dalende vaccinatiegraad, volksgezondheid en gemeentelijk beleid - 2025-30
Een raadslid stelde op 15 april 2025 schriftelijke vragen aan het college van burgemeester en wethouders van Ede (10 vragen).
In het kort
10 vragen en wat het college antwoordt
- Is het college bekend met het artikel “Aantal gevallen van mazelen loopt flink op, basisscholen in vier regio’s getroffen” van 19 maart 2024 op NU.nl?1 → Ja.
- Welke maatregelen worden er door of namens de GGD genomen bij een uitbraak van mazelen om verdere verspreiding te voorkomen? → Bij een uitbraak van mazelen voert de GGD bron- en contactonderzoek uit om verdere verspreiding te voorkomen.
- Tijdens de oordeelsvormende vergadering van 18 januari 2024 is, op initiatief van de VVD, gesproken over de achterblijvende vaccinatiegraad zoals gerapporteerd in het… → Naar aanleiding van het vaccinatierapport van 2022 is met de GGD gesproken over mogelijke maatregelen om de vaccinatiegraad in Ede te verhogen.
- Uit het onlangs ontvangen vaccinatierapport over 2023 blijkt dat de vaccinatiegraad in Ede blijft dalen. → Het college vindt het zorgwekkend dat de vaccinatiegraad in Ede onder de WHO-norm ligt.
- In het verleden is gesproken over de invoering van de zogenaamde Barneveldse methode om de vaccinatiegraad in Ede te verbeteren. → De ‘Barneveldse methode’ bestaat uit het aanbieden van een extra vaccinatieconsult met een jeugdarts aan alle ouders die in verwachting zijn van hun eerste kind.
- Deelt het college de opvatting dat vaccineren niet alleen een individuele keuze is, maar ook maatschappelijke gevolgen heeft, onder andere voor de directe omgeving van… → Het college onderkent dat vaccineren een individuele keuze is die maatschappelijke gevolgen heeft.
- In het vaccinatierapport wordt vermeld dat er in 2023 en 2024 sprake is van een flinke uitbraak van kinkhoest, en dat door de dalende vaccinatiegraad de groepsimmuniteit… → Er werden 54 gevallen van kinkhoest gemeld in 2023 en 132 meldingen in 2024.
- Uit het rapport blijkt dat naar schatting circa 3% van de vaccinaties bij 0-4-jarigen in Ede anoniem wordt geregistreerd. → Dat sommige vaccinaties anoniem worden geregistreerd komt door de aangescherpte procedure rond ‘informed consent’, waardoor vaccinatiegegevens alleen met het RIVM gedeeld mogen worden als…
Overgenomen uit de brief van het college; hieronder staan de volledige vragen en antwoorden.
Aanleiding
Beantwoording raadsvragen
2025/30
Schriftelijke vragen zoals omschreven in artikel 43 van het Reglement van Orde van de gemeenteraad van Ede.
Datum:
26 maart 2025
Onderwerp:
Dalende vaccinatiegraad, volksgezondheid en gemeentelijk beleid
Indiener:
Bart Omlo - VVD Monique Emmen - CDA Ellen Out - GroenLinks Boyce de Jong - PvdA
Inleiding:
Een week geleden werd bekend dat het aantal mazelenbesmettingen in Nederland flink is toegenomen. Er zijn besmettingsgevallen vastgesteld op onder meer vier basisscholen en een middelbare school in de Randstad.
De GGD uit in dit verband haar zorgen over de huidige cijfers en de lage vaccinatiegraad, een punt van aandacht dat ook geldt voor onze gemeente. Dit blijkt uit het rapport over de vaccinatiegraad dat als ingekomen stuk is aangeboden bij de raadsvergadering van 27 maart. Ede blijft daarbij structureel achter ten opzichte van het landelijk gemiddelde én in vergelijking met gemeenten van gelijke omvang.
De fracties van VVD, CDA, GroenLinks en PvdA beschouwen deze ontwikkeling als zorgwekkend, omdat de volksgezondheid hiermee in het geding komt. Kwetsbare groepen lopen extra risico bij een uitbraak, zoals pasgeboren baby’s die nog niet (volledig) zijn gevaccineerd, en mensen die vanwege een medische aandoening, zoals een immuunstoornis, niet gevaccineerd kunnen worden. Dit risico achten wij onnodig en vermijdbaar.
Naar aanleiding hiervan stellen de fracties van VVD, CDA, GroenLinks en PvdA de volgende vragen aan het college van B&W.
Vragen en beantwoording door het college van burgemeester en wethouders d.d. 15 april 2025
Vragen en antwoorden
Vraag 1
Is het college bekend met het artikel “Aantal gevallen van mazelen loopt flink op, basisscholen in vier regio’s getroffen” van 19 maart 2024 op NU.nl?1
Antwoord van het college
Ja.
Zijn er op dit moment gevallen van mazelen gemeld binnen onze gemeente? Zo ja, hoeveel, en op welke locaties (bijvoorbeeld scholen of instellingen) zijn deze gemeld?
Antwoord: Nee, er zijn geen gevallen van mazelen gemeld in de gemeente Ede bij de GGD.
Vraag 2
Welke maatregelen worden er door of namens de GGD genomen bij een uitbraak van mazelen om verdere verspreiding te voorkomen?
Antwoord van het college
Bij een uitbraak van mazelen voert de GGD bron- en contactonderzoek uit om verdere verspreiding te voorkomen. De artsen en verpleegkundigen doen bronopsporing en brengen risicocontacten in beeld. De GGD adviseert risicocontacten over te nemen maatregelen, bijvoorbeeld vaccinaties.
De GGD geeft ook voorlichting en advies bij een uitbraak. Als een school met een lage vaccinatiegraad betrokken is bij een uitbraak, kan de GGD bijvoorbeeld vaccinatiesessies organiseren op locatie om ervoor te zorgen dat meer kinderen beschermd zijn tegen mazelen.
Bij een serieuze uitbraak van mazelen (of andere infectieziekten) in de gemeente Ede en/of regiogemeenten is het crisisteam van de GGD verantwoordelijk voor de crisisaanpak die ze in samenwerking met de betreffende gemeenten uitvoeren. 1
https://www.nu.nl/binnenland/6349749/aantal-gevallen-van-mazelen-loopt-flink-op-basisscholen-in-vier-regios-getroffen.html)
Vraag 3
Tijdens de oordeelsvormende vergadering van 18 januari 2024 is, op initiatief van de VVD, gesproken over de achterblijvende vaccinatiegraad zoals gerapporteerd in het vaccinatierapport van 2022. Welke acties zijn sindsdien ondernomen naar aanleiding van dit rapport en het debat? En is er al zicht op het effect van deze acties? Is er daarnaast sprake van een plan van aanpak voor de langere termijn? Zo ja, dan ontvangen wij dat graag.
Antwoord van het college
Naar aanleiding van het vaccinatierapport van 2022 is met de GGD gesproken over mogelijke maatregelen om de vaccinatiegraad in Ede te verhogen. Het aanbieden van extra vaccinatieconsults in gebieden waar de vaccinatiegraad het laagst is werd gezien als de meest veelbelovende maatregel. Deze vaccinatieconsults zijn in 2024 ingevoerd. De GGD deelt in juli 2025 de evaluatie van de vaccinatieconsults.
Op basis van de evaluatie en de recente ontwikkeling van de vaccinatiegraad zal met de GGD besproken worden welke aanvullende maatregelen voor de korte en lange termijn effectief kunnen zijn om de vaccinatiegraad te verhogen.
Vraag 4
Uit het onlangs ontvangen vaccinatierapport over 2023 blijkt dat de vaccinatiegraad in Ede blijft dalen. Maakt het college zich zorgen over deze ontwikkeling? En zo ja, welke aanvullende inspanningen worden er ondernomen om de vaccinatiegraad te verhogen?
Antwoord van het college
Het college vindt het zorgwekkend dat de vaccinatiegraad in Ede onder de WHO-norm ligt.
Tegelijkertijd is er de afgelopen jaren een landelijke trend van daling van de vaccinatiegraad. De kans op uitbraken van ernstige infectieziekte neemt hierdoor toe. Daarom zijn in 2024 extra vaccinatieconsults ingevoerd (zie antwoord op vraag 3).
Het College brengt graag bij u onder de aandacht dat uit het vaccinatierapport over 2023 blijkt dat in het leeftijdscohort t/m 2 jaar de vaccinatiegraad in 2023 aanzienlijk is gestegen ten opzichte van 2022 (p.9). In deze leeftijdsklasse vinden meer dan de helft van de vaccinaties uit het RijksVaccinatieProgramma (RVP) plaats. Hier is sprake van een positieve trendbreuk ten opzichte van de landelijke vaccinatiegraad onder 2jarigen, die juist verder is gedaald.
Vraag 5
In het verleden is gesproken over de invoering van de zogenaamde Barneveldse methode om de vaccinatiegraad in Ede te verbeteren. Is deze methode daadwerkelijk ingevoerd? En zo ja, wat zijn tot nu toe de resultaten?
Antwoord van het college
De ‘Barneveldse methode’ bestaat uit het aanbieden van een extra vaccinatieconsult met een jeugdarts aan alle ouders die in verwachting zijn van hun eerste kind. Deze vaccinatieconsults zijn ook in Ede ingevoerd. Omdat er in Ede grote verschillen zijn in de vaccinatiegraad per deelgebied, worden de extra vaccinatieconsults aangeboden in de gebieden waar de vaccinatiegraad het laagst is. De GGD deelt in juli 2025 de evaluatie van de vaccinatieconsults.
Vraag 6
Deelt het college de opvatting dat vaccineren niet alleen een individuele keuze is, maar ook maatschappelijke gevolgen heeft, onder andere voor de directe omgeving van het individu? En zo ja, is het college bereid deze visie actief uit te dragen in de gemeentelijke communicatie? Zo nee, waarom niet?
Antwoord van het college
Het college onderkent dat vaccineren een individuele keuze is die maatschappelijke gevolgen heeft. In de praktijk zijn het de jeugdartsen en jeugdverpleegkundigen van de GGD die de gemeentelijke taak van jeugdgezondheidszorg uitvoeren. Voorlichting aan ouders geven over de effecten van vaccineren, voor zowel individu en omgeving, is voor hen een basistaak. Wij vinden het directe gesprek tussen ouders en de jeugdarts of -verpleegkundige de meest effectieve manier om voorlichting te geven over vaccinaties.
Vraag 7
In het vaccinatierapport wordt vermeld dat er in 2023 en 2024 sprake is van een flinke uitbraak van kinkhoest, en dat door de dalende vaccinatiegraad de groepsimmuniteit onder druk staat. Hoeveel gevallen van kinkhoest zijn er gemeld binnen de gemeente Ede?
Antwoord van het college
Er werden 54 gevallen van kinkhoest gemeld in 2023 en 132 meldingen in 2024. Het aantal meldingen dat bij de GGD wordt gemeld is een onderschatting, omdat mensen met kinkhoest met milde klachten niet naar de huisarts gaan (en dus niet getest worden).
En is bekend waar deze zich hebben voorgedaan?
Antwoord: Dat is niet bekend. Meldingen van infectieziekten worden alleen op gemeenteniveau geregistreerd en niet per deelgebied (ook in het kader van privacy en het medisch beroepsgeheim).
Vraag 8
Uit het rapport blijkt dat naar schatting circa 3% van de vaccinaties bij 0-4-jarigen in Ede anoniem wordt geregistreerd. Ook in andere leeftijdsgroepen komen anonieme vaccinaties voor. Hoe beoordeelt het college deze ontwikkeling?
Antwoord van het college
Dat sommige vaccinaties anoniem worden geregistreerd komt door de aangescherpte procedure rond ‘informed consent’, waardoor vaccinatiegegevens alleen met het RIVM gedeeld mogen worden als ouders daar toestemming voor geven. Het college vindt het goed dat er een zorgvuldige informed consent procedure wordt gevolgd en vindt het jammer maar onvermijdelijk dat hierdoor de vaccinatiegraad minder exact kan worden bepaald. Als gevolg van de anonieme vaccinaties is er een onderrapportage van de vaccinatiegraad: de werkelijke vaccinatiegraad zal (iets) hoger zijn dan de weergegeven percentages in de vaccinatierapportage.
En is het college van plan deze mogelijkheid te stimuleren of hierover specifiek te communiceren?
Antwoord: Het college vindt het passend dat hierover gecommuniceerd wordt in het directe gesprek tussen jeugdverpleegkundige/jeugdarts en ouders. Zij zijn toegerust ouders te informeren over de effecten van vaccinatie en de informed-consent procedure rond het delen van gegevens met RIVM.
Vraag 9
Kan het college een overzicht verstrekken van alle communicatie-uitingen van de gemeente Ede over vaccineren die in 2024 zijn gepubliceerd (bijvoorbeeld via de gemeentelijke website, sociale media, lokale kranten, enzovoort)?
Antwoord van het college
De gemeente communiceert niet zelf over vaccineren. De uitvoering van en communicatie over het RVP is belegd bij de GGD.
Vraag 10
Gezien de herhaalde signalen over de achterblijvende vaccinatiegraad en de toename van infectieziekten zoals mazelen en kinkhoest: erkent het college dat het huidige gemeentelijke beleid en de uitvoering daarvan onvoldoende effect lijken te hebben gehad? En is het college bereid om, indien nodig, de koers te herzien of intensiveren, ook als dit betekent dat gevoelige maatschappelijke discussies gevoerd moeten worden?
Antwoord van het college
Het beleidsstandpunt rond de vaccinatiegraad voor het RVP is dat deze minimaal gelijk blijft (Uitvoeringsplan Samen Gezond Ede). De afgelopen jaren is de vaccinatiegraad in Ede gedaald, met name van 2021 op 2022. Het College heeft daarom reeds in afstemming met de GGD de koers geïntensiveerd door extra vaccinatieconsults aan te bieden. Als de resultaten van de vaccinatieconsults en de cijfers over de vaccinatiegraad in 2024 hier aanleiding toe geven, zal het College in samenspraak met de GGD onderzoeken welke aanvullende maatregelen mogelijk zijn.
Bron: raadsinformatie van de gemeente Ede (Open Raadsinformatie). De vragen en antwoorden zijn automatisch uit de brief gelezen; het origineel is leidend.