Koffiehuis.docx
Een raadslid stelde op 17 april 2025 schriftelijke vragen aan het college van burgemeester en wethouders van Utrecht.
Brief van het college
Deze brief is niet in losse vragen en antwoorden uit te lezen. Hieronder staat de tekst; het origineel staat via de link.
Burgemeester en wethouders Postadres Postbus 16200, 3500 CE Utrecht Telefoon 14 030 www.utrecht.nl
Aan de gemeenteraad
Behandeld door
E. Heijenga
Datum
21 januari 2022
Doorkiesnummer
030 - 28 64670
Kenmerk
9673410
Onderwerp
Toelichting op SV 2021 nr 285
Bijlage(n)
-
Beleidsveld
Handhaving
Geachte leden van de raad, U heeft op 30 november 2021 schriftelijke vragen gesteld over een koffiehuis (SV 2021 nr. 285 Sluiting koffiehuis, intrekking vergunning en uitsluiting vanwege BINGO). Tegelijk met de beantwoording van deze vragen ontvangt u hierbij een toelichtende brief. Het is niet gebruikelijk om inhoudelijk toelichting te geven op een individuele casus. Zeker niet nu deze nog in een juridische procedure tussen ondernemer en gemeente ligt. Maar door de vragen die zijn gesteld, informeren wij u graag uitgebreider over de achterliggende thematiek. Ter verduidelijking zullen wij daarom nader ingaan op deze casus. De uitspraak van de Raad van State kunt u hier nalezen.
Koffiehuis Transwijk Handhavingszaken als deze beginnen over het algemeen met meldingen van bezorgde burgers. Hen vallen onregelmatigheden rond een bedrijf op, ze ervaren overlast of ze voelen zich ergens onveilig over. In dit geval zijn meerdere meldingen binnengekomen van een bezoeker van dit bedrijf. De meldingen bevatten videobeelden over illegaal gokken. De melder gaf daarbij aan dat gedurende de gehele Ramadan bingo werd gespeeld met een hoge inzet. Dit leidde volgens de melder tot veel problemen in gezinnen, omdat daar schulden ontstonden. De melder gaf aan dat de avonden begonnen met een lage inzet. Naarmate de avonden vorderden, werd de inzet voor een speelkaart steeds hoger. Er werd gestart met 10 euro en dit liep op tot 50 euro per bingokaart. Op de videobeelden is te zien dat er briefgeld wordt betaald om mee te doen aan de bingo.
In deze maand van de Ramadan kwam er nog een melding bij de gemeente binnen, waarbij omwonenden klaagden dat er de hele nacht activiteiten waren in het koffiehuis die voor overlast zorgden. Dit was opvallend, omdat een voorschrift aan de exploitatievergunning van dit koffiehuis bepaalde dat dit bedrijf tijdens de Ramadan uiterlijk om 02:00 uur gesloten moest zijn.
Hiermee was er alle aanleiding om een controle uit te voeren. Ook de politie bevestigde op voorhand dat er signalen waren over illegaal gokken bij dit bedrijf. Vaste rechtspraak was en is dat illegaal gokken een gevaar is voor de openbare orde. Dit omdat geen sprake is van consumentenbescherming, verslavingspreventie en correcte afdracht van middelen. Een toeloop van bezoekers en de aanwezigheid van geld, met tevens de kans op winst of verlies, zorgt voor een gevaar voor de openbare orde en doet afbreuk aan het woon- en leefklimaat, zo stelt de Raad van State. En dat is een taak die zonder meer bij een burgemeester ligt.
Tijdens de controle is vervolgens sprake van het hinderen van de toezichthouders (deuren worden dicht gehouden) en blijkt niets van een klein kansspel, met geringe inzet, voor een goed doel. Dit is
Burgemeester en wethouders Datum Ons kenmerk
21 januari 2022 9673410
tijdens de controle ook niet aangegeven door de ondernemer ter plaatse. Hij verklaarde dat het een gratis spel was om iets te doen te hebben. De later aangeleverde foto van de ‘prijslijst’ gaat over een avond anderhalve week voor de controle en niet over de avond van de controle zelf. Overduidelijk blijkt uit de videobeelden dat dit spel niet gratis was. Daarnaast had de organisator (vader van ondernemer en voormalig exploitant) van de bingo, veel geld op zak. Dit is de persoon aan wie ook betaald wordt voor deelname, zo is te zien op de videobeelden. De videobeelden zijn tot nu toe niet fysiek zijn ingebracht. Een proces-verbaal waarin is weergegeven wat er te zien was op de beelden, is gebruikt in de procedure. De beelden zullen nu, met vertaling, worden ingebracht in de procedure.
In uw vragen schetst u een ander beeld dan wij hebben gekregen uit het dossier. Wij willen benadrukken dat als de inzet € 1 was geweest en deze euro was bestemd voor het bekostigen van een gezamenlijke maaltijd de burgemeester niet tot handhavend optreden was overgegaan. De feiten wijzen echter op een volstrekt andere situatie. De Raad van State stelt feitelijk vast dat er sprake was van een overtreding van de Wet op de Kansspelen, maar dat niet voldoende gemotiveerd is dat alle negatieve gevolgen van illegaal gokken zich in dit geval zouden voordoen. Ook stelt de Raad van State vast dat er geen sprake is geweest van onrechtmatig handelen van toezichthouders of de gemeente. Ook de rechtbank trok die conclusie in een eerder stadium. De Raad van State geeft aan dat er geen reden is om te twijfelen aan de bevindingen en de vraag of die aan het besluit ten grondslag konden worden gelegd. De inbreng van de ondernemer daarbij heeft de Raad van State niet tot een ander oordeel gebracht.
Openbare orde Bij elke uitspraak van de rechter kijken wij terug naar het genomen besluit. Ook wanneer de gemeente in het gelijk wordt gesteld, kunnen er leerpunten zijn voor een volgend besluit. Bij deze procedure zijn er daarbij voor ons meerdere punten van belang.
In 2019 zijn door de voorzieningenrechter geen vraagtekens gezet bij de proportionaliteit van het genomen besluit. In die zin is de uitspraak van de Raad van State een verrassing. De eerdere uitspraken waren juist in lijn met de vaste jurisprudentie dat zaken als drugshandel, illegale prostitutie en illegaal gokken een gevaar vormen van de openbare orde. Als dergelijke zaken zich voordoen, moet een burgemeester handhavend optreden. Zo geeft de Raad van State aan dat bij illegaal gokken het gaat om het feit dat er geen sprake is van consumentenbescherming, verslavingspreventie en correcte afdracht van middelen. Ook kan niet worden gewaarborgd dat minderjarigen geen toegang krijgen tot de activiteiten en in het algemeen kan worden gesteld, zo zegt de Raad van State, dat illegaal gokken criminaliteit aantrekt. Ik wijs u in dat kader op een recente schietpartij die zijn oorsprong vond in illegaal gokken op de Amsterdamsestraatweg1.
De vraag is dan ook hoe het kan dat in dit geval is geoordeeld dat er geen sprake was van een gevaar voor de openbare orde.
Evenredigheid De uitspaak kan wat ons betreft niet los gezien worden van een wijziging in de toets van het evenredigheidsbeginsel. Steeds strenger wordt beoordeeld of de gevolgen van het besluit opwegen tegen de belangen van het genomen besluit (evenredigheidsbeginsel). Feitelijk wijzigt de wijze van toetsen van handhavingsbesluiten door de bestuursrechter. In dit geval stelt de Raad van State dat niet duidelijk is geworden dat er om ‘veel geld’ zou worden gespeeld. Dit terwijl op basis van de beelden te berekenen is dat per speelronde de inzet kon oplopen van € 180 tot ongeveer € 900.
De wijze van oordelen over het evenredigheidsbeginsel, waarbij wij niet voorbij willen gaan aan het belang van die discussie, plaatst de uitvoering en het college echter wel voor een dilemma. In dit geval is voor toezichthouders bijna niet te controleren om hoeveel geld er precies kan worden of is gespeeld. Toezichthouders worden gehinderd bij het uitvoeren van hun taak, bezoekers werken niet mee, geld wordt verstopt in zakken en ga zo maar door. Als deze nieuwe lijn van de Raad van State in stand blijft, zal de wetgever moeten beoordelen of de bevoegdheden van een burgemeester nog passen bij deze lijn. Dit nog los van de vraag wat nu ‘veel geld’ is en voor wie dat dan ‘veel geld’ moet zijn.
1 Ruzie om 40.000 euro gokwinst mondt uit in schietpartij Transwijk: ‘Ze zijn doorzeefd met kogels’ | Utrecht | AD.nl
2/4
Burgemeester en wethouders Datum Ons kenmerk
21 januari 2022 9673410
Afweging Bij handhavingsbesluiten die een relatie hebben met het verstoren van de openbare orde vindt altijd een uitgebreide belangenafweging plaats tussen enerzijds het algemene belang van de openbare orde en anderzijds het belang van een ondernemer of een bewoner in het geval van een woning. Bij deze afweging wordt onder meer de verwijtbaarheid van de ondernemer (of bewoner) beoordeeld.
Tevens wordt onderzocht of er sprake is van ondermijnende criminaliteit die de openbare orde bedreigt of dat het een kleine overtreding betreft die geen risico’s met zich meebrengen.
Nu de wijze van toetsen door de uitspraak van de Raad van State anders wordt, levert dat problemen op bij lopende zaken. Met de kennis van nu waren mogelijk meer feiten op tafel gelegd, omdat er andere eisen worden gesteld aan de onderbouwing. Het zal niet altijd mogelijk om aanvullende of nieuwe feiten te verzamelen in dossiers die al langere tijd geleden zijn gestart.
Bij handhavingszaken die zich de komende tijd voordoen, speelt een ander dilemma. Zaken waarbij het aannemelijk gaat om ondermijnende criminaliteit hebben van nature al een verhullend aspect in zich.…
Bron: raadsinformatie van de gemeente Utrecht (Open Raadsinformatie). De vragen en antwoorden zijn automatisch uit de brief gelezen; het origineel is leidend.