vragen van het lid Van der Schaaf c.s. van 4 september 2025

Vraag 1

Hoe sluit het stadsdeel Oost aan bij de gemeentelijke visie op een gastvrije openbare ruimte en op welke manier wordt daarbij specifiek aandacht besteed aan gender gerelateerd geweld en (ervaren) onveiligheid?

Antwoord van het college

Stadsdeel Oost deelt vanzelfsprekend de stedelijke visie op een gastvrije en toegankelijke openbare ruimte. In de bestuurlijke reactie op het initiatief voorstel, zie link: https://raadzaam.amsterdam.nl/document?url=https:%2F%2Fapi.notubiz.nl%2Fdocument%2F1444 7361%2F1, wordt uitgebreid toegelicht op welke wijze stadsdeel Oost (als verlengd bestuur) deze visie vormgeeft en welke instrumenten daarbij worden ingezet.

Het realiseren van een toegankelijke en inclusieve openbare ruimte is een voortdurend leerproces, waarin de gemeente Amsterdam steeds nieuwe inzichten en ervaringen meeneemt. Ook in stadsdeel Oost geven wij hier actief invulling aan. Een voorbeeld is de herinrichting van het Sumatraplantsoen, waar een intensief participatietraject heeft plaatsgevonden met bewoners en gebruikers. Daarbij is nadrukkelijk aandacht besteed aan het vergroten van de inclusiviteit en de sociale veiligheid.

Vraag 2

Heeft het dagelijks bestuur inzicht in waar in het stadsdeel onveiligheid in de openbare ruimte het meest wordt ervaren (bijvoorbeeld op basis van meldingen, enquêtes of andere signalen)?

Antwoord van het college

Het dagelijks bestuur beschikt over een goed beeld van verschillende locaties in het stadsdeel waar sprake is van ervaren overlast of onveiligheid. Dit beeld wordt voortdurend aangevuld en verdiept

 met informatie uit diverse bronnen, waaronder meldingen, enquêtes en signalen van bewoners en partners. Ook externe onderzoeken, zoals recent dat van Pointer (Pointer is het platform voor onderzoeksjournalistiek van KRO-NCRV), leveren daarbij waardevolle inzichten.

In de Indische Buurt is in samenspraak met de politie ervoor gekozen om een inclusieve buurtschouw te organiseren omdat het stadsdeel signalen ontvangt dat vrouwen zich op bepaalde plekken in de wijk onveilig voelen. Dit blijkt ook uit nadere inventarisatie van meldingen bij de gemeente en Politie en de gegevens van Pointer. Deze informatie heeft inzicht gegeven in het feit dat vrouwen in de Indische Buurt zich het meest onveilig voelen in en rondom het Flevopark. Hier zal de komende tijd ook extra aandacht voor zijn in zowel preventie, toezicht en eventueel fysieke ingrepen.

Daarnaast vindt op dit moment een stadsbrede inventarisatie plaats naar plekken waar onveiligheid in de openbare ruimte het meest wordt ervaren. Voor de uitvoering hiervan heeft de burgemeester budget beschikbaar gesteld om fysieke ingrepen mogelijk te maken. Het gaat echter om een beperkt budget (tweemaal €1 miljoen verspreid over twee jaar), waardoor scherpe keuzes noodzakelijk zijn.

Deze afwegingen worden stedelijk uitgewerkt, waar ook stadsdeel Oost op zal aansluiten.

Vraag 3

Hoe worden bewoners, en in het bijzonder vrouwen en meisjes uit diverse achtergronden, actief betrokken bij het signaleren van onveilige plekken en het ontwikkelen van oplossingen?

Antwoord van het college

Situationeel zijn er initiatieven voor een ‘inclusieve buurtschouw’. Tijdens een inclusieve buurtschouw wordt in gesprek gegaan over veiligheid in de woonwijk (en -breder- het stadsdeel) waarna met de vrouwen hun woonwijk wordt geschouwd op locaties die als onveilig worden ervaren. Concreet is er een inclusieve buurtschouw in voorbereiding voor de Indische Buurt. Daarvoor is ook contact met SISG.

Vanuit team Jeugd en Veiligheid wordt ingezet op bewustwording, het stimuleren van gesprek en ontwikkelen van oplossingen. Zo is er na de afgelopen incidenten contact geweest met de meidenwerkorganisaties in Amsterdam-Oost om de sentimenten onder meiden en jonge vrouwen op te halen, het gesprek te stimuleren en behoeftes op te halen. Een podcast voor jongeren is opgenomen over vrouwveiligheid, straatintimidatie en een handelingskader met online een breed bereik. Er is aangegeven dat meiden graag in gesprek gaan met een ervaringsdeskundige over zorgelijke signalen binnen een relationeel contact.

Dit wordt in samenwerking met de Sociale Basis op touw gezet. De Sociale Basis zet in op activiteiten van organisaties die zich richten op meiden en vrouwen. Er wordt door deze organisaties diverse gesprekken gevoerd over thema's zoals veiligheid in de breedste zin, waaronder ook veiligheid op straat. In deze gespreksmomenten worden ook onveilige plekken besproken en/of komen naar boven, die binnen de gemeente worden gedeeld.

Jaarlijks wordt er een inventarisatie gedaan van de verlichting in stadsdeel Oost. De uitvraag wordt gedaan in het najaar, vlak voor de donkere dagen. Dit is een samenwerking tussen collega’s van V&OR, team veiligheid (met input van politie) en de gebiedsteams. Na de inventarisatie worden diverse lichtschouwen op locatie gepland en volgen adviezen/aanbevelingen en daar waar nodig en haalbaar wordt er extra verlichting geplaatst of verlichting aangepast/versterkt.

Daarnaast is het belangrijk om te vermelden dat bij incidenten in de openbare ruimte hetzij openlijke geweldpleging, straatroof of bijvoorbeeld voertuigdiefstallen er altijd wordt gekeken of de openbare ruimte aandacht van het stadsdeel vraagt, denk aan verlichting, snoeiwerkzaamheden, etc.

Op 2 september jl. heeft er een integrale veiligheidsschouw plaatsgevonden (in de avonduren) in Oost op de plaats van het zedendelict, gecombineerd met de locaties Ouder-Amstel en Zuidoost tot

 aan de grens met Abcoude. Tijdens de schouw is aandacht besteed aan het in kaart brengen van eventueel extra verlichting, sociale controle op deze locaties en de fietsonderdoorgangen op de gehele route. Momenteel wordt er gewerkt aan het verder in kaart brengen van sociaal onveilige plekken in stadsdeel Oost. Dit is een integrale samenwerking met verschillende afdelingen en politie.

Hierna volgt een plan van aanpak en uitvoeringsplan.

De meidenbus, een bus van gemeente die in Oost is ingehuurd om in de fysieke ruimte zichtbaar te zijn en in samenwerking met partners specifieke thema’s te bespreken met meiden en vrouwen, wordt op 25 september 2025 ingezet en heeft als thema vrouwveiligheid. Collega’s van Jeugd & Veiligheid en netwerkpartners gaan in gesprek met meiden en dames op straat. Ook wordt de meldingsbereidheid daarin meegenomen, zodat onveilige plekken zichtbaarder worden voor politie en gemeente.

Voor najaar 2025 staat er een inclusieve buurtschouw gepland in de Indische Buurt. Samen met bewoners, wijkagenten, ondernemers, straatcoaches en lokale organisaties in de wijk worden tijdens een buurtschouw oorzaken van straatintimidatie onderzocht. Hieruit worden oplossingen aangedragen die helpend zijn en het gevoel van veiligheid vergroten.

Vraag 4

Welke maatregelen neemt of overweegt het dagelijks bestuur om de veiligheid en gastvrijheid in de openbare ruimte structureel te verbeteren?

Antwoord van het college

Zie antwoord bij vraag 1, 2 en vraag 3.

Vraag 5

Hoe wordt er samengewerkt met maatschappelijke partners in de sociale basis om preventie en bewustwording rond gender gerelateerd geweld te bevorderen, met name gericht op mannen en jongens?

Antwoord van het college

Het programma tegen Seksuele intimidatie en seksueel geweld (SISG) voert de aanpak tegen straatintimidatie uit samen met het landelijke programma Veilige Steden. SISG valt onder de directie Openbare Orde & Veiligheid/ Actiecentrum Veiligheid & Zorg. In de aanpak werken diverse uitvoerende organisaties aan het vergroten van de veiligheid meiden en vrouwen in het bijzonder.

Dit doen zij door verschillende trainingen, workshops en interventies te ontwikkelen en verzorgen.

Zo worden bijvoorbeeld studentenbestuursleden, uitgaanspersoneel en jongerenwerkers getraind door organisaties als Stichting Fairspace, Sexmatters en Emancipator. Deze organisaties richten zich op het betrekken van jongens, mannen en mannelijkheid bij gendergelijkheid.

Vanuit de sociale basis wordt jaarlijks aandacht besteed aan Orange the World (weken tegen geweld tegen vrouwen/meisjes). Hierbij worden organisaties gestimuleerd om activiteiten te organiseren om de bewustwording, bespreekbaarheid en kennis van deze thematiek te vergroten. Daarnaast worden er ook enkele activiteiten vanuit het stadsdeel zelf georganiseerd, denk hierbij aan voorstellingen, workshops, tentoonstellingen of trainingen. Op 11 december 2025 wordt bijvoorbeeld ook de femicidebus ingezet in samenwerking met de politie (locatie volgt).

Daarnaast wordt er vanuit de Sociale Basis ingezet op opvoeddebatten van Trias Pedagogica, een organisatie die voornamelijk inzet op vaders. Tijden de opvoeddebatten wordt in gesprek gegaan over thema’s als huiselijk geweld (waaronder (ex-)partnergeweld) en seksualiteit. De organisatie doet dit door bewustzijn te creëren, kennis bij te brengen, ontwikkelen van andere houding als opvoeder en partner en de ontwikkeling van nieuw gedrag en vaardigheden.

 Daarnaast worden er vanuit de Sociale Basis incidentele activiteiten ingezet die gericht zijn op mannenemancipatie. Denk hierbij bijvoorbeeld aan het bespreekbaar maken van man/vrouwverhoudingen binnen het gezin.

Er wordt geconstateerd dat het soms nog lastig is om gesprekken over deze thematiek te voeren mét mannen (waaronder ook mannelijke professionals) en hen te betrekken. Vanuit de Sociale Basis wordt gezocht naar aanvullende vormen waarin dit kan worden gedaan. Hierin wordt opgetrokken met andere stadsdelen en met stedelijke beleidsmakers.

Vraag 6

Wordt er in samenwerking met scholen en jongerenwerk structureel ingezet op preventie en bewustwording rond gelijkwaardigheid, respect en het tegengaan van genderstereotypen?

Antwoord van het college

Vanuit Jeugd & Veiligheid de ROSA-aanpak, de Sociale Basis en SISG worden partijen als Seksmatters en Qpido veelal aan scholen gekoppeld om hierover in gesprek te gaan. Ook worden er door hen verschillende workshops aangeboden.

Voorbeeld: Er zijn in de gebieden Oud-Oost en de Indische Buurt in 2024 en 2025 bijeenkomsten georganiseerd voor jongerenwerkers over de thema's straatintimidatie en grensoverschrijdend gedrag. Met de aanwezigen is gesproken over mogelijke onderliggende redenen en of motieven waarom jonge mannen dit gedrag vertonen. Hier werden handvaten geboden hoe om te gaan met slachtofferschap en plegerschap bij straatintimidatie.

Ook is in samenwerking met de Sociale Basis en het jongerenwerk de spelinterventie ‘Ey schatje’ door Qpido ingekocht en ingezet in 2024. Professionals van diverse jongerenwerkorganisaties in Oost hebben trainingen gehad om dit spel te spelen met jongeren. Het doel van dit spel is bewustwording en op een laagdrempelige wijze het gesprek te voeren over straatintimidatie en grensoverschrijdend gedrag.

De locatie Club JACO van Dynamo Jongerenwerk biedt een safe space voor diverse doelgroepen, waaronder LHBTIQ+. Er is een jongerenwerker aangesteld die binnen het jongerenwerk aandacht vraagt voor dit thema/ doelgroep. Sexmatters wordt ook ingezet bij diverse jongerenwerkorganisaties over thema’s als (online) seksualiteit, consent, gender en sociale veiligheid.

Scholen hebben een wettelijk vastgelegde taak burgerschap te bevorderen. Dit houdt in dat leerlingen kennis, vaardigheden en houdingen ontwikkelen over de democratische rechtsstaat, mensenrechten en omgaan met diversiteit. Vanuit de Sociale Basis wordt aanvullend nog de activiteiten van KiKid ingezet. Zij organiseren theatervoorlichtingsprogramma’s op middelbare scholen over thema’s als relaties en seksualiteit, social media en (cyber)pesten.

Vanuit Schoolveiligheid (stedelijk) wordt o.a. het aanbod met betrekking tot wensen en grenzen, seksualiteit en relaties aangescherpt en verrijkt in samenwerking met de uitvoerende partners. Ook is er recentelijk een database ontwikkeld die de projectleider Jeugd en Veiligheid – contactpersoon voor de scholen – een overzicht geeft van mogelijke inzet om aan te bieden op de scholen.

Vraag 7

Hoe werkt het stadsdeel samen met politie en handhaving bij de aanpak van gender gerelateerd geweld en straatintimidatie, en welke afspraken bestaan er over signalering, opvolging en ondersteuning van slachtoffers?

Antwoord van het college

Slachtoffers van seksueel geweld en seksuele intimidatie (online en offline) kunnen zich melden bij de politie, telefonisch, of in persoon. In 2024 is het Centrum Seksueel geweld (CSG) in Amsterdam (fysiek) geopend, waar slachtoffers op één locatie multidisciplinaire hulp ontvangen. Het Team

 Seksuele Misdrijven (voorheen Zeden) van de politie maakt deel uit van het CSG en ondersteunt slachtoffers bij het doen van aangifte.

Seksuele intimidatie in de openbare ruimte is strafbaar gesteld onder de Wet Seksuele Misdrijven die afgelopen jaar in werking is getreden. De politie kan seksuele intimidatie op straat sindsdien verbaliseren. Daarnaast lopen in enkele steden pilots om met inzet van BOA’s seksuele intimidatie in de openbare ruimte tegen te gaan. Een dergelijke pilot zal ook in Amsterdam worden voorbereid.

Wijkagenten nemen deel aan buurtschouwen.

Geweld gerelateerde zaken zit niet in het takenpakket van THOR, maar THOR heeft wel een ogenen-oren en doorschakelfunctie naar de politie bij het constateren hiervan. THOR Oost heeft in 2025 geen vrouwenintimidatie of gendergerelateerd geweld meldingen ontvangen.

Vanuit de Sociale Basis worden er jaarlijks trainingen georganiseerd rondom het thema huiselijk geweld/kindermishandeling voor professionals en vrijwilligers. Gendergerelateerd geweld is ook een thema dat hier de aandacht krijgt o.a. in de vorm van (ex)partnergeweld. Bij deze trainingen worden ook formele partners als politie, Veilig Thuis en Blijf Groep betrokken. Er wordt hierbij aandacht besteed aan een betere samenwerking tussen formele en informele partijen en de verschillende rollen die deze partijen hebben in de aanpak van de thematiek.

Vraag 8

Welke voorzieningen of samenwerkingsverbanden zijn er in Oost om slachtoffers van gender gerelateerd geweld laagdrempelig hulp en opvang te bieden, en hoe wordt de bekendheid daarvan vergroot?

Antwoord van het college

Het Centrum Seksueel Geweld is een locatie, waar slachtoffers terecht kunnen om meerdere disciplines onder één dak te treffen voor hulp, zorg en het aangaan van een juridisch proces. De persoon krijgt een casemanager om samen de wensen en mogelijkheden te exploreren en te zorgen voor een warme overdracht. Dit aanbod wordt via het meidennetwerk Oost breed verspreid onder vrijwel elke partner middels flyers, folders en het delen van de website.

Slachtoffers van intiem terreur, die bij gemeente bekend waren, werden eerst opgenomen in de ROSA-aanpak – de stedelijke aanpak voor meisjes en jonge vrouwen (12-23 jaar) die te maken hebben (gehad) met seksueel geweld en/of intimidatie. Onlangs heeft het Actiecentrum Veiligheid & Zorg kenbaar gemaakt zich hier vanuit het Loket van het Actiecentrum Veiligheid & Zorg. Hier wordt (complexe) casuïstiek ingebracht, besproken en of volledig belegd bij het AcVZ.

De Sociale Basis zet in op preventieve activiteiten en heeft op dit vlak een signalerende functie waarbij het van belang is dat organisaties het slachtoffer doorverwijzen naar professionele hulpverlening. Dit wordt ook tijdens de trainingen huiselijk geweld/kindermishandeling behandeld.

Vraag 9

Op welke manier gaat het dagelijks bestuur de effecten van genomen maatregelen monitoren en evalueren, zodat duidelijk wordt of vrouwen zich daadwerkelijk veiliger voelen in de openbare ruimte?

Antwoord van het college

In de beantwoording van deze vragen leest u de grote diversiteit aan maatregelen en aanbod op dit thema, uiteenlopend van fysieke maatregelen tot preventie en bewustwording. Daarbij een betrokkenheid van verschillende partijen, zowel intern als extern. Het monitoren en evalueren is dan ook verschillend van aard.

Naast de specifieke veiligheidsmaatregelen zetten we als stadsdeel dus in op preventieve maatregelen. Deze worden voornamelijk vanuit de sociale basis gerealiseerd. Zoals de trainingen

 bewustwording en voorlichting die moeten bijdragen aan de beleving van veiligheid van vrouwen in de openbare ruimte. Voor deze activiteiten geldt dat we op regelmatige basis met de uitvoerders van deze activiteiten evalueren en monitoren of deze effectief zijn. Én of deze nog aansluiten op de behoefte van de doelgroep.

Bij fysieke maatregelen is het van belang dat de burgers zelf ook melding (blijven) doen van defecte straatverlichting. Zoals eerder aangegeven bij de beantwoording van vraag 3 alinea 4 worden er jaarlijks ook schouwen georganiseerd in de openbare ruimte. Het monitoren van bewustwording (n.a.v. trainingen/bijeenkomsten) gebeurt aan de hand van evaluatiegesprekken met onze maatschappelijke partners. Zo proberen we via continue monitoring goed vinger aan de pols te houden op dit thema waarbij onderscheid wordt gemaakt tussen onveiligheid op basis van feiten, cijfers, meldingen en opvolging door Politie en/of THOR. Daarnaast is er ook aandacht voor de subjecte beleving van onveiligheidsgevoelens.

Vraag 10

Welke extra stappen acht het dagelijks bestuur nodig om de urgentie van dit probleem te adresseren in Amsterdam-Oost?

Antwoord van het college

Gezien alle bovengenoemde activiteiten die voor een groot deel al werden uitgevoerd in stadsdeel Oost blijkt dat de urgentie van het probleem al zeer werd gevoeld. Door de tragische gebeurtenissen van de afgelopen tijd heeft het thema geweld tegen vrouwen nog meer aandacht gekregen. Dit helpt om in gezamenlijkheid extra stappen te zetten.

Specifieke vragen over mobiliteit:

In het kader van veiligheid voor vrouwen, voornamelijk in de nacht, speelt ook mobiliteit en de veiligheid daarvan een grote rol. In verschillende Duitse steden wordt hierop ingespeeld met het initiatief Women’s Night Taxi. Vrouwen krijgen daar bijvoorbeeld een voucher van €10 korting op een taxirit in de nacht. Uit ervaringen in o.a. Keulen en München blijkt dat dit initiatief veelvuldig wordt gebruikt en breed gewaardeerd.

Vraag 11

Is het dagelijks bestuur bekend met het initiatief Women’s Night Taxi in verschillende Duitse steden?

Antwoord van het college

Het dagelijks bestuur is inmiddels bekend met het initiatief Women’s Night Taxi.

Vraag 12

Is het dagelijks bestuur van mening dat een vergelijkbaar voucher- of kortingsprogramma ook in Oost kan bijdragen aan het vergroten van de veiligheid van vrouwen, mede gezien de recente maatschappelijke aandacht voor femicide en geweld tegen vrouwen?

Antwoord van het college

Dit onderwerp staat scherp onder de aandacht binnen de gemeente bij Taxi (V&OR) en de directie Diversiteit. Er is ook al contact met verschillende Duitse steden gelegd. We wachten de adviezen van deze stedelijke teams af.

Vraag 13

Is het dagelijks bestuur bereid te verkennen of een publiek-private samenwerking met Amsterdamse taxiondernemingen en maatschappelijke organisaties haalbaar is, waarin vrouwen ’s nachts met korting gebruik kunnen maken van taxi’s?

Antwoord van het college

Zie antwoord 12.

Vraag 14

Is het dagelijks bestuur bereid een pilot in Oost te overwegen om dit initiatief op kleine schaal te testen?

Antwoord van het college

Het onderwerp heeft stedelijk prioriteit en er worden vanuit diverse directies gesprekken gevoerd met Duitse steden waar dit concept draait. Wij zullen de uitkomen van de gesprekken moeten afwachten. Hier zullen stedelijke keuzes in gemaakt worden, uiteraard met input van de stadsdelen.