250515 Raadsinformatiebrief Beantwoording vragen tweede termijn commissie Sociaal d.d. 13 mei 2025
Een raadslid stelde op 15 mei 2025 schriftelijke vragen aan het college van burgemeester en wethouders van Alkmaar.
Brief van het college
Deze brief is niet in losse vragen en antwoorden uit te lezen. Hieronder staat de tekst; het origineel staat via de link.
RAADSINFORMATIEBRIEF
Datum
: 14 mei 2025
Onderwerp
: Beantwoording schriftelijke vragen Commissie Sociaal 13 mei 2025 Beleidsvisie Jeugd
Van
Jasper Nieuwenhuizen - Wethouder
Geachte leden van de raad, Tijdens de vergadering ‘Uitloop commissie Sociaal 13-05-2025’ zijn in de tweede termijn vragen gesteld. Onderstaand eerst cursief de vraag gevolgd door de beantwoording.
Pvda Vraag 1: De wethouder sprak over 50% van de middelen waar gemeenten voor gecompenseerd zouden worden in het begin van de vergadering. Graag zou ik dat terug willen lezen, zodat ik het goed begrijp.
Antwoord De 50% refereerde aan het rapport Groeipijn- advies Deskundigencommissie Hervormingsagenda 30 januari 2025.
Centrale vraag van het rapport Groeipijn: “Geven de huidige aanpak en voortgang van de Hervormingsagenda Jeugd, samen met de financiële afspraken tussen het Rijk en de gemeenten, genoeg vertrouwen dat de doelen van de agenda in de komende jaren gehaald worden, ook financieel gezien?” De commissie komt tot de conclusie dat er hard wordt gewerkt aan de uitvoering van de Hervormingsagenda Jeugd. Alle betrokken partijen – Rijk, gemeenten en andere partners – zetten zich met volle inzet in. Toch heeft de commissie er geen vertrouwen in dat deze aanpak voldoende is om echt tot verbetering te komen.
De conclusie is duidelijk: doorgaan op de huidige weg is niet genoeg. Het jeugdstelsel wordt zo niet beter beheersbaar, niet beter werkend en ook niet financieel houdbaar. Daarom doet de commissie een dringende oproep: betrek de adviezen serieus en werk uiterlijk zomer 2025 een duidelijke routekaart uit met concrete vervolgstappen. Alleen met meer focus, daadkracht, realistische plannen en beter gebruik van data kunnen er in de komende jaren écht resultaten geboekt worden. De druk moet blijven, maar de kramp moet eruit.
Financiën en compensatie gemeenten (2023–2028) De commissie adviseert het volgende over de financiële afspraken:
•
Voor 2023 en 2024 zijn de tekorten op de jeugdzorg gezamenlijk € 628 miljoen en € 828 miljoen. De commissie adviseert dat het Rijk en de gemeenten deze tekorten eerlijk delen: ieder de helft (50/50). Dat betekent dat gemeenten dus in wezen 50% van deze tekorten gecompenseerd krijgen.
Beantwoording schriftelijke vragen Commissie Sociaal 13 mei 2025 Beleidsvisie Jeugd 1
•
•
•
•
•
Het financiële meerjarenkader voor 2025 tot en met 2027 moet aangepast worden. De eerder geplande bezuinigingen zijn volgens de commissie niet haalbaar, en de kosten zijn toegenomen zonder dat gemeenten daar genoeg invloed op hebben.
De uitgaven in 2024 moeten voortaan als basis dienen voor de vergoeding in 2025 en verder.
Vanaf 2025 moeten die vergoedingen worden aangepast voor prijs- en volumeontwikkelingen: o Voor volumestijging rekent men met 4,7%. o Voor prijsstijging wordt aangesloten bij de algemene loon- en prijsontwikkeling (OVA/PPC).
Let op: de korting van 50% op het tekort van 2024 blijft van kracht. Hierdoor hebben gemeenten een extra financiële opgave van € 414 miljoen.
De geplande besparingen vanaf 2026 moeten voorlopig worden geschrapt, totdat duidelijk is dat ze echt realistisch én haalbaar zijn.
Na 2028 is het de bedoeling om over te stappen op een nieuw financieringsmodel. Tot dat moment blijft het hierboven beschreven kader gelden.
Wat dit precies voor de compensatie voor de gemeente Alkmaar betekent wordt duidelijk in de meicirculaire 2025.
Vraag 2: Er moet eerst geïnvesteerd worden om te besparen, hoe zit dat?
Antwoord Binnen het jeugdzorgstelsel in Alkmaar worden ouders en kinderen snel verwezen naar geïndiceerde jeugdzorg omdat het lokale veld beperkt van omvang is. Dat maakt het lastig om grip te houden op de uitgaven. Daarnaast wordt de huidige (regionale) inkoop van jeugdzorg nog niet optimaal benut en kan er beter gestuurd worden op zorgtrajecten, met name op de duur en intensiteit. Door te investeren in het lokale veld, gebiedsgericht te werken, aan te sluiten bij de IZA ontwikkelingen (wijksteunpunten), betere afwegingskaders jeugdhulp te ontwikkelen (zorgtoewijzing), het lokale aanbod verder te verbeteren (opvoedondersteuning, groepsaanbod etc.) is de verwachting dat er minder geïndiceerd jeugdzorg hoeft te worden toegekend of zal deze korter noodzakelijk zijn.
Hierdoor kunnen er kosten worden bespaard en het stelsel kwalitatief beter worden ingericht. Dit maakt onderdeel uit van de hervormingsagenda.
Vraag 3: Nemen we over wat er in de volkstrant genoemd wordt? Deze vraag heeft betrekking op het versoepelen van de bijstandsregels voor de jongvolwassenen met verlengde jeugdhulp die recht hebben op een bijstandsuitkering.
Antwoord Het artikel in de Volkskrant is niet vrij toegankelijk Het zou gaan om een versoepeling van de huidige participatiewet regels om in aanmerking te komen voor een bijstandsuitkering (zie opname commissie sociaal 8 mei 2025).
Ouders zijn in eerste plaats financieel verantwoordelijk voor hun kinderen op grond van artikel 395a boek 1 Burgerlijk Wetboek, ook na het 18e levensjaar. Ouders zijn gehouden te blijven bijdragen aan de kosten van studie en levensonderhoud. Deze voortgezette onderhoudsplicht duurt tot het 21ste jaar. Voor jongeren tot 21 jaar waarvan de ouders niet de zorgplicht op zich kunnen nemen, hebben we een jongerennorm waarbij het inkomen van de jongeren via bijzondere bijstand aangevuld wordt
Beantwoording schriftelijke vragen Commissie Sociaal 13 mei 2025 Beleidsvisie Jeugd 2
tot de bijstandsnorm. Daarnaast, wanneer jongeren zich bij ons melden, dan bieden we maatwerk en leggen we geen zoektermen op bij de jongeren.
SP Vraag 4: Investeringen in een stevig lokaal team. Terecht dat dat er expliciet in staat. Maar er is financiële krapte hoe gaan we dat realiseren. Wat nou als er geen geld voor is?
Antwoord De verwachting is dat het Rijk voorlopig de gemeenten deels tegemoet gaat komen met middelen om de hervormingsagenda door te zetten. Dit dekt deels ook de huidige tekorten af in 2025. Dit is dan voor 2025 en de volgende jaren. Doelstelling hiervan is dat dit leidt tot besparingen in de geïndiceerde jeugdzorg omdat ouders en kinderen minder verwezen zullen gaan worden omdat er een passend alternatief aanbod is. Vanzelfsprekend zullen de effecten van deze ombuigingen gemonitord gaan worden. In Q3 wil de wethouder in gesprek met de raad hoe, waar en waarom deze investeringen gaan plaatsvinden. De voorstellen sluiten aan bij de adviezen uit de hervormingsagenda en de huidige inrichting van het lokale veld. Indien er geen middelen vrijgemaakt worden deze investeringen te doen dan kan verwacht worden dat de kosten van de jeugdzorg verder op zullen blijven lopen omdat er maar gedeeltelijk hervormingen zullen plaats vinden.
Vraag 5: Hoe staat dat in relatie met ongelijk investeren om gelijke kansen te creëren. Wat betekenen die woorden als er geen middelen voor zijn.
Antwoord Juist bij financiële krapte is ongelijk investeren belangrijk om gelijke kansen te creëren. We maken waar nodig bewuste keuzes door in te zetten op vroegsignalering, zodat kleine problemen klein blijven. Data en onderzoek helpen ons gericht te investeren. Daarbij koppelen we cijfers aan verhalen en houden we steeds voor ogen: het gaat om mensen, niet alleen om data.
Beantwoording schriftelijke vragen Commissie Sociaal 13 mei 2025 Beleidsvisie Jeugd 3
Bron: raadsinformatie van de gemeente Alkmaar (Open Raadsinformatie). De vragen en antwoorden zijn automatisch uit de brief gelezen; het origineel is leidend.