ernstige misstanden binnen Orionis

Vraag 1

Inmiddels hebben ons vele tientallen zorgwekkende signalen bereikt dat er bij het openbaar lichaam op basis van gemeenschappelijke regeling Orionis Walcheren (de gemeenschappelijke sociale dienst, kredietbank en sociaal werkbedrijf van Veere, Vlissingen en Middelburg), hierna te noemen „Orionis“ zich grote misstanden blijven voortdoen. Zo zou er nog steeds sprake zijn van machtsmisbruik, intimidatie, pesten op de werkvloer, zou er ook nog steeds een angst- en zwijgcultuur heersen en (ander) grensoverschrijdend gedrag plaatsvinden. Heeft het college ook zulke signalen ontvangen?

Antwoord van het college

Zo ja, wat is het college voornemens hiertegen te doen?

Wij lazen hierover in het PZC-artikel en uw schriftelijke vragen van 27 februari. We nemen deze zeer serieus.

De gemeenten Middelburg, Veere en Vlissingen nemen deel aan de Gemeenschappelijke Regeling Orionis Walcheren (GR Orionis). Taken en bevoegdheden van de gemeenten zijn gedelegeerd aan het bestuur van Orionis Walcheren. Personeelsbeleid, acties naar aanleiding van meldingen en signalen vallen bij iedere organisatie onder het bevoegd gezag. Bij de GR Orionis is het bevoegd gezag het dagelijks bestuur (DB) van Orionis. Dit betekent dat niet ons college of onze raad, maar het bestuur van Orionis in beginsel bepaalt wat zij met een melding van misstanden bij haar organisatie doet.

Wij hebben het DB op de hoogte gesteld van de schriftelijke vragen die u gesteld heeft. Dit heeft geleid tot een extra vergadering van het DB op 6 maart jl. In deze vergadering heeft het DB besloten

 een extern bureau onderzoek uit te laten voeren. De vragen die u aan ons heeft gesteld, zijn hierbij het uitgangspunt. Wij verzoeken u uw medewerking aan dit onderzoek te verlenen en het onderzoeksbureau desgevraagd de informatie te verstrekken die u verzameld heeft. 2.

Inmiddels hebben er gesprekken plaatsgevonden met 37 medewerkers, gewezen medewerkers en andere belanghebbenden van Orionis. Nagenoeg allemaal geven zij aan dat toen zij deze problemen intern hebben aangekaart, zijzelf het probleem werden. En in de gevallen dat het medewerkers van Orionis betrof nam de intimidatie en het treitergedrag van hun leidinggevenden toe. In een relatief groot aantal gevallen werd daarna door Orionis gestreefd naar de beëindiging van de arbeidsovereenkomst met de desbetreffende werknemer die de misstanden intern aan de kaak stelde. Is het college op de hoogte dat de onrust binnen en buiten Orionis over Orionis zo groot, zo ernstig en zo wijdverspreid is?

Vooralsnog hebben we er alleen in uw vragen en het krantenartikel over gelezen.

3.

“Klokkenluiders” zijn hun leven niet zeker bij Orionis. Dat is één ding wat zeker is. Wat vindt het college daarvan?

Het college is van mening dat klokkenluiders beschermd moeten worden. Hiervoor is op 18 februari 2023 de Wet bescherming klokkenluiders in werking getreden. De verplichtingen in deze wet gelden voor alle organisaties met 50 mensen of meer in dienst. De wet geldt dus ook voor de GR Orionis.

Een werkgever mag een personeelslid niet benadelen omdat hij/zij een melding gedaan heeft.

4.

Is het college het met ons eens dat klokkenluiders die zeer ernstige misstanden bij Orionis aan de kaak stellen een betere omgang en bescherming verdienen? Zo neen, waarom niet?

Zie ons antwoord op vraag 3.

5.

In de gedragsregels bij Orionis getiteld „Afspraken en spelregels voor omgangsvormen en integer gedrag bij Orionis Walcheren” ook wel aangeduid als blauw boekje staat, op blz. 19, beschreven hoe en waar een medewerker integriteitskwesties aan de orde kan stellen. Dit is echter allemaal intern binnen de werkorganisatie. Waar kunnen medewerkers van Orionis terecht als zij de stappen genoemd onder het kopje ,,Als het dan toch fout gaat” hebben doorlopen en de integriteitskwestie huns inziens niet is opgepakt, laat staan opgelost?

Er zijn bij Orionis verschillende mogelijkheden voor het melden van een integriteitsschending.

Allereerst natuurlijk intern: bij de leidinggevende, de hogere leidinggevende of de vertrouwenspersoon.

Orionis heeft een klokkenluidersregeling: de “Regeling melden vermoeden misstand” en bijbehorende “Procedure melden vermoeden misstand”. Hierin is opgenomen dat een medewerker naast de interne procedure een melding kan doen en hulp kan krijgen bij het Huis voor klokkenluiders. Deze klokkenluidersregeling biedt hiermee bescherming aan medewerkers die een misstand melden.

 6.

Ook in de periode 2014-2016 waren er reeds serieuze organisatorische en personele problemen bij Orionis, met name op de werkvloer. Het Bedrijfsrecherchebureau Hoffmann heeft hier destijds onderzoek naar gedaan. Wij verzoeken het college dit rapport van bevindingen van Hoffmann onverwijld naar de raad te zenden. Immers de geschiedenis herhaalt zich nooit, maar men kan er wel van leren.

Wij hebben het rapport bij Orionis, het Zeeuws Archief en de gemeenten Veere en Vlissingen geprobeerd te achterhalen. Het rapport was echter niet meer beschikbaar. Wij zullen de komende periode proberen het rapport alsnog te achterhalen.

7.

Mogelijk ziet het college, al dan niet (ook) op basis van vigerende wet- en regelgeving, noodzaak om delen van het rapport “zwart” te lakken en daarom vragen wij u ook het voornoemde rapport (“ongecensureerd”) onder geheimhouding te delen met de leden van de raad en van de raadscommissie maatschappelijke zaken.

Zie ons antwoord op vraag 6.

8.

Wij vragen het college een overzicht te leveren van het aantal dossiers (open of gesloten) van ontslagzaken (denk daarbij o.a. aan verzoeken tot ontbinding van de arbeidsovereenkomst bij de kantonrechter, afgesloten vaststellingsovereenkomsten betreffende beëindig arbeidsovereenkomst tussen Orionis en een werknemer, maar wij doelen op alle zaken waarin Orionis actief streeft naar beëindiging van een arbeidsovereenkomst met een werknemer) die spelen of gespeeld hebben bij Orionis in de periode 01.01.2014 tot op de dag van beantwoording van deze raadsvragen met een uitsplitsing naar maand.

Dit valt niet onder onze bevoegdheid, maar onder die van het bestuur van Orionis. Op grond van artikel 20 lid 2 van de GR heeft u de bevoegdheid om deze informatie bij het DB op te vragen.

9.

Wie besluit uiteindelijk (binnen Orionis) over de beëindiging van een dienstverband van onbepaalde duur (middels een vaststellingsovereenkomst) van een werknemer van Orionis? Is dat het algemeen bestuur, het dagelijks bestuur of is dit gemandateerd aan de directeur? Of wie anders besluit uiteindelijk hierover? Of is het helemaal anders ingericht? Graag in het antwoord betrekken bij wie uiteindelijk de verantwoordelijkheid ligt voor voornoemde casus?

In de GR Orionis staat in artikel 16f dat een taak van het dagelijks bestuur (DB) is het benoemen, schorsen en ontslaan van personeel, met uitzondering van de directeur en diens waarnemer (dit is de bevoegdheid van het AB), en het aanstellen van personeel op basis van een arbeidsovereenkomst naar burgerlijk recht, alsmede het schorsen en ontslaan van dit personeel. Via het directiestatuut heeft het DB aan de directeur gemandateerd: schorsing en onvrijwillig ontslag van personeelsleden tot en met schaal 14 (A9), het aangaan van arbeidsovereenkomsten, inclusief schorsing en ontslag (A11).

10. De grote organisatorische problemen en misstanden binnen Orionis hebben grote nadelige gevolgen voor diverse doelgroepen waarmee en waarvoor Orionis werkt. Is het college hiervan op de hoogte en zo ja, wat wordt er aan gedaan?

Het college is hiervan niet op de hoogte.