grip en regie grondbeleid
Een raadslid stelde op 12 maart 2025 schriftelijke vragen aan het college van burgemeester en wethouders van Amsterdam.
Brief van het college
Deze brief is niet in losse vragen en antwoorden uit te lezen. Hieronder staat de tekst; het origineel staat via de link.
Beantwoording vragen stadsdeelcommissie Aan Datum Portefeuille(s) Portefeuillehouder(s) Behandeld door Onderwerp
De leden van de stadsdeelcommissie Zuid 18 juni 2024 Grond en Ontwikkeling Bart L. Vink Grond en Ontwikkeling Mondelinge vragen van het lid Bettelheim inzake meer grip en regie op het gemeentelijke grondbeleid
Geachte leden van de stadsdeelcommissie, Op 1 april j.l. heeft het Dagelijks Bestuur mondelinge vragen ontvangen van het lid Bettelheim inzake meer grip en regie op het gemeentelijke grondbeleid. Onderstaand treft u de beantwoording van deze vragen aan.
Toelichting:
De gemeente Utrecht kampt – net als iedere (grote) gemeente – met een groot tekort aan woningen. Om achterlopende nieuwbouw te versnellen wijzigt de gemeente het grondbeleid drastisch. Sleutelwoorden: grip en regie. De plannen komen overeen met die van het Rijk en gaan zelfs verder. Utrecht wil onder meer een bouwplicht en een heffing voor grondeigenaren die profiteren van waardestijgingen als een bestemmingsplan wijzigt. De opbrengsten moeten ingezet worden voor het collectief belang: het bouwen van betaalbare woningen1.
Gezien het vorenstaande stelt ondergetekende, namens de fractie van de PvdA, op grond van Verordening stadsdelen en stadsgebied Amsterdam 2022 (artikel 30), de volgende mondelinge vragen:
Vraag 1: Is de uitspraak van hoogleraar Erwin van der Krabben ‘Het gemeentelijk grondbeleid vormt eigenlijk de machinekamer voor woningbouwontwikkeling. In veel gemeenten (…) pruttelt die machinekamer.’ van toepassing op de het grondbeleid van de gemeente Amsterdam?
Antwoord:
Het grondbeleid is een belangrijk onderdeel van het instrumentarium ten dienste van de ruimtelijke ontwikkeling in Amsterdam. Door de economische tegenwind in de vastgoedsector (gestegen bouwkosten, gestegen rente, onder druk staande marktwaarde van aantal vastgoedsegmenten) is duidelijk dat het tempo waarmee ruimtelijke ontwikkelingen (en de afspraken daarover) tot stand komt is afgenomen. De gemeente Amsterdam zet daarbij het grondbeleid zo goed mogelijk in, binnen de relevante randvoorwaarden. Het beeld van een
1 Bron: https://nos.nl/regio/utrecht/artikel/501479-utrecht-pakt-pruttelende-machinekamer-van-
de-woningbouw-aan
Gemeente Amsterdam Stadsdeel Zuid
18 juni 2024 Pagina 2 van 3
pruttelende machinekamer, in de zin van dat grondbeleid niet optimaal wordt ingezet, wordt niet herkend door het College en het Dagelijks Bestuur.
Vraag 2: Is de gemeente Amsterdam bereid te overwegen om de instrumenten die de gemeente Utrecht voornemens is in te zetten ook onderdeel te maken van haar grondbeleid? Het gaat hierbij om:
a. een bouwplicht voor eigenaren van braakliggende terreinen;
b. een planbatenheffing, waardoor niet alleen grondeigenaren, maar ook de overheid profiteert wanneer de bestemming van grond verandert;
c. behandeling van de zogenoemde inbrengwaarde van de grond op basis van werkelijke in plaats van fictieve waarde;
d. het verwerven van grond via het eerste recht op koop (voorkeursrecht), eventueel af te dwingen op basis van een onteigeningsprocedure.
Antwoord:
Antwoord A: Bij de beantwoording van deze vraag is het belangrijk om onderscheid te maken tussen gemeentelijke grond, die in erfpacht is of wordt uitgegeven (en dat geldt voor 80-85% van het bebouwbaar oppervlak in de gemeente) en grond in vol eigendom van een particulier.
In erfpachtcontracten wordt bouwplicht opgenomen en die plicht wordt gehandhaafd. In geval van vol eigendom van de grond bij een particulier, waarbij verder geen afspraken zijn gemaakt, leert de ervaring dat een door de gemeente opgelegde bouwplicht niet of nauwelijks is af te dwingen. De gemeente zal eventueel aangespannen juridische procedures waarschijnlijk niet winnen (bijvoorbeeld omdat de grondeigenaar aannemelijk kan maken dat start van de bouw zal leiden tot diens faillissement), terwijl deze procedures veel tijd kosten en de onderlinge verhoudingen tussen gemeente en eigenaar hierdoor mogelijk (verder) verslechteren. De ervaring leert dat met elkaar in gesprek blijven uiteindelijk aanzienlijk effectiever is. Hier gaat de voorkeur van zowel het College als het Dagelijks Bestuur dan ook naar uit.
Antwoord B: Het College en het Dagelijks Bestuur vinden dit een goed idee en daarom gebeurt dit ook in Amsterdam. Grond die eigendom is van de gemeente wordt in erfpacht uitgegeven. Op het moment dat sprake is van een publiekrechtelijke functiewijziging, waarbij de nieuwe functie een hogere waarde vertegenwoordigt dan de oude, wordt een hogere grondwaarde doorberekend aan de erfpachter.
Antwoord C: De gemeente Amsterdam hanteert de werkelijke waarde, uitgelegd als de actuele gebruikswaarde of marktwaarde, in de ruimtelijke ontwikkeling.
Antwoord D: De gemeente vestigt met regelmaat een voorkeursrecht op gronden waarvan de verwachting is dat ze op termijn publiekrechtelijk een andere functie krijgen en waarbij onzekerheid bestaat of de actuele eigenaar/erfpachter mee zal willen/kunnen werken aan het realiseren van de in de toekomst gewenste functie. Een voorkeursrecht wordt dan gevestigd om de gemeentelijk regie op de toekomstige wijziging te optimaliseren, waarbij vanzelfsprekend op een goede manier rekening wordt gehouden met de belangen van de huidige eigenaar.
Gemeente Amsterdam Stadsdeel Zuid
18 juni 2024 Pagina 3 van 3
Vraag 3: Liggen er momenteel terreinen in stadsdeel Zuid – niet zijnde gemeenteterreinen – braak? Zo ja, wat zijn hiervan de oorzaken?
Antwoord: Braakliggende terreinen in particulier eigendom worden niet bijgehouden door de gemeente Amsterdam.
Vraag 4: Zou naar de mening van het stadsbestuur een bouwplicht een probaat middel zijn om een belangrijk doel van het college, namelijk het snel(ler) bouwen van betaalbare woningen, te realiseren?
Antwoord: Zie het antwoord op vraag 2a.
Ik verwacht u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd.
Namens het Dagelijks Bestuur,
Bart L. Vink Portefeuillehouder Grond en Ontwikkeling
Bekijk de brief: Beantwoording vragen SDC inzake grip en regie grondbeleid
Bron: raadsinformatie van de gemeente Amsterdam (Open Raadsinformatie). De vragen en antwoorden zijn automatisch uit de brief gelezen; het origineel is leidend.