Tunneldosering IJ-tunnel DEF
Een raadslid stelde op 19 november 2025 schriftelijke vragen aan het college van burgemeester en wethouders van Amsterdam.
Brief van het college
Deze brief is niet in losse vragen en antwoorden uit te lezen. Hieronder staat de tekst; het origineel staat via de link.
Beantwoording van de vragen die FVD heeft gesteld aan portefeuillehouder stadsdeelcommissie Noord inzake Tunneldosering IJ-tunnel FVD heeft de volgende vragen gesteld:
Beste Bestuursondersteuning, Het is opgevallen dat er grote opstoppingen ontstaan in Noord vanwege tunneldosering in de IJtunnel vanuit Noord richting Centrum. Zie bijlagen.
Hierover enkele vragen (de antwoorden staan direct onder de vragen): 1: Wat is de feitelijke onderbouwing dat tunneldosering in de IJtunnel de veiligheid significant verbetert? Welke data of incidenten tonen aan dat files in de tunnel een groter risico vormen dan files ervoor?
Bij brand in tunnels ontstaat een gevaarlijke situatie. Rook en hitte kan niet weg in een tunnel, en rook is giftig. Daarom is de IJ-tunnel voorzien van een ventilatiesysteem dat de rook en hitte in de rijrichting wegblaast. Belangrijk is dan bij brand dat in de rijrichting (voorbij de brand) geen auto’s zijn. Als er een file in de tunnel staat, ontstaat dus een levensgevaarlijke situatie. Tunneldosering helpt deze situatie te voorkomen, omdat we de file (die meestal een oorzaak voorbij de tunnel heeft) niet ín de tunnel, maar vóór de tunnel plaatsen.
Bij een aantal incidenten rond de eeuwwisseling in bijvoorbeeld de Mont Blanctunnel (1999, 39 slachtoffers) en de Gotthardtunnel (2001, 10 slachtoffers) is gebleken dat door de rookontwikkeling reizigers de tunnels niet op tijd konden verlaten. Naar aanleiding van deze incidenten is een Europese richtlijn opgesteld om de veiligheid in wegtunnels te optimaliseren, deze richtlijn is verwerkt in Nederlandse wetgeving. 2: Waarom is deze maatregel juist nu ingevoerd, terwijl de IJtunnel al jaren zonder deze standaarddosering functioneerde? Welke specifieke verandering in verkeerssituatie of veiligheidseisen rechtvaardigt dit?
Deze veiligheidsmaatregel is ingevoerd in 2019. In dat jaar moest de IJ-tunnel voldoen aan de Wet Aanvullende Regels Veiligheid Wegtunnels. Deze wet verplicht eigenaren van wegtunnels door middel van een kwantitatieve risicoanalyse aan te tonen dat het risico voor tunnelgebruikers onder een bepaalde normwaarde blijft. Voor de IJ-tunnel bleek uit deze analyse dat de norm alleen haalbaar is als er vrijwel geen files in de tunnel voorkomen. Daarom is in 2019 als veiligheidsmaatregel automatische filedosering ingesteld, dat bij dreigende file in de tunnel in werking treedt. Het systeem is onderdeel van de openstellingsvergunning van de tunnel: de gemeente is daarmee wettelijk verplicht het systeem te gebruiken. 3: Hoe meet de gemeente of Rijkswaterstaat de effectiviteit van deze stoplichten? Zijn er concrete cijfers over afname van incidenten of verbeterde doorstroom in de tunnel sinds de invoering? 4: Wat is de impact van de tunneldosering op de verkeersdoorstroming in Amsterdam-Noord, met name op de N247, Johan van Hasseltweg en rondom station Noorderpark? Zijn er metingen van de lengte en duur van de files sinds de invoering?
5: Hoe weegt de gemeente de veiligheidswinst in de tunnel af tegen de aanzienlijke vertragingen voor forenzen uit Amsterdam-Noord, Edam-Volendam en verder? Is er een kosten-batenanalyse gemaakt van de maatschappelijke en economische impact van deze files? 6: Welke maatregelen worden genomen om de opstoppingen bij station Noorderpark en de Johan van Hasseltweg te verminderen, gezien de extra druk op deze knooppunten.
Antwoord op de vragen 3, 4, 5 en 6:
De gemeente Amsterdam (en niet Rijkswaterstaat) is verantwoordelijk voor de IJ-tunnel, de Nieuwe Leeuwarderweg en het onderliggend wegennet. Er wordt voortdurend geprobeerd de doorstroming van het netwerk te optimaliseren.
De doorstroming in de tunnel is sinds 2019 verbeterd, omdat er dus via de tunneldosering voor wordt gezorgd dat er geen files in de tunnel staan.
Het aanzetten van de tunneldosering gebeurt over het algemeen meerdere keren per week, voornamelijk in de ochtendspits.
Tunnelgebruikers hebben geen extra reistijd door de tunneldosering: zij staan nu vóór de tunnel in de file, in plaats van ín de tunnel.
Niet-tunnelgebruikers hebben normaal gesproken geen hinder van de tunneldosering, maar kunnen bij extreme drukte wel extra reistijd hebben. Dit betreft dan met name automobilisten die op de Nieuwe Leeuwarderweg rijden en vertraging hebben bij het nemen van een afrit en het betreft automobilisten rond de Johan van Hasseltweg die hinder hebben van de file richting de IJtunnel. Deze hinder voor het onderliggend wegennet kwam afgelopen jaar relatief veel voor, wat veroorzaakt is door de vele wegwerkzaamheden in en rond Amsterdam, waaronder in september de werkzaamheden op de A10 Oost. De verwachting is dat de verkeerssituatie in het noordelijk deel van Amsterdam komend jaar rustiger zal zijn.
Tijdens de werkzaamheden aan de A10 Oost is de verkeerssituatie actief gemonitord. Verder monitort de afdeling Stadsregie periodiek de verkeerssituatie op de wegen met een corridorstatus, waaronder de Nieuwe Leeuwarderweg. Waar mogelijk worden bij verkeersknelpunten extra maatregelen getroffen.
Het is onvermijdelijk dat werkzaamheden aan de snelwegen rond de stad ook tot vertragingen op het stedelijk wegennet leiden. Wethouder van der Horst informeerde de gemeenteraad eind 2024 al over de maatregelen die worden getroffen om de impactvolle werkzaamheden van dit jaar in goede banen te leiden. Tijdens werkzaamheden op de snelwegen rond de stad voert de gemeente goed overleg met Rijkswaterstaat over te nemen maatregelen. Binnen Amsterdam Bereikbaar zetten Rijkswaterstaat en Amsterdam zich, samen met 3 andere partners, in op de bereikbaarheid van Amsterdam. Dit is gedaan met zowel projectspecifieke als overkoepelende communicatie, en maatregelen gericht op gedragsverandering. Daaronder vallen bijvoorbeeld kortingsacties voor deelvervoer, en samenwerking met werkgeversorganisaties en onderwijsinstellingen.
Het opheffen van de tunneldosering gaat in tegen de Openstellingsvergunning en zou leiden tot de verplichting de tunnel te sluiten.
Ten slotte is het belangrijk te weten dat vanuit het oogpunt van onder andere luchtkwaliteit de gemeente maatregelen neemt om het totaal aantal auto’s in de stad niet te laten toenemen. 7: Heeft de gemeente of Rijkswaterstaat onderzoek gedaan naar de toename van uitstoot (CO2, fijnstof, NOx) door de files vóór de IJtunnel, met name in dichtbevolkte gebieden van AmsterdamNoord? Zo ja, wat zijn de resultaten?
De GGD voert NO2-metingen uit op veel plekken in de stad, waaronder ook rond de IJ-tunnel in Amsterdam Noord. Dit betreft metingen van de NO2-uitstoot in 4-wekelijkse gemiddelden. Het is daarom niet mogelijk om te zien of er een piek is tijdens een filemoment. Wel is te zien dat de NO2-uitstoot daalt in de afgelopen jaren, met uitzondering van één locatie (Albatrospad). Deze informatie is terug te vinden op https://maps.amsterdam.nl/no2.
Ook hier is het goed te weten dat vanuit het oogpunt van onder andere luchtkwaliteit de gemeente maatregelen neemt om het totaal aantal auto’s in de stad niet te laten toenemen en maatregelen neemt om de meest vervuilende voertuigen in de stad te weren, met de milieu- en uitstootvrije zones. 8: Hoe rijmt de gemeente deze extra luchtverontreiniging met de Amsterdamse duurzaamheidsdoelen, zoals schonere lucht en CO2-reductie?
Omdat de gevolgen van een file in de tunnel zeer ernstig kunnen zijn, willen we die situatie voorkomen door de inzet van de tunneldosering. De gemeente is ook wettelijk verplicht dit systeem te gebruiken. Zie ook het antwoord op de vragen 1 en 2. 9: Wat is de geschatte toename van uitstoot door stilstaand verkeer in vergelijking met een situatie zonder tunneldosering? Is dit meegenomen in de besluitvorming?
Deze vergelijking is niet gemaakt of geanalyseerd. Maar het lijkt evident dat het weinig tot geen verschil maakt of de file voor de tunnel staat of in de tunnel. De uitstoot is in beide gevallen gelijk; in het ene geval (file in de tunnel) wordt de uitstoot via natuurlijke ventilatie naar buiten geblazen, in het andere geval (file buiten de tunnel) vindt de uitstoot direct in de open lucht plaats. Wel is het zo dat extra oponthoud voor niet-tunnelgebruikers (waarover bij het antwoord op de vragen 3,4,5 en 6 gesproken wordt) kan zorgen voor extra uitstoot. 10: Zijn er alternatieven onderzocht, zoals dynamische verkeersregeling, betere afstemming met verkeerslichten op de S116, of infrastructurele aanpassingen om de doorstroom na de tunnel te verbeteren, in plaats van het verkeer vóór de tunnel te vertragen?
Zoals de antwoorden bij vraag 1 en 2 aangeven veroorzaakt de tunneldosering geen files, het systeem verplaatst alleen een bestaande file (vóór de tunnel in plaats van ín de tunnel). De oorzaak van de file ligt in de capaciteit van het wegennet ten zuiden van de tunnel.…
Bekijk de brief: 5.Beantwoording vragen FVD inzake Tunneldosering IJ-tunnel DEF
Bron: raadsinformatie van de gemeente Amsterdam (Open Raadsinformatie). De vragen en antwoorden zijn automatisch uit de brief gelezen; het origineel is leidend.