voorkeursvolgorde zon

Vraag 1

Hoe wordt omgegaan met reeds lopende ontwikkelingen voor geplande zonneparken of al in een ver gevorderd stadium verkerende ontwikkelinitiatieven?

Antwoord van het college

1 2

https://www.tweedekamer.nl/downloads/document?id=2023D44577 https://open.overheid.nl/documenten/f5e579da-c9ce-4ce2-aad1-425968367b04/file -2-

Vraag 2

Wat is het effect op de gehele energietransitie binnen Apeldoorn?

Antwoord van het college

En hoe wordt de timing van het hoofddoel voor 2050 aangetast? Mede ook gelet op de andere problemen als netcongestie.

Vraag 3

Zijn er andere zaken waarover het college zich rondom deze ontwikkeling zorgen maakt?

Antwoord van het college

Beantwoording vragen:

Algemeen Voordat we ingaan op uw vragen, zouden we graag een eerste reflectie van het college over deze nieuwe maatregelen van het Rijk met u delen. Laten we beginnen met dat we vastberaden zijn om onze gemeente tegen 2050 energieneutraal te hebben. Samen met de gemeenteraad zetten we ons elke dag in om de landelijke duurzaamheidsdoelen te bereiken. Toch plaatsen de nieuwe regels, zoals voorgesteld in de brief van 26 oktober, ons in een lastig parket. Enerzijds krijgen we heldere doelstellingen vanuit het Rijk, maar anderzijds worden er beperkingen opgelegd die vanuit het Rijk en de provincie komen.

We hebben al belangrijke stappen gezet, zoals het vastleggen van kaders in de omgevingsvisie en het actief betrekken van onze inwoners bij de realisatie ervan. De nieuwe restricties, specifiek het verbod op zonneparken in landbouwgebieden zonder agrarische PV, druisen echter in tegen ons beleid. Dit zorgt voor verwarring en ondermijnt onze gemeentelijke inspanningen. Bovendien hebben we zonneparken nodig om onze energiedoelstellingen te kunnen halen. Daar komt bij dat een alternatief zoals opwek via wind onder de huidige regelgeving ook al heel moeilijk is. Wij brengen onze bezwaren duidelijk onder de aandacht bij zowel het Rijk als de provincie via onze communicatiekanalen. Heldere regels en de vrijheid om zelf beslissingen te kunnen nemen zijn essentieel voor Apeldoorn om de energietransitie succesvol uit te voeren. Anders komen onze eigen energiedoelstellingen en ook die bijvoorbeeld van de RES, serieus in gevaar.

1. Heeft het college kennis kunnen nemen van de benoemde brief en is zij op de hoogte van de inhoud, alsmede de zonnebrief?

Ja, we hebben als college kennis genomen en zijn op de hoogte van de inhoud.

2. Wordt, en zo ja hoe, overleg gepleegd met de provincie over de op te stellen verordeningen als uitwerking van deze brief?

Over de uitwerking van deze brief hebben wij rechtstreeks bilateraal contact met de provincie en in RES verband.

3. Wat is de implicatie van de voorgestelde voorkeursvolgorde voor de doelen op de omgevingsvisie?

Consequentie van het aangekondigde beleid is dat er strengere eisen worden gesteld aan de ruimte voor zonneparken in het buitengebied van Apeldoorn, dan waar de Omgevingsvisie van uit gaat.

De brief betekent een verdere aanscherping van de al langer geldende voorkeursvolgorde voor het realiseren van opwek uit zon. Dit principe wordt ook wel ‘zonneladder’ genoemd. Bij de voorkeursvolgorde vormen zonneparken op landbouw- en natuurgronden in het buitengebied een laatste (vierde) trede. Met de nu aangekondigde aanscherping wordt het gebruik van landbouw en natuurgronden voor zonnepanelen in principe ongewenst verklaard, tenzij het gaat om Agri-PV, landbouwgronden die op basis van bestuurlijk bindende afspraken in transitie zijn of als het bijdraagt aan de vermindering van netcongestie (“nee, tenzij”). De brief kondigt -3-

 aan dat provincies deze aanscherping van de voorkeursvolgorde op korte termijn vastleggen in hun verordeningen. In Gelderland betekent dit een aanscherping van het huidige beleid, die naar verwachting medio 2024 of uiterlijk begin 2025 van kracht wordt.

In de Apeldoornse omgevingsvisie wordt ruimte geboden voor grootschalige energieopwekking in het buitengebied. Er staan hiervoor zoekgebieden aangewezen. Daarnaast geeft de omgevingsvisie ruimte aan initiatieven die gericht zijn op collectieve energieopwekking voor de dorpen. Tot 2030 gaat het in totaal om 250 hectare zonnepanelen in zonneparken, naast de opgave voor opwek in de gebouwde omgeving.

Meervoudig ruimtegebruik bij zonneparken is als principe benoemd in de omgevingsvisie.

Volgens de omgevingsvisie kan meervoudig ruimtegebruik meer bevatten dan enkel een dubbelfunctie met landbouw (agri-PV). De omgevingsvisie gaat uit van verbinding met ook andere doelen binnen de aangewezen gebieden: voor landschap, natuur, cultuurhistorie en water. Daarnaast bevat de omgevingsvisie het uitgangspunt dat met de aanleg van zonneparken ook een landschappelijk casco wordt aangelegd; de verhouding zonnepanelen versus groen is 60% staat tot 40% ruimtebeslag.

Hoewel de aanscherping een combinatie met andere soorten meervoudig ruimtegebruik dan enkel landbouw moeilijker haalbaar lijkt te maken zijn de precieze implicaties van de aanscherping zijn op dit moment niet te geven:

• We zien dat de Kamerbrief binnen onze organisatie, in de regio en landelijk vragen oproept over de interpretatie van de daarin opgenomen voorwaarden en uitzonderingsmogelijkheden. Vanuit onze gemeente is de VNG benaderd voor een nadere duiding.

• Op dit moment wordt een eerste integrale gebiedsvisie opgesteld, voor Beemte Broekland, met als onderdeel ruimte voor zonneparken en uitgangspunten daarvoor.

De onduidelijkheid over implicaties van de Kamerbrief heeft gevolgen voor het nu lopende planproces. Zie ook de beantwoording van vraag 4.

• Uit eerste contact met de provincie is nog niet gebleken welke uitwerking de provincie precies aan de Kamerbrief gaat geven.

4. Hoe worden lopende processen voor gebiedsvisies geraakt – zoals onder meer in Beemte Broekland – en wat is de impact daarvan?

We verwachten dat de aanscherping het lopende planproces voor de gebiedsvisie in Beemte Broekland en het op te starten proces voor het gebied bij Klarenbeek raakt cq zal raken. Op welke manier is op dit moment nog onbekend; als college zetten we ons de komende weken in om meer duidelijkheid te krijgen. Dat doen we onder meer door als gemeente actief het contact aan te gaan met inwoners die deelnemen aan het gebiedsproces in Beemte-Broekland en overheidsinstanties als de provincie en VNG.

Wanneer we meer inzicht hebben informeren we u als raad en betrokken partijen bij de gebiedsvisie Beemte Broekland. De planning was om in december ons als college uit te spreken over de concept-visie van Beemte Broekland, de ambtelijke bespiegeling en het vervolg. Onze verwachting nu is dat dit niet eerder dan in januari mogelijk is.

5. Hoe wordt omgegaan met reeds lopende ontwikkelingen voor geplande zonneparken of al in een ver gevorderd stadium verkerende ontwikkelinitiatieven?

Voor reeds vergunde zonneparken blijft het mogelijk om tot realisatie te komen. Met de opstelling van de omgevingsvisie is in 2021 het planproces stilgelegd bij twee zonneparkinitiatieven waarvoor al een planproces was gestart: van TPSolar bij Beemte Broekland en Solarfields (nu Novar) bij de Somp nabij Klarenbeek. Het is niet duidelijk op te maken of bij deze plannen en het participatietraject volgens Rijk, VNG en IPO sprake was van een ‘vergevorderd stadium’ zoals verwoord in de Kamerbrief. We hebben bij de VNG het verzoek voorgelegd om deze uitzonderingsmogelijkheid nader te duiden. We wachten nog op antwoord.

-4-

6. Wordt de in ontwikkeling zijnde zonstrategie geraakt en heeft dat impact op de planning van de uitwerking?

De concept-zonstrategie, zoals door ons vastgesteld op 10 oktober jongstleden, gaat uit van het principe van de zonneladder. Dit principe was mede aanleiding voor het opstellen van de strategie. De verdere aanscherping van 26 oktober kon hierin uiteraard nog niet worden opgenomen. Bij de zonstrategie gaan we als college ervan uit dat zowel de zonopwek in de gebouwde omgeving als de aanleg van zonneparken nodig zijn om de gemeentelijke ambities voor de energietransitie waar te kunnen maken. De aanscherping van de voorkeursvolgorde betekent een risico voor het waarmaken van de gemeentelijke opgave voor zonneparken (zie ook de inleiding, evenals de beantwoording van vraag 3 en 8). Daarmee krijgt het halen van de doelstelling voor zonopwek in de gebouwde omgeving nog meer urgentie. De maatregelen van de zonstrategie gericht op de gebouwde omgeving kunnen onverkort in uitvoering worden genomen. Wat betreft gezamenlijke initiatieven (paragraaf 1.7 van de zonstrategie) zien wij vooral mogelijkheden voor collectieve initiatieven op dak en – gezien de aanscherping – beperktere ruimte voor zon op land initiatieven.

7. Wat is het effect op de doelen die vanuit de RES aan de gemeente Apeldoorn worden gekoppeld?

De RES1.0 heeft de status van een afsprakenkader met de inspanningsverplichting om deze te vertalen in het eigen omgevingsbeleid. Wat betreft zonnepark-ontwikkeling gaan de RES1.0 van onze regio én de gemeentelijke omgevingsvisie beiden uit van het bereiken voor 2030 van 250ha zonnepanelen in zonneparken binnen de gemeente Apeldoorn. Deze 250ha zit daarmee in het regionale ‘RES-bod’ dat eind 2021 landelijk werd aangeboden. In de Kamerbrief staat dat het voor Rijk en medeoverheden de uitspraak onveranderd blijft om het RES-bod waar te maken. Deze passage roept vragen op. Aan de VNG is daarom verzocht hier nadere duiding op te geven gezien de beperktere alternatieve invullingsmogelijkheden voor zonneparkplannen die ontstaat door de aanscherping. Het effect op de doelen van de RES 1.0 zal in gezamenlijk verband met de andere RES-deelnemers, waaronder de provincie, worden bekeken. De eerstvolgende gelegenheid is de stuurgroep RES bijeenkomst van 29 november aanstaande. In ieder geval betekent het dat onze bijdrage voor zon op land primair hetgeen zal zijn wat nu gerealiseerd is respectievelijk reeds vergund is plus de onder voorwaarden beperkte ruimte die er in de brief wordt geboden. Zie ook de beantwoording bij vraag 3.

8. Wat is het effect op de gehele energietransitie binnen Apeldoorn? En hoe wordt de timing van het hoofddoel voor 2050 aangetast? Mede ook gelet op de andere problemen als netcongestie.

Deze aanscherping betekent een risico op onze ambitie om vóór 2050 energieneutraal te zijn als Apeldoorn, zowel qua timing als resultaat. Een inschatting van het kwantitatieve effect is op dit moment echter nog niet te geven. Voor zover mogelijk worden nieuwe berekeningen gemaakt. Wanneer daar meer duidelijkheid over is, zal dit aan de raad worden teruggekoppeld. Wat betreft netcongestie is door netbeheerder TenneT de verwachting aangekondigd dat voor Gelderland de netinfrastructuur in 2029 voldoende verzwaard zal zijn.

Met name wat betreft plannen vóór 2030 werkt netcongestie nu direct belemmerend. De reeds vergunde zonneparken kunnen overigens tot realisatie komen, gezien de eerder gemaakte afspraken met Liander. Over het meest recente inzicht wat betreft netcongestie wordt u separaat geïnformeerd.

9. Zijn er andere zaken waarover het college zich rondom deze ontwikkeling zorgen maakt?

Een nadere normstelling door het Rijk bij de voorkeursvolgorde was niet geheel onvoorzien. In de zonstrategie is hier al reeds aandacht voor. Onduidelijk was in welke mate aanscherping -5-

 zou komen en precies wanneer. Kort na de Kamerbrief is er de zorg om antwoord te krijgen op de gestelde vragen. De Kamerbrief is op hoofdlijnen duidelijk, maar laat ons inziens ook ruimte voor verschillende interpretaties. Zonnepark-ontwikkelaars, belangenorganisaties en bewoners kunnen deze anders lezen. De Kamerbrief geeft aanleiding voor discussie totdat de uitwerking in de provinciale verordening definitief is. Als college benutten we onze kanalen om tussentijds meer duidelijkheid te krijgen. De aanscherping zien we als een teken dat de wereld erg in beweging is. De aanscherping doet zich voor in een context van andere kort opeen volgende ontwikkelingen en wijziging van omstandigheden in de energietransitie. Zo is bijvoorbeeld het afgelopen anderhalf jaar ook energie-armoede opgekomen als zorg om aan te pakken. De energietransitie vraagt van ons dat we flexibel zijn en ons snel aanpassen, terwijl we ook een betrouwbare, duidelijke en zorgvuldige overheid willen zijn naar bewoners, bedrijven en instellingen toe.

Op dit moment is concreet rondom deze ontwikkeling de voortschrijdende netcongestie een actuele zorg. Die heeft impact op de energiezekerheid voor Apeldoorn: voor de samenleving nu en onze ontwikkelambities.

-6-