Zuidas
Een raadslid stelde op 12 maart 2025 schriftelijke vragen aan het college van burgemeester en wethouders van Amsterdam (4 vragen).
In het kort
4 vragen en wat het college antwoordt
- Op de Zuidas zijn momenteel al ongeveer 2000 woningen aanwezig. → Woningbouw en gebiedsontwikkeling zijn vaak langdurige trajecten en de realisatie bestrijkt vaak meerdere bestuursperiode.
- Sinds wanneer geldt het 40-40-20-beleid ook voor woningbouw op de Zuidas? → Geldt dit beleid ook met terugwerkende kracht voor al gerealiseerde woningen c.q. bestaande bouw?
- De belangrijkste woningbouw op de Zuidas zal de komende jaren plaatsvinden in Parnas, Ravel, Verdi, het Kenniskwartier en enkele te transformeren kantoorgebouwen (zoals… → Ja, binnen deze projecten is 40-40-20 het uitgangspunt.
- Mijn fractie maakt zich zorgen over het op peil houden van de woningbouwproductie. → In hoeverre kunnen (deel)projecten op de Zuidas daaraan bijdragen?
Overgenomen uit de brief van het college; hieronder staan de volledige vragen en antwoorden.
Vragen en antwoorden
Vraag 1
Op de Zuidas zijn momenteel al ongeveer 2000 woningen aanwezig. Voorafgaand aan de bouw van deze woningen golden hiervoor Nota’s van uitgangspunten. Deze werden in belangrijke mate opgesteld door verantwoordelijk wethouders Stadig en Van Poelgeest. Welke uitgangspunten waren hiervoor van kracht?
Antwoord van het college
Woningbouw en gebiedsontwikkeling zijn vaak langdurige trajecten en de realisatie bestrijkt vaak meerdere bestuursperiode. De huidige vastgoedrealisatie is een resultaat van besluiten die grotendeels in andere periodes zijn genomen. Rond de periode van Stadig en Van Poelgeest is een eerste aanzet gedaan om het kantorenprogramma te verbreden met ander type voorzieningen. Momenteel zijn er ruim 3200 woningen in Zuidas. Ten tijde van de eerste woningbouwplannen in Zuidas golden diverse Nota van Uitgangspunten. De meeste woningbouw is gerealiseerd in Gershwin (1.387) en Kop Zuidas (425). Een deel daarvan is gerealiseerd voor het vaststellen van het huidige beleid (40-40-20). In de beantwoording is daarom in gegaan op die projecten. Gershwin In het bestemmingsplan Gershwin (2012-07-10) staat hierover in de toelichting (BP Gershwin 3.4.6 Uitvoeringsbesluit Gershwin) het volgende opgenomen: “De gemeenteraad heeft het Uitvoeringsbesluit Gershwin vastgesteld bij besluit van 19 juni 2002. Het Uitvoeringsbesluit is de investeringsbeslissing, het financiële "go-no-go- besluit" voor het project en is door de centrale stad genomen, na advies van het toenmalige Stadsdeel Zuideramstel (inmiddels stadsdeel Zuid)”. Gemeente Amsterdam Stadsdeel Zuid Pagina 2 van 7 In hetzelfde bestemmingsplan is hier in het Ruimtelijk kader (4.5 Ruimtelijk-functionele aspecten) verder invulling aangeven. Voor specifiek het woonprogramma is daarin opgenomen: “Het streven naar stedelijke kwaliteit gaat hand in hand met de wens om een interessante mix van bewoners en gebruikers in het gebied te verwelkomen (…). Tegen deze achtergrond zijn verschillende typeringen gangbaar voor het onderscheiden van huishoudenvormen, leefstijlen en woonbehoeften. Klassieke volkshuisvestingscategorieën richten zich op groepen als alleenstaanden, starters, doorstromers, kleine en grote huishoudens met kinderen, senioren, gehandicapten en woongroepen. Een meer eigentijdse typering van doelgroepen is gebaseerd op sociaal-culturele profielen en leefstijlen, zoals: buurters en wereldreizigers, lege nesters en vitale ouderen, tweeverdieners en consumptieve comfortzoekers, thuiswerkers en kunstenaars. Welke typeringen ook worden gehanteerd, doorslaggevend voor de woonkwaliteit van de gemengde stad is dat de veelzijdige woningvraag ook met een vraaggestuurd aanbod tegemoet kan worden getreden”. Kop Zuidas In het bestemmingsplan Kop Zuidas (2010-05-18) staat opgenomen dat in het uitvoeringsbesluit wordt uitgegaan grote woningen. Destijds was het uitgangspunt dat bij een woonprogramma van 60.000 m2 bvo ca. 480 woningen gerealiseerd konden worden. Naar (destijds) Zuidas-beleid wordt dertig procent van de woningen ontwikkeld in het goedkope segment. Het eerste complex van woningen is reeds in het derde kwartaal van 2008 opgeleverd. Na 2010 is het Bestemmingsplan Kop Zuidas 2018 vastgesteld en daarna de herziening van het Bestemmingsplan Kop Zuidas (onherroepelijk geworden in 2022). Uitgangspunt bij de verdere woningbouwontwikkeling is de Woonagenda 2025. Vraag
Vraag 2
Sinds wanneer geldt het 40-40-20-beleid ook voor woningbouw op de Zuidas?
Antwoord van het college
Geldt dit beleid ook met terugwerkende kracht voor al gerealiseerde woningen c.q. bestaande bouw? Antwoord: Dit uitgangspunt geldt ook voor Zuidas, bij nog te realiseren woningbouw, vanaf 2018 – dus exclusief reeds gemaakte afspraken en reeds gerealiseerde woningen. Nee, dit beleid geldt niet met terugwerkende kracht. Het geldt voor nieuw te bouwen woningen en voor woningbouwplannen waarvoor nog geen afspraken gemaakt waren ten tijde van het vaststellen van de Woonagenda 2025. Vraag
Vraag 3
De belangrijkste woningbouw op de Zuidas zal de komende jaren plaatsvinden in Parnas, Ravel, Verdi, het Kenniskwartier en enkele te transformeren kantoorgebouwen (zoals het huidige hoofdkantoor van ABN-AMRO). Wordt daar het 40-40-20-beleid toegepast?
Antwoord van het college
Ja, binnen deze projecten is 40-40-20 het uitgangspunt. Vraag
Vraag 4
Mijn fractie maakt zich zorgen over het op peil houden van de woningbouwproductie. De Gemeente Amsterdam Stadsdeel Zuid Pagina 3 van 7 woningnood is groot, in alle sectoren van de woningmarkt. Tegelijk zien we economisch slecht omstandigheden, oplopende bouwprijzen en een tekort aan personeel. Wat doet de gemeente om de woningbouwproductie op peil te houden?
Antwoord van het college
In hoeverre kunnen (deel)projecten op de Zuidas daaraan bijdragen? In hoeverre kan stadsdeel Zuid hieraan bijdragen? Antwoord: Voor de lange termijn geldt dat de Omgevingsvisie Amsterdam 2050 richting geeft aan de ontwikkelingen van de stad en kader stellend is voor de opgaven waarvoor we staan. Amsterdam streeft naar een gemiddeld bouwtempo van 7.500 woningen per jaar. Daarbij wordt ook voor de middellange termijn onderzocht wat mogelijk is om de woningbouwproductie op peil te houden. Onlangs is het Woningbouwplan 2022-2028 vastgesteld. Hierin staat opgenomen dat er tot en met 2025 voldoende bouwplannen (59.000 woningen) zijn. Na 2025 zijn nieuwe bouwlocaties nodig. De verschillende woningbouwplannen gelegen binnen de stadsdeelgrenzen zijn onderdeel van de planvoorraad. In het coalitieakkoord is een ontwikkelstrategie voor de middellange termijn aangekondigd. De voorbereiding daarvan is gestart en dit product zal het kader zijn voor de nieuwe locaties voor gebiedsontwikkeling. In het Woningbouwplan 2022-2028 staan acties en voorstellen om de woningbouw in deze roerige tijden te stimuleren en hiermee doorstroming te bevorderen. Voor meer informatie omtrent het woningbouwplan wordt verwezen naar: https://www.amsterdam.nl/nieuws/nieuwsoverzicht/woningen-bouwen-amsterdam/. Op dit moment is er genoeg financiële ruimte om de kosten te dekken en (beperkt) ruimte om nieuwe plannen op te pakken (zie voor meer informatie het meerjaren perspectief grondexploitaties via: https://amsterdam.raadsinformatie.nl/document/12088896/1#search=%22mpg%22). Vraag 5: Veel inkomsten voor de stad worden gegenereerd in stadsdeel Zuid. Dat geldt zeker voor de gebiedsontwikkeling op de Zuidas. Met die inkomsten worden investeringen in de hele stad gedaan. Zo kan met de opbrengsten worden geïnvesteerd in projecten in Zuidoost, Nieuw-West en Noord, maar ook bijvoorbeeld in de Diamantbuurt, Rijnbuurt en Marathonbuurt in ons eigen stadsdeel. Onderschrijft u dit en staan deze "ongelijke investeringen" onder druk doordat inkomsten op Zuidas teruglopen? Antwoord: De grootste inkomstenbron voor de gemeente is het gemeentefonds. Daarnaast dragen de gronden erfpachtopbrengsten ook aanzienlijk bij aan de gemeentelijke inkomsten (EU697mln, begroting Amsterdam 2023). De grondprijzen (kantoren en woningen) liggen op de Zuidas een stuk hoger dan in andere delen van des stad en brengen erfpachtuitgiftes op Zuidas substantieel meer opbrengsten op dan dat hiervoor hoeft te worden geïnvesteerd. De afgelopen jaren was het verschil in grondprijs, door de hoogconjunctuur, aanzienlijk. Deze meerwaarde is ten eerste bestemd voor de gemeentelijke bijdrage aan Zuidasdok, extra meerwaarde wordt verrekend met het gemeente brede vereveningsfonds. Met die extra meerwaarde kan ook worden geïnvesteerd in andere delen of domeinen van de stad. Deze financiële stroom loopt via de gemeenteraad. Er is Gemeente Amsterdam Stadsdeel Zuid Pagina 4 van 7 dus geen directe relatie met de opbrengsten van Zuidas en de (sociale) investeringen in de Diamantbuurt, Marathonbuurt en de Rijnbuurt. Vraag 6: Tijdens de sessie werd aangegeven dat de overlast van personen op en rond station Zuid toeneemt nu ook het aantal bezoekers en reizigers toeneemt. Wat doet u om de openbare orde en veiligheid op en rond het station te handhaven (repressief) en te verbeteren (preventief)? Antwoord: Door de groei van het aantal reizigers op het station Zuid krijgt het gebied eromheen steeds meer te maken met vormen van overlast die voorheen voornamelijk alleen op Amsterdam Centraal station werden geconstateerd. Daarom is preventief de samenwerking opgezocht met netwerkpartners en deze vindt plaats onder het stedelijke Convenant Sociale Veiligheid Openbaar Vervoer. Op deze manier delen de betrokken partijen vroegtijdig signalen van overlast met elkaar. Bij overlast gaan handhavers, politie of veldwerkers (onder andere van de GGD) op overlastgevende personen af. Daarna is het via de lokale aanpak veelplegers mogelijk om met een combinatie van straf- en zorgmaatregelen de overlast te stoppen. Vraag 7: De bouwwerkzaamheden op de Zuidas zullen nog zeker tien, vijftien jaar in beslag nemen. Wat doet de gemeente enerzijds centraal en anderzijds in het stadsdeel om de Zuidas in de bouwperiode leefbaar te houden voor bewoners en bezoekers en de aantrekkelijkheid van de Zuidas in stand te houden? Antwoord: In de gebiedsontwikkeling incl. alle maatregelen/werken/projecten in de openbare ruimte van Zuidas wordt gewerkt met een Bereikbaarheid, Leefbaarheid, Veiligheid en Communicatie (BLVC)-kader, specifiek voor de werkzaamheden binnen de grenzen van Zuidas. In het BLVCkader staan meer dan 60 regels beschreven, waar bouwers zich aan moeten houden. Zo mag bouwverkeer niet tijdens de spitsen rijden of mogen funderingspalen van nieuwbouw niet op een traditionele manier geheid worden i.v.m. geluids- en trillingsoverlast. Aan de regels van dit kader dienen de aannemers van derden en die van de gemeente zich te houden. Daarnaast is binnen de Zuidas een uitgebalanceerde overlegstructuur van kracht, waarin alle bouwprojecten en werkzaamheden op elkaar worden afgestemd. En de plannen inhoudelijk/kwalitatief worden getoetst op leefbaarheid. Tevens wordt het BLVC-kader en de gebiedsregie-overlegstructuur periodiek getoetst op effectiviteit. Waar nodig worden afspraken aangepast en/of toegevoegd en overleggen aangepast zodanig dat de leefbaarheid gewaarborgd wordt. Dat de gebiedsontwikkeling én de bouw van de verbrede snelweg, autotunnel en het vernieuwde station met hinder gepaard gaan is echter een feit. De komende jaren zullen deze werkzaamheden in aantal, omvang en afhankelijkheid toenemen. Zuidas en Zuidasdok werken daarbij nauw samen. Bijvoorbeeld in de afstemming van werkzaamheden zodat de consequenties voor de omgeving zo klein mogelijk gaan zijn. We informeren de omgeving vanuit één Informatiecentrum en één website. Ook trekken Zuidasdok, directie Zuidas en het stadsdeel regelmatig samen bij Gemeente Amsterdam Stadsdeel Zuid Pagina 5 van 7 bewonersbijeenkomsten of evenementen in het gebied. Er wordt ingezet op een adequate omgevingsmanagement. De aannemers die zowel voor Zuidas als Zuidasdok aan de slag gaan, krijgen bij aanvang eisen mee om de hinder voor de omgeving zoveel mogelijk te beperken. Het gaat dan bijvoorbeeld om eisen ten aanzien van veiligheid, bereikbaarheid, werktijden en maatregelen die bouwhinder beperken. Voor zij daadwerkelijk in uitvoering gaan, is er instemming nodig van de omgevingsdienst die eveneens kritisch meekijkt op deze aspecten. En ook tijdens de uitvoering moeten zij de openbare ruimte netjes houden met bouwschuttingen. Er wordt daarbij ook ruimte geboden voor tijdelijke kunstinitiatieven. Vraag 8: De levendigheid van de Zuidas wordt versterkt door de weekmarkt op het George Gershwinplein en het nieuwe museum in het monumentale voormalige rechtbankgebouw. Zijn er andere initiatieven die bijdragen aan de levendigheid, zonder daarbij de leefbaarheid voor bewoners van de Zuidas onevenredig aan te tasten? Antwoord: Er staan in Zuidas tal van ontwikkelingen op de planning die een bijdrage kunnen leveren aan de leefbaarheid van het gebied, voor zowel bewoners, gebruikers als bezoekers van het gebied. Een van de ontwikkelingen is bijvoorbeeld het realiseren van een bioscoop (met 9 zalen) in Kenniskwartier (The Pulse). Dit voegt niet alleen tijdens kantoortijden levendigheid toe, maar ook daarbuiten. Daarnaast wordt bij ontwikkelingen gestuurd op het realiseren van een levendige plint en daarmee op het aanbod van diverse voorzieningen voor het veranderende gebied. Ook is vrij recentelijk de Rialto met een dependence in de VU geopend. Vraag 9: Cultuurvoorzieningen zijn cruciaal voor de leefbaarheid een gebied in ontwikkeling. Wat doet de gemeente om die te versterken op de Zuidas? Antwoord: Om de Zuidas tot een levendige stadswijk te maken, zet de gemeente in op de vestiging van meer culturele voorzieningen. Dit betreft zowel buurtgerichte als grootstedelijke culturele voorzieningen, dus zowel voor bewoners als bezoekers uit de rest van de stad. Bij nieuwbouw door middel van het toepassen van normen voor het aantal vierkante meters voor cultuur (op basis van het Strategisch Huisvestigingsplan) en door voorwaarden in tenders te stellen, zoals voor een broedplaats in de Kop van Zuidas. En door bestaande gebouwen te herbestemmen voor cultuur, zoals bij de voormalige rechtbank aan de Parnassusweg en de Kapel in het Beatrixpark. Daarnaast zet de gemeente Amsterdam in op de stimulering van meer culturele activiteiten in het gebied, onder andere door de invoering van een subsidieregeling voor culturele evenementen. De subsidie kan onder andere voor performances, kunstroutes en/of kunst- en architectuurrondleidingen worden ingezet. Vraag 10: Tijdens de sessie werd aangegeven dat eraan wordt gewerkt om de Zuidas “echt te laten landen” Gemeente Amsterdam Stadsdeel Zuid Pagina 6 van 7 in stadsdeel en stad en te verbinden met omliggende buurten. Welke maatregelen neemt u om dat voor elkaar te krijgen? Antwoord: De opgave om Zuidas te verbinden met de omliggende wijken is een belangrijke opgave, zowel programmatisch als ruimtelijk. Dit wordt ook beschreven in de Omgevingsvisie 2050 (p. 136-137). De barrièrewerking van de aanwezige infrastructuur dient verminderd te worden. Het deels ondergronds brengen van de A10 (Zuidasdok) zal Plan Zuid en Buitenveldert beter met elkaar verbinden. Op termijn wordt ook het dakpark op de Zuidasdok gerealiseerd, waar Amsterdammers en bezoekers van het gebied kunnen recreëren. Middels de verkenning op Buitenveldert wordt onderzocht hoe de Beethovenstraat en Parnassusweg-Buitenveldertselaan kunnen worden ingericht tot levendige stadsstraten met (veel) meer ruimte voor groen, lopen en fietsen. Daarnaast wordt vanuit het concept mobiliteitsplan Zuidflank ingezet op het verbeteren van de kwaliteit van de noord-zuid fietsroutes van Buitenveldert door Zuidas naar Zuid en het zelfde geldt voor de fietsverbinding vanuit Zuidoost en Nieuw-West door het gebied heen. Ook wordt door middel van evenementen gezocht naar aansluiting van Zuidas op het stadsdeel. Zo wordt op 4 augustus in het kader van de Pride het Open Air Cinema Gershwinplein georganiseerd. Daarnaast vindt er ook wekelijks een markt plaats op het Gershwinplein. Tot slot wordt middels de Meerjarige Gebiedsopgaven en de uitwerking daarvan gezocht naar (aanvullende) activiteiten om de verbinding met omliggende buurten te versterken. Vraag 11: Veilig en makkelijk kunnen reizen binnen de stad is een belangrijke randvoorwaarde om de stad een te laten zijn en zo ook te laten voelen voor bewoners, ondernemers en bezoekers. Wat doet de gemeente om de verbindingen tussen Oud-Zuid, Zuidas en Buitenveldert zo veilig en makkelijk mogelijk te maken? Antwoord: Onlangs is het concept Mobiliteitsplan Zuidflank voor advies aan het Dagelijks Bestuur Zuid en de stadsdeelcommissie van Zuid aangeboden. Daarin worden divers maatregelen voor veilige en makkelijke verbindingen tussen Zuidas en de omgeving voorgesteld om de bereikbaarheid en leefbaarheid van het gebied te verbeteren. Met een focus op lopen, fietsen en OV, en tegelijk het beperken van de groei van het autogebruik. Gemeente Amsterdam Stadsdeel Zuid Pagina 7 van 7 Verder zal de maximumsnelheid eind dit jaar op veel plekken omlaag gaan van 50 km/u naar 30 km/u waarmee de veiligheid en oversteekbaarheid en het comfort voor veel weggebruikers zal verbeteren. Ik verwacht u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd. Namens het Dagelijks Bestuur, B.L. Vink, Portefeuillehouder Zuidas
Bekijk de brief: Beantwoording vragen lid Van Leeuwen inzake Zuidas
Bron: raadsinformatie van de gemeente Amsterdam (Open Raadsinformatie). De vragen en antwoorden zijn automatisch uit de brief gelezen; het origineel is leidend.