daklozen - 2024-47 DEF
Een raadslid stelde op 27 augustus 2024 schriftelijke vragen aan het college van burgemeester en wethouders van Ede (8 vragen).
In het kort
8 vragen en wat het college antwoordt
- Klopt het dat ontbrekende regiobinding en/of ontbrekende Nederlandse nationaliteit/arbeidsverleden in Nederland redenen zijn voor de gemeente om daklozen mensen niet te… → Zo niet, waarom wordt dit dan wel aangehaald in diverse brieven vanuit het college?
- De ministeries van VWS, SZW en JenV hebben in samenwerking met de VNG een checklist gemaakt die duidelijk aangeeft wanneer arbeidsmigranten precies wel of geen recht… → Zo niet, waar wijkt de gemeente Ede af van de voorgeschreven checklist en daarmee ook van Europese wetgeving?
- Welke vorm van hulp biedt de gemeente Ede aan arbeidsmigranten die volgens (Europese) wetgeving geen aanspraak kunnen maken op gelijke behandeling (opvang)? → Op welke manier wordt ook voor deze mensen opvolging gegeven aan de belofte uit het bestuursakkoord (Niemand hoeft op straat te slapen)?
- Bent u bereid om aan tafel te gaan met de grootste werkgevers van arbeidsmigranten in onze regio en samen met hun tot concrete afspraken te komen over hun… → Naast arbeidsmigranten wordt door de gemeente ook regiobinding vaak aangehaald om te bepalen of iemand wel of geen recht heeft op opvang.
- Welk criterium gebuikt de gemeente nu om te bepalen of iemand wel of geen regiobinding heeft? → Welke gevolgen heeft het niet hebben van regiobinding voor het wel of niet voorzien van nachtopvang en andere vormen van maatschappelijke opvang?
- Welke vorm van hulp/opvang wordt mensen geboden wanneer zij volgens de gemeente niet voldoen aan het criterium voor regiobinding? → Hoe verhoudt dit zich tot de belofte uit het bestuursakkoord “Niemand hoeft op straat te slapen”?
- Handelt de gemeente hiermee in lijn met de wet maatschappelijke ondersteuning artikel 1.2.1 die voorschrijft dat de gemeente waar een persoon zicht tot wendt (dus niet… → Zo ja, waar blijkt dit uit en waarom dan toch dit criterium opnemen in alle communicatie vanuit de gemeente/het college?
- Hoe kijkt u naar het initiatief in Rotterdam waar een speciale opvang is geopend voor arbeidsmigranten? → Ziet u mogelijkheid om ook in Ede een dergelijke vorm van opvang te realiseren?
Overgenomen uit de brief van het college; hieronder staan de volledige vragen en antwoorden.
Aanleiding
Beantwoording raadsvragen
2024/47
Schriftelijke vragen zoals omschreven in artikel 43 van het Reglement van Orde van de gemeenteraad van Ede.
Datum:
25 juli 2024
Onderwerp:
Daklozen
Indiener:
Sam Elfvering - D66
“Niemand hoeft op straat te slapen in Ede”, dat is de belofte in het bestuursakkoord richting alle mensen in Ede die geen vaste woon of verblijfplaats hebben. In de afgelopen maanden is er veel te doen geweest rondom daklozen mensen die op straat kwamen te staan als gevolg van het sluiten van de nachtopvang. Inmiddels is na grote druk vanuit de raad er een tijdelijke voorziening geopend die voor maximaal 10 daklozen mensen een uitkomst biedt. In diverse stukken vanuit de gemeente wordt verwezen naar “rechthebbende”. Of iemand rechthebbend zou zijn voor opvang wordt door de gemeente gekoppeld aan het bezit van de Nederlandse nationaliteit (arbeidsmigranten) en aan regiobinding. Wat D66 betreft zou de belofte uit het bestuursakkoord (niemand hoeft op straat te slapen) voorop moeten staan. In plaats van de realiteit van de dakloze mensen lijkt een bestuurlijke en/of papieren werkelijkheid de doorslag te geven bij de beoordeling of iemand wel of geen recht heeft op opvang. Dat kan en moet anders.
Vragen en antwoorden
Vraag 1
Klopt het dat ontbrekende regiobinding en/of ontbrekende Nederlandse nationaliteit/arbeidsverleden in Nederland redenen zijn voor de gemeente om daklozen mensen niet te voorzien van opvang?
Antwoord van het college
Zo niet, waarom wordt dit dan wel aangehaald in diverse brieven vanuit het college? Zo ja, hoe verhoudt dit zich tot de belofte uit het bestuursakkoord “Niemand hoeft op straat te slapen”?
Een belangrijk deel van de mensen die volgens de gemeente niet rechthebbend zouden zijn betreffen arbeidsmigranten zie hun baan zijn verloren. Veel van deze mensen zijn na ontslag niet/nauwelijks geholpen door hun voormalige werkgever. Dit is wat D66 betreft onacceptabel. Bedrijven hebben een duidelijke verantwoordelijkheid om zorg te dragen voor hun (voormalig) personeel, juist ook omdat deze mensen vaak speciaal voor een bedrijf naar Nederland zijn gekomen.
Vraag 2
De ministeries van VWS, SZW en JenV hebben in samenwerking met de VNG een checklist gemaakt die duidelijk aangeeft wanneer arbeidsmigranten precies wel of geen recht hebben op gelijke behandeling (opvang). Kunt u garanderen dat de gemeente Ede ten allertijden handelt in lijn met deze checklist?
Antwoord van het college
Zo niet, waar wijkt de gemeente Ede af van de voorgeschreven checklist en daarmee ook van Europese wetgeving? Zo ja, kunt u garanderen dat de gemeente Ede geen gebruik maakt van het vereiste dat arbeidsmigranten minimaal 5 jaar aaneengesloten in Nederland gewerkt moeten hebben om in aanmerking te komen voor opvang?
Vraag 3
Welke vorm van hulp biedt de gemeente Ede aan arbeidsmigranten die volgens (Europese) wetgeving geen aanspraak kunnen maken op gelijke behandeling (opvang)?
Antwoord van het college
Op welke manier wordt ook voor deze mensen opvolging gegeven aan de belofte uit het bestuursakkoord (Niemand hoeft op straat te slapen)?
Vraag 4
Bent u bereid om aan tafel te gaan met de grootste werkgevers van arbeidsmigranten in onze regio en samen met hun tot concrete afspraken te komen over hun verantwoordelijkheden na beëindiging van een arbeidsovereenkomst met een arbeidsmigrant?
Antwoord van het college
Naast arbeidsmigranten wordt door de gemeente ook regiobinding vaak aangehaald om te bepalen of iemand wel of geen recht heeft op opvang. Wat D66 betreft zou regionale binding geen vereiste mogen zijn om mensen in eerste instantie opvang te weigeren.
Vraag 5
Welk criterium gebuikt de gemeente nu om te bepalen of iemand wel of geen regiobinding heeft?
Antwoord van het college
Welke gevolgen heeft het niet hebben van regiobinding voor het wel of niet voorzien van nachtopvang en andere vormen van maatschappelijke opvang?
Vraag 6
Welke vorm van hulp/opvang wordt mensen geboden wanneer zij volgens de gemeente niet voldoen aan het criterium voor regiobinding?
Antwoord van het college
Hoe verhoudt dit zich tot de belofte uit het bestuursakkoord “Niemand hoeft op straat te slapen”?
Vraag 7
Handelt de gemeente hiermee in lijn met de wet maatschappelijke ondersteuning artikel 1.2.1 die voorschrijft dat de gemeente waar een persoon zicht tot wendt (dus niet altijd zijnde de originele thuisgemeente) opvang moet bieden?
Antwoord van het college
Zo ja, waar blijkt dit uit en waarom dan toch dit criterium opnemen in alle communicatie vanuit de gemeente/het college? Zo niet, hoe gaat u het beleid aanpassen om het in lijn te brengen met de geldende wet- en regelgeving?
Vraag 8
Hoe kijkt u naar het initiatief in Rotterdam waar een speciale opvang is geopend voor arbeidsmigranten?
Antwoord van het college
Ziet u mogelijkheid om ook in Ede een dergelijke vorm van opvang te realiseren?
Iedereen heeft recht op een veilig thuis, ongeacht je thuisgemeente of het land van herkomst. Dat zou de basis moeten zijn van onze maatschappelijke opvang en daarmee het daklozenbeleid van de gemeente Ede. Alleen zo wordt de belofte uit het bestuursakkoord echt realiteit.
Beantwoording door het college van burgemeester en wethouders d.d. 27 augustus 2024 Ad 1.
Maatschappelijke opvang is een taak vanuit de Wet maatschappelijke ondersteuning 2015 (Wmo). Landelijk (en ook in Ede) wordt conform het convenant landelijke toegankelijkheid voor maatschappelijk opvang gewerkt. Dat betekent dat men zich tot iedere (centrum)gemeente in Nederland kan wenden voor maatschappelijke opvang.
Een ieder die zich meldt wordt door een professional beoordeeld aan de hand van de gestelde kaders uit wetgeving en beleid. Als er is sprake van een acuut opvangprobleem, wordt waar mogelijk in de betreffende gemeente eerste (nacht)opvang geboden in afwachting van nader onderzoek. Een acuut opvangprobleem betekent dat men niet kan in het eigen netwerk kan verblijven en/of enige andere oplossingen voorhanden zijn en men zich anders niet kan handhaven in de maatschappij.
In een nader onderzoek wordt bepaald of de persoon tot de doelgroep behoort die in aanmerking komt voor opvang vanuit de Wmo.
Als iemand wel in aanmerking komt voor opvang vanuit de Wmo, kijken we in welke regio of gemeente de kans van slagen van een traject naar zelfredzaamheid en participatie het grootst is. Daarbij wordt gekeken naar factoren als herkomstgemeente, sociaal netwerk, werk, school, (al lopende) hulpverleningstrajecten etc. Dit gehele brede onderzoek vatten we (communicatief) samen in de term ‘regiobinding’.
Als de kans van slagen van een traject in Valleiregio minimaal is en herkomstgemeente elders, dan ondersteunen we deze persoon terug naar de herkomstgemeente óf naar een gemeente waar de kans van slagen op een traject wel aanwezig is. Daarbij zorgen we voor overleg met betreffende gemeente en waar kan een warme overdracht.
De IND is het enige bestuursorgaan dat bevoegd is om het verblijfsrecht van een EU-burger in Nederland vast te stellen. Zolang de IND het verblijfsrecht niet heeft ingetrokken gaan wij uit van rechtmatig verblijf. Dan hanteren we de hoofdregel dat een EU-burger recht kan hebben op opvang op grond van de Wmo, zolang hij langer dan drie maanden en korter dan vijf jaren rechtmatig in Nederland verblijft, als hij als werknemer kan worden beschouwd of over voldoende middelen van bestaan beschikt. Een EU-burger die langer dan vijf jaar in Nederland verblijft (en duurzaam verblijfsrecht heeft verkregen) kan ook in aanmerking komen voor opvang vanuit de Wmo.
Het bestuursakkoord is een ambitiedocument voor het college. Er is en wordt hard gewerkt om de ambities in het bestuursakkoord te verzilveren in beleid en realisatie. Zo is het reeds gelukt om een structurele locatie voor de nachtopvang te realiseren en zal de nachtopvang vanaf aanstaande november zelfs jaarrond open zijn. Dit zijn grote stappen richting de ambitie om niemand op straat te laten slapen. Ook in het licht van de landelijke toename van dakloosheid, werken we door aan de ambitie, zoals door ons in te zetten om op korte termijn Anders Wonen realiseren.
Ad 2.
Eind juni 2024 is deze checklist als hulpmiddel gepubliceerd.
In Ede wordt al grotendeels in de geest van de checklist gehandeld (zie ook beantwoording vraag 1). De gemeente Ede maakt dus geen gebruik van het vereiste dat arbeidsmigranten minimaal 5 jaar aaneengesloten in Nederland gewerkt moeten hebben om in aanmerking te komen voor opvang. Het betreft altijd een totale beoordeling conform beantwoording vraag 1.
Wel wijkt onze huidige werkwijze (bij het eerder ontbreken van deze checklist) af van ‘de regel’ en daarmee een aantal gedane suggesties in de checklist. Bijvoorbeeld in de (wijze van) afstemming met de IND en het UWV. We gaan kijken welke suggesties van het hulpmiddel we willen doorvoeren in de werkwijze en welke (eventuele) consequenties dit heeft.
Ad 3.
Zie beantwoording vraag 1 en 2.
Ad 4.
Men kan voor ondersteuning gebruikmaken van de dagopvang (Stichting Ontmoeting) en de veldwerkers van Leger des Heils. Als er een specifieke wens voor terugkeer naar land van herkomst is, kan men ondersteuning krijgen van Stichting Barka.
Ad 5.
Ja.
Ad 6.
Dit is een vraagstuk dat afspraken op landelijk niveau vereist, omdat veel werkgevers die arbeidsmigranten inzetten, veelal niet uit onze eigen gemeente afkomstig zijn. Als eerste stap willen we in kaart brengen waar de arbeidsmigranten in onze noodopvang vandaan komen. Op basis hiervan kunnen we beter inschatten of het zinvol is om dergelijke gesprekken aan te gaan en gerichter bepalen of en hoe we tot concrete afspraken kunnen komen.
Ad 7.
Zie beantwoording vraag 1.
Ad 8.
Zie beantwoording vraag 1.
Ad 9.
Zie beantwoording vraag 1.
Ad 10.
Zie beantwoording vraag 1.
Ad 11.
Rotterdam is -naast als Venlo, Eindhoven, Amsterdam, Utrecht en Den Haag- een pilotgemeente. Dit betekent dat deze gemeenten aanvullende financiering van het Rijk ontvangen om specifiek een (aparte) opvang voor arbeidsmigranten te organiseren. De pilots worden op dit moment geëvalueerd en landelijk wordt besloten of dit breder uitgerold gaat worden. We volgen deze uitkomsten. Overigens betreft het in deze pilotgemeenten een andere schaalgrootte en orde van problematiek. Op dit moment overwegen we niet om onze opvang uit te breiden.
Bekijk de brief: Beantwoording raadsvragen fractie D66 over daklozen - 2024-47 DEF
Bron: raadsinformatie van de gemeente Ede (Open Raadsinformatie). De vragen en antwoorden zijn automatisch uit de brief gelezen; het origineel is leidend.