aangekondigde landelijke bezuiniging op juridische begeleiding van vluchtelingen
Een raadslid stelde op 1 april 2025 schriftelijke vragen aan het college van burgemeester en wethouders van Ede (4 vragen).
In het kort
4 vragen en wat het college antwoordt
- Heeft de gemeente Ede contact gehad met VluchtelingenWerk en/of het COA over de huidige situatie? → Ja, met beide organisaties is er periodiek contact.
- Wat zijn de gevolgen van de bezuinigingen voor de ondersteuning van vluchtelingen in Ede? → VWN heeft op 28 januari een reactie gepubliceerd op haar website over de aangekondigde bezuinigingen1.
- Zijn er alternatieven in beeld om vluchtelingen alsnog adequate begeleiding te bieden? → Sinds 2010 voert Vluchtelingenwerk voor het rijk de Europese wettelijke taak uit om asielzoekers onafhankelijke, juridische begeleiding te bieden.
- Heeft de gemeente Ede plannen om samen te werken met andere organisaties of gemeenten om de gevolgen van de bezuinigingen voor vluchtelingen te verzachten? → Het college verwacht dat zowel de VNG als Divosa de ontwikkelingen blijven volgen en hierover afstemmen met de betreffende ministeries en Vluchtelingenwerk.
Overgenomen uit de brief van het college; hieronder staan de volledige vragen en antwoorden.
Aanleiding
Beantwoording raadsvragen
2025/02
Schriftelijke vragen zoals omschreven in artikel 43 van het Reglement van Orde van de gemeenteraad van Ede.
Datum:
10 februari 2025
Onderwerp:
Bezuinigingen bedreigen juridische begeleiding van vluchtelingen
Indiener:
Cora Otter-van den Bosch - ChristenUnie
Inleiding Asielzoekers hebben, net als iedereen, recht op onafhankelijke juridische begeleiding. Sinds 2010 vervult VluchtelingenWerk deze wettelijke taak op basis van Europese regelgeving. Dit omvat onder meer het uitleggen van de asielprocedure, het informeren over rechten en plichten en het ondersteunen bij het verzamelen van de benodigde documenten voor de IND. VluchtelingenWerk is aanwezig op alle opvanglocaties om voorlichting te geven, spreekuren te houden en juridische ondersteuning te bieden. Elke vluchteling die in Nederland aankomt, krijgt van een vrijwilliger uitleg over de asielprocedure. Daarmee vormt VluchtelingenWerk een essentiële schakel tussen vluchtelingen, het COA en de IND.
In januari 2025 heeft minister Faber echter de begroting voor het programma Rechtsbescherming meer dan gehalveerd, van 34 naar 13 miljoen euro. Dit plaatst VluchtelingenWerk in een onmogelijke positie: met een drastisch lager budget wordt van hen verwacht dat zij dezelfde werkzaamheden blijven uitvoeren. Hierdoor komt de juridische begeleiding van vluchtelingen ernstig onder druk te staan, waardoor zij grotendeels op zichzelf aangewezen zullen zijn in een complexe procedure. Het werkveld vreest dat deze bezuiniging de chaos in de asielopvang alleen maar zal vergroten en zal leiden tot een toename van juridische procedures.
Ook in Ede zijn er meerdere opvanglocaties voor vluchtelingen. De ChristenUnie Ede vindt het van groot belang dat zij adequate begeleiding krijgen tijdens de asielprocedure. Daarom hebben wij de volgende vragen aan het college.
Vragen en beantwoording door het college van burgemeester en wethouders d.d. 1 april 2025
Vragen en antwoorden
Vraag 1
Heeft de gemeente Ede contact gehad met VluchtelingenWerk en/of het COA over de huidige situatie?
Antwoord van het college
Ja, met beide organisaties is er periodiek contact.
Vraag 2
Wat zijn de gevolgen van de bezuinigingen voor de ondersteuning van vluchtelingen in Ede?
Antwoord van het college
VWN heeft op 28 januari een reactie gepubliceerd op haar website over de aangekondigde bezuinigingen1. Op dit moment kan VWN nog niet precies aangeven wat de gevolgen hiervan zouden zijn voor vluchtelingen in asielzoekerscentra, en dus ook niet voor de locaties aan de Galvanistraat en Kop van Deelen in Ede. Wel heeft de voorzieningenrechter van de rechtbank Amsterdam op 14 februari 2025 geoordeeld dat de minister VWN geen redelijke termijn heeft geboden om zich aan te passen aan de voorgenomen subsidiewijziging. Daarom moet de minister de huidige subsidierelatie vooralsnog ongewijzigd voortzetten.
Vraag 3
Zijn er alternatieven in beeld om vluchtelingen alsnog adequate begeleiding te bieden? Zo ja, welke? Zo nee, is het college bereid alternatieven te onderzoeken?
Antwoord van het college
Sinds 2010 voert Vluchtelingenwerk voor het rijk de Europese wettelijke taak uit om asielzoekers onafhankelijke, juridische begeleiding te bieden. Onderdeel van die taak is onder andere uitleggen hoe de asielprocedure werkt, welke rechten en plichten iemand heeft en welke informatie en stukken iemand bij de IND moet inleveren. De kosten voor deze begeleiding worden volledig door het Rijk gedragen. Gemeenten hebben hierin geen formele rol en ontvangen hiervoor ook geen middelen. 1
https://www.vluchtelingenwerk.nl/nl/artikelen/nieuws/zwart-scenario-vluchtelingen-staan-er-straks-alleen-voor
Gemeenten hebben ook onvoldoende specifieke kennis van deze materie om hier, al dan niet samen met andere gemeenten, een rol in te vervullen. Op dit moment zijn er dan ook geen alternatieven in beeld om deze begeleiding op een andere manier te organiseren. Het college zal de ontwikkelingen nauwlettend blijven volgen.
Vraag 4
Heeft de gemeente Ede plannen om samen te werken met andere organisaties of gemeenten om de gevolgen van de bezuinigingen voor vluchtelingen te verzachten?
Antwoord van het college
Het college verwacht dat zowel de VNG als Divosa de ontwikkelingen blijven volgen en hierover afstemmen met de betreffende ministeries en Vluchtelingenwerk. Dit gebeurt via de gebruikelijke overlegstructuren. Als de minister op een later moment toch besluit de bezuinigingen door te voeren, rijst de vraag wat dit juridisch betekent voor het niet uitvoeren van een Europese taak. Gemeenten hebben hierin formeel gezien geen wettelijke taak.
Indien de taken (deels) door gemeenten moeten worden overgenomen, zullen de gemeenten die kennis moeten inkopen. De gevolgen van de bezuinigingen zouden dan voor rekening komen van de gemeenten die hiervoor binnen de bestaande budgetten geen ruimte hebben.
Bron: raadsinformatie van de gemeente Ede (Open Raadsinformatie). De vragen en antwoorden zijn automatisch uit de brief gelezen; het origineel is leidend.