Vragen D66 9-01-26 Kaders ABG-organisatie

Vraag 1

De CAO prijsontwikkeling wordt doorgaans door het Rijk achteraf gecompenseerd. Dat is minder solide en de vraag is of daar risico’s aan zijn het verbonden. Kunt u daar een risicoschatting van maken?

Antwoord van het college

Beantwoording De Rijksoverheid compenseert CAO-loonstijgingen voor gemeenten niet rechtstreeks en ook niet “achteraf” via de algemene uitkering. Het CPB berekent de loon- en prijsontwikkeling (LPO) jaarlijks in mei op basis van macro-economische inschattingen en past deze gedurende het jaar niet meer aan. Hierdoor ontstaat een situatie dat gemeenten structureel onvoldoende worden gecompenseerd voor feitelijke CAO-stijgingen en prijsontwikkelingen. Uit een analyse, onder meer beschreven in Binnenlands Bestuur (augustus 2024), blijkt dat de LPO-compensatie gemiddeld jaarlijks circa 1% lager uitvalt dan de werkelijke loonontwikkeling. Dit betekent dat de algemene uitkering niet volledig aansluit bij de feitelijke lastenontwikkeling.

Doordat er geen rechtstreeks verband is tussen de macro-economische CPB-raming en de LPO in de algemene uitkering, is het niet mogelijk om een exacte risico-inschatting te maken voor individuele gemeenten. Op macroniveau kan worden gesteld dat er sprake is van een terugkerende ondercompensatie. Gemeenten moeten dit verschil opvangen binnen hun eigen begroting, wat leidt tot druk op de financiële positie en noodzaak tot aanvullende maatregelen.

Meerdere gemeenten hebben bij de VNG aandacht gevraagd voor deze ondercompensatie. Inmiddels is het dan ook een belangrijk onderwerp op de agenda van de VNG.

Vraag 2

En tevens aangeven hoe dat de laatste 5 jaar geweest. Dus gaarne overzicht van cao-ontwikkeling in relatie tot toegekende indexatie van de Rijk. In hoeverre loopt dat uiteen recente 5 jaar?

Antwoord van het college

Beantwoording Zie bovenstaand antwoord. Uit een analyse, onder meer beschreven in Binnenlands Bestuur (augustus 2024), blijkt dat de LPO-compensatie gemiddeld jaarlijks circa 1% lager uitvalt dan de werkelijke loonontwikkeling. Doordat er geen rechtstreeks verband is tussen de macro-economische CPB-raming en de LPO in de algemene uitkering, is het niet mogelijk om een exacte berekening te maken voor individuele gemeenten.

Vraag 3

Personeelskosten zijn belangrijkste onderdeel begroting. Het aantal Fte’s is daarbij bepalend. Kunt u aangeven het aantal geprognosticeerde Fte’s de komende 5 jaar in relatie met de afgelopen jaren?

Antwoord van het college

Beantwoording Het is niet mogelijk om een doorkijk te geven voor de komende 5 jaar.

De groei van de landelijke gemeentelijke formatie en bezetting stijgt jaarlijks. Dit heeft te maken met de uitbreiding van nieuwe taken voor de gemeenten en een grotere verantwoordelijkheid, denk bijvoorbeeld aan de energietransitie en klimaatadaptatie. We hebben geen zicht op de extra taken die de komende 5 jaar bij de gemeenten (ABG-organisatie) worden weggelegd en we hebben ook geen zicht op compensatie hiervoor vanuit het Rijk.

De ABG-organisatie verwacht deze trend te volgen, denk daarbij aan het verder ontwikkelen van de organisatie om onze taken zowel kwalitatief als kwantitatief goed te kunnen vervullen. Ook worden de gemeentelijke werkzaamheden complexer en vereisen veel werkzaamheden specialistische kennis van wet- en regelgeving of expertise. Dat maakt het werven en behouden van personeel uitdagender, waardoor het nodig kan zijn om functies uit te breiden of te specialiseren, dit ook in relatie tot het vervullen van goed werkgeverschap en het binden en boeien van medewerkers in deze krappe arbeidsmarkt.