zorgwekkende cijfers rondom uithalers haven
Een raadslid stelde op 14 september 2023 schriftelijke vragen aan het college van burgemeester en wethouders van Rotterdam.
Brief van het college
Deze brief is niet in losse vragen en antwoorden uit te lezen. Hieronder staat de tekst; het origineel staat via de link.
Veiligheid Burgemeester A. Aboutaleb Uw kenmerk: 23bb005068 Ons kenmerk: M2307-1498 - 23bo007305 Onderwerp: Zorgwekkende cijfers rondom uithalers haven Datum: 14 september 2023
Aan de gemeenteraad
Op 19 juli 2023 stelde I. Coenradie (Leefbaar Rotterdam) schriftelijke vragen over de cijfers rondom uithalers in de Rotterdamse haven. Gezien de aard van de vragen wordt geacht dat deze aan de burgemeester zijn gesteld.
Inleidend wordt gesteld: ‘Uithalers die betrapt worden tijdens het uithalen van cocaïne in de haven, blijken zware criminelen te zijn. Dit blijkt uit cijfers van de Rotterdamse politie. De 893 uithalers die de politie de afgelopen drie jaar geregistreerd heeft, zijn goed voor maar liefst 8106 antecedenten (note: geseponeerde zaken zijn hierin niet meegenomen). In veel gevallen gaat het om overvallen, geweldsincidenten of bedreigingen, zo stelt de politie1. Zeer zorgwekkend.
Leefbaar Rotterdam maakt zich al heel lang zorgen over deze ontwikkelingen in de haven.
In het verleden hebben wij talloze vragen, moties en/of initiatiefvoorstellen over dit onderwerp ingediend. Wij beseffen ons dat deze strijd, een strijd van de lange adem is.
Maar we mogen ook niet naïef zijn in deze strijd. Veel uithalers zijn geen ‘kwetsbare jongeren’ meer, maar veelal harde criminelen die een gevaar vormen voor onze samenleving en de gemeenschap. Dat maakt niet deze criminelen primair de ‘kwetsbaren’ zijn, maar onze samenleving die dagelijks gebukt gaat onder explosies, schietpartijen en drugdealers voor hun deur. Van jonge kinderen van 12 of 14 jaar die geronseld worden tot aan onze ouderen; het ondermijnt onze gemeenschap als geheel. Dat wijzen de cijfers ook duidelijk uit. Een uithaler is immers goed voor gemiddeld tien (!) antecedenten.
Wel zien wij nieuwe ontwikkelingen. De laatste jaren werd ongeveer 75% voor het eerst gesnapt als uithaler, en de andere 25% was al vaker in de haven aangehouden. In 2023 zien we hierin een trendbreuk. Zo is ruim 90% van de uithalers ‘nieuw’ in de haven. Als vermoedelijke oorzaak wordt de uithaalwet genoemd, die per 1 januari 2022 van kracht is.
De Uithaalwet (artikel 138aa Sr) is een belangrijke wet voor Rotterdam, maar heeft haar hiaten. Zo zijn er gevallen waarbij ‘first offenders’ ervan af komen met een taakstraf. Niet voor niets hebben wij met de motie ‘Vinger aan de Pols’ het college verzocht om stevig op de ontwikkeling van deze Uithaalwet te zitten. 1
Ruim 200 uithalers aangehouden in eerste half jaar | politie.nl
Blad:
Datum:
Ons kenmerk:
2/6 14 september 2023 M2307-1498
Leefbaar Rotterdam is groot voorstander van de Uithaalwet en wil hier bovenop zitten, omdat deze wet enorm belangrijk is voor de Rotterdamse veiligheid in de breedste zin van het woord; van beleidsvorming – landelijk en gemeentelijk – tot aan het beschermen van onze wijken.’ Hieronder volgen de vragen en mijn beantwoording.
Vraag 1:
Hoe reflecteert de Driehoek op deze cijfers?
Antwoord:
Zoals bij uw raad bekend is, span ik mij als burgemeester al tijden in om de toevoer van verdovende middelen via de Rotterdamse haven te stoppen. Samen met de politie, het Openbaar Ministerie, de Douane, FIOD, Belastingdienst, het RIEC, Havenbedrijf Rotterdam en branchevereniging Deltalinqs is een brede aanpak opgezet die staat beschreven in de Uitvoeringsagenda Haven.
Verdovende middelen die in de haven aankomen, moeten uit de containers worden gehaald. Uithalers zijn dus een essentieel onderdeel van de criminele transportketen en zodoende ook onderdeel van de Uitvoeringsagenda. De gemeente, politie en het OM hebben een gezamenlijke aanpak op uithalers uit Rotterdam, waarin preventieve en repressieve elementen worden gecombineerd.
Ik deel uw zorgen over het aantal uithalers en hun (jonge) leeftijd. Het baart mij zorgen dat jongeren zwichten voor het snelle geld van drugscriminaliteit en dat criminelen erin lijken te slagen steeds nieuwe jongeren te vinden voor hun klussen. Deze jongeren worden voornamelijk geronseld uit de kwetsbare wijken in de stad. Ik zie de minderjarigen dan ook als een kwetsbare groep2 die hulp nodig heeft. Het betreft jongeren die zich vaak niet realiseren in wat voor een wereld zij terechtkomen op het moment dat zij hand- en spandiensten verrichten voor criminele netwerken. Zij staan niet stil bij de gevolgen die dat voor hun toekomst kan hebben. Om beter zicht te krijgen op de achtergrond van deze jongeren, de netwerken waarin zij zich bevinden op het moment dat ze geronseld worden en de criminele keten waarin zij daarna terechtkomen, is aanvullend wetenschappelijk onderzoek nodig. De voorbereidingen hiervoor zijn gestart. De resultaten hiervan kunnen worden gebruikt om de aanpak aan te scherpen.
Zoals benoemd bestaat de aanpak uit preventieve en repressieve maatregelen. De preventieve maatregelen zien toe op het voorkomen dat onze jongeren ten prooi vallen aan de drugscriminaliteit. Dit gebeurt door de jongeren weerbaar te maken en (handelings)perspectieven te bieden die gericht zijn op onder andere school en werk. Het gaat om interventies als City Stewards, ‘Pak je kans’, Halt, politiekids en ‘Alleen jij bepaalt wie je bent’ en de inzet op scholen met bijvoorbeeld VR-brillen. Het programma Preventie met Gezag zorgt voor een (financiële) versterking van dergelijke interventies op Rotterdam-Zuid en in Delfshaven. Met deze interventies wordt de positie van kwetsbare jongeren verstevigd en worden ze weerbaar gemaakt tegen (drugs)criminaliteit. Ook wordt aan hen een aantrekkelijker toekomstperspectief geboden in plaats van een criminele carrière.
2
Bij deze vorm van georganiseerde ondermijnende drugscriminaliteit worden vooral de groepen geraakt die al maatschappelijk kwetsbaar zijn. Onder kwetsbare groepen verstaan we groepen met een lage sociaaleconomische status, groepen met fysieke of mentale beperkingen, groepen met een afstand tot de arbeidsmarkt of groepen die kwetsbaar zijn door een combinatie van deze factoren.
Blad:
Datum:
Ons kenmerk:
3/6 14 september 2023 M2307-1498
Om jongeren de best passende interventie aan te bieden, kan een persoonsgerichte aanpak wenselijk zijn. Op dit moment wordt bekeken op welke manier uithalers (als doelgroep) het best mee kunnen in een persoonsgerichte aanpak (pga) van uithalers binnen het Zorg- en Veiligheidshuis. Zo bieden we jongeren perspectief en maken we duidelijk dat ze een keuze hebben.
De repressieve maatregelen bestaan uit het bestraffen van delicten. Via artikel 138aa Wetboek van Strafrecht kunnen uithalers sinds 1 januari 2022, zonder dat drugs zijn aangetroffen, worden vervolgd voor het onbevoegd aanwezig zijn of verblijven op bijvoorbeeld een containerterminal in de haven. Wordt er wel drugs aangetroffen, dan kunnen deze uithalers worden vervolgd via de Opiumwet. Op basis van de Opiumwet kunnen personen ook worden vervolgd voor voorbereidingshandelingen. Uithalers die met drugs worden aangetroffen, krijgen in bijna alle gevallen door de rechter een gevangenisstraf opgelegd.
Naast het strafrecht worden ook aanvullende repressieve maatregelen ontwikkeld. Zo verkent de gemeente of de kosten van het stilleggen van bedrijfsprocessen via het civiel recht kunnen worden verhaald op uithalers. Naast het afschrikwekkende effect dat hiervan uitgaat, krijgen bedrijven hiermee compensatie voor hun financiële schade.
Verder onderzoekt de gemeente de komende tijd welke bestuursrechtelijke mogelijkheden zij heeft om uithalers aan te pakken. Een voorbeeld daarvan is het (bestuurlijk) afpakken van crimineel vermogen.
Vraag 2:
In hoeverre is het bekend of Rotterdamse uithalers ook in België actief zijn? Hebben wij bijvoorbeeld contact met Antwerpen over uithalers en in hoeverre kunnen wij van elkaar leren?
Antwoord:
De politie (eenheid Rotterdam) staat in nauw contact met de Belgische autoriteiten, in het bijzonder met de Antwerpse politie. De samenwerking vindt structureel plaats op strategisch en tactisch niveau, en waar nodig ook operationeel. Ook breder vindt er samenwerking tussen de Belgische en Nederlandse politiediensten plaats met betrekking tot drugscriminaliteit via havens. Er zijn gevallen bekend waar Rotterdamse uithalers ook in België actief zijn.
Internationale samenwerking is cruciaal. Daarom is eveneens op bestuurlijk niveau goed contact. Zo heb ik samen met burgemeester De Wever van Antwerpen (n.a.v. ons werkbezoek aan Midden- en Zuid- Amerika) een stevige lobby gevoerd om drugscriminaliteit via de havens van Rotterdam en Antwerpen – en dus ook de aanpak van uithalers in de havens – te voorkomen en tegen te gaan.
Antwerpen staat nog aan het begin van een aanpak van ‘jonge aanwas’. Rotterdam heeft aangeboden om kennis en ervaringen uit te wisselen. Hiertoe worden voorbereidingen getroffen.
Vraag 3:
Vanaf welk punt kunnen we in de preventieve aanpak tegen drugscriminelen stellen dat ‘preventie’ niet meer werkt en dat ‘repressie’ – letterlijk het leven zuur maken van deze lui en oppakken en opsluiten – nog de enige manier is om onze samenleving…
Bron: raadsinformatie van de gemeente Rotterdam (Open Raadsinformatie). De vragen en antwoorden zijn automatisch uit de brief gelezen; het origineel is leidend.