uitslag een extrapolatie betreft. Een voorlopige uitslag impliceert a[ dat deze gebaseerd is op een deelvan de telting en dat er mogelijk telfouten bij de snel[e te[[ing kunnen optreden.
Vraag 5:
Welke lessen trekt het college uit deze gang van zaken met het oog op toekomstige verkiezi ngen?
Antwoord:
De werkwijze is consistent toegepast bij eerdere verkiezingen, waarbij kleine verschi[[en
tussen voorlopige en definjtieve uitslagen zelden tot vragen of onrust bij burgers of gebruikers van de gegevens hebben geleid.
Maar tijden veranderen en het cotlege ziet dat meer transparantie over de voorlopige uitslag cruciaal is om misverstanden te voorkomen. Een belangrijke les is dat we duidelijker moeten communiceren over de basis van de voortopige uitstag, inclusief het percentage getetde stemmen en de reden voor extrapolatie.
Vraag ó:
Hoe gaat de gemeente borgen dat in de toekomst alteen voltedig transparante en controteerbare cijfers worden gedeeld, zodat misverstanden bij kiezers worden voorkomen?
Antwoord:
Tijdens de actuaUteitenraad op27 november jt. heb ik u toegezegd duidelijker te communiceren over de voortopige uitslag. Wij zullen communiceren dat de getelde stemmen op dat moment om een percentage van het aantaltotale stemmen gaat.
En dat er dus nog wijzigingen kunnen komen in het aantal stemmen ats L00% geteld is.
VraagT= Is hei college bereid om de communicatieprocedures rond verkiezingsuitslagen te evalueren en verbeteringen door te voeren, bijvoorbeeld in samenwerking met de Kiesraad en het ANP?
Blad:
Datum:
.*-A*þ
414 Ló december 2025
Antwoord:
Ja het co[lege is bereid om te evalueren hoe de communicatie over voorlopige uitslagen transparanter kan.
Burgemeester en wethouders van Rotterdam, De
De
mans
Schouten
Bekijk de brief: [25bb009466] Beantwoording vragen de Haan over Tel de stemmen transparant!
Bron: raadsinformatie van de gemeente Rotterdam (Open Raadsinformatie). De vragen en antwoorden zijn automatisch uit de brief gelezen; het origineel is leidend.