Van Top400 en Top600 naar Veiligheid en Zorg: waarom Zuidoost waakzaam moet zijn
het lid Bakker (BIJ1) stelde op 13 januari 2026 schriftelijke vragen aan het college van burgemeester en wethouders van Amsterdam (8 vragen).
In het kort
8 vragen en wat het college antwoordt
- Erkent het DB dat de beleidswijzigingen (zichtbaarheid straatcoaches, eerst aanspreken, beperking schoolmeldingen) impliciet bevestigen dat eerdere werkwijzen… → Zo nee, hoe verklaart het DB deze wijzigingen?
- Bestaan er thans informele of formele persoonsgerichte lijsten (of functionele equivalenten) binnen Zuidoost? → Zo ja: op welke grondslag, met welke bewaartermijnen en inzagerechten?
- Welke rol hebben straatcoaches nu bij informatieverzameling en -deling? → Graag een limitatieve opsomming van: (a) soorten gegevens, (b) doelen, (c) ontvangers, (d) bewaartermijnen.
- Worden jongeren vooraf en expliciet geïnformeerd dat gegevens uit gesprekken kunnen worden vastgelegd en gedeeld in veiligheidsoverleggen? → Hoe wordt vrijwillige toestemming geborgd, met name bij minderjarigen?
- Worden politiecontacten zonder veroordeling (ID-controles, staandehoudingen) nog meegewogen in risicobeoordelingen of casuïstiek? → Zo ja, hoe wordt discriminatoir effect voorkomen?
- Zijn er algoritmen, risicomodellen of scoring-methoden in gebruik (direct of indirect)? → Zo ja: welke, met welke transparantie, audits en bezwaarprocedures?
- Hoe is gegevensuitwisseling met scholen nu ingericht? → Kan het DB bevestigen dat dreigend verzuim niet meer leidt tot veiligheidsdeling en dat onderwijs geen verlengstuk van policing is?
- Is het DB bereid een publieke, onafhankelijke evaluatie toe te zeggen vóór eind 2026? → Indiener(s), D.
Overgenomen uit de brief van het college; hieronder staan de volledige vragen en antwoorden.
Aanleiding
Schriftelijke vragen stadsdeelcommissie Datum 5 januari 2026
Onderwerp Schriftelijke vragen van het lid Bakker (BIJ1) inzake Van Top400 en Top600 naar Veiligheid en Zorg: waarom Zuidoost waakzaam moet zijn Aan het dagelijks bestuur
Toelichting:
De gemeente Amsterdam heeft in december 2025 besloten de Top600 definitief te beëindigen en introduceert per 1 januari 2026 de nieuwe persoonsgerichte aanpak Veiligheid en Zorg.
Eerder werd ook de Top400 beëindigd. Daarmee lijkt een periode te worden afgesloten waarin jongeren en jongvolwassenen via intensieve, ketengerichte veiligheidsaanpakken langdurig “in beeld” werden gehouden.
BIJ1 erkent dat het stopzetten van Top400 en Top600 een noodzakelijke stap was. Wetenschappelijk onderzoek, ervaringen van gezinnen en juridische analyses lieten zien dat deze aanpakken niet aantoonbaar effectief waren, averechts konden werken en diep ingrepen in het privéleven van jongeren en hun families. Juist in stadsdeel Zuidoost zijn de gevolgen hiervan jarenlang voelbaar geweest.
Tegelijkertijd stelt BIJ1 vast dat het beëindigen van deze programma’s niet automatisch betekent dat de onderliggende logica is verdwenen. In het verleden werd zorg structureel verbonden aan veiligheid, werden jongeren geselecteerd op basis van risico-denken en lichte politiecontacten, en functioneerden scholen, jongerenwerk en straatcoaches als schakels in een veiligheidsketen. Deze werkwijzen zijn uitgebreid gedocumenteerd en bekritiseerd in onder meer het rapport Top400 – A top-down crime prevention strategy in Amsterdam (Data Justice Lab / PILP, 2022).
De nieuwe aanpak Veiligheid en Zorg wordt door de gemeente gepresenteerd als flexibeler, meer op maat en beter aangesloten op de leefwereld van jongeren. Partners kunnen jongeren aanmelden, waarna deskundigen beoordelen of een gezamenlijke aanpak nodig is. Hoewel dit afstand neemt van vaste instroomcriteria, roept deze benadering ook vragen op. Zonder heldere en toetsbare grenzen bestaat het risico dat discretionaire ruimte leidt tot subjectieve selectie, informele risicolijsten en ongelijke behandeling, juist in stadsdelen als Zuidoost, waar jongeren vaker met toezicht en handhaving te maken krijgen.
Daarnaast blijft Veiligheid en Zorg nadrukkelijk een samenwerking tussen zorg- en veiligheidsketenpartners, waaronder politie, Openbaar Ministerie en reclassering.…
Vragen en antwoorden
Vraag 1
Erkent het DB dat de beleidswijzigingen (zichtbaarheid straatcoaches, eerst aanspreken, beperking schoolmeldingen) impliciet bevestigen dat eerdere werkwijzen onrechtmatig of disproportioneel waren?
Antwoord van het college
Zo nee, hoe verklaart het DB deze wijzigingen?
Vraag 2
Bestaan er thans informele of formele persoonsgerichte lijsten (of functionele equivalenten) binnen Zuidoost?
Antwoord van het college
Zo ja: op welke grondslag, met welke bewaartermijnen en inzagerechten?
Vraag 3
Welke rol hebben straatcoaches nu bij informatieverzameling en -deling?
Antwoord van het college
Graag een limitatieve opsomming van: (a) soorten gegevens, (b) doelen, (c) ontvangers, (d) bewaartermijnen.
Vraag 4
Worden jongeren vooraf en expliciet geïnformeerd dat gegevens uit gesprekken kunnen worden vastgelegd en gedeeld in veiligheidsoverleggen?
Antwoord van het college
Hoe wordt vrijwillige toestemming geborgd, met name bij minderjarigen?
Vraag 5
Worden politiecontacten zonder veroordeling (ID-controles, staandehoudingen) nog meegewogen in risicobeoordelingen of casuïstiek?
Antwoord van het college
Zo ja, hoe wordt discriminatoir effect voorkomen?
Vraag 6
Zijn er algoritmen, risicomodellen of scoring-methoden in gebruik (direct of indirect)?
Antwoord van het college
Zo ja: welke, met welke transparantie, audits en bezwaarprocedures?
Vraag 7
Hoe is gegevensuitwisseling met scholen nu ingericht?
Antwoord van het college
Kan het DB bevestigen dat dreigend verzuim niet meer leidt tot veiligheidsdeling en dat onderwijs geen verlengstuk van policing is?
Gemeente Amsterdam
Datum 5 januari 2026 Pagina 3 van 3
Vraag 8
Is het DB bereid een publieke, onafhankelijke evaluatie toe te zeggen vóór eind 2026?
Antwoord van het college
Indiener(s), D. Bakker
Bron: raadsinformatie van de gemeente Amsterdam (Open Raadsinformatie). De vragen en antwoorden zijn automatisch uit de brief gelezen; het origineel is leidend.