grip op waterkwantiteit en waterkwaliteit in de gemeente Ede
Een raadslid stelde op 12 november 2024 schriftelijke vragen aan het college van burgemeester en wethouders van Ede (9 vragen).
In het kort
9 vragen en wat het college antwoordt
- Is de gemeente Ede bezig, dan wel van plan om waterproblemen over het gehele grondgebied van de gemeente in samenhang te onderzoeken en problemen met waterkwantiteit en… → Zo ja, kan de raad hierover geïnformeerd worden?
- Is er een overzicht van al het afstromende water in Ede en hoe dat het beste vastgehouden en beschermd kan worden? → Worden er maatregelen genomen om het droogvallen van de beken in Ede te voorkomen tijdens droge zomers?
- In Ede zijn drinkpoelen gegraven zodat wilde dieren bij het grondwater kunnen komen. → Zo ja, waar bestaan deze plannen uit?
- Zijn alle bebouwde kommen in Ede klaar om met een extreme regenbui om te gaan? → Zo nee, welke plannen heeft het college om dit te verbeteren?
- Wordt er gekeken naar grondwatermeetpunten in Bennekom om de wateroverlast te verklaren? → Zo nee, waarom niet?
- Wat voor doelen ten aanzien van biodiversiteit heeft de gemeente Ede voor het oppervlaktewater? → Is er beleid om de waterkwaliteit structureel te verbeteren?
- Hoe beoordeelt de gemeente Ede op dit moment de waterkwaliteit van de oppervlaktewateren in de gemeente Ede, zowel chemisch als biologisch? → a.
- Wordt de kwaliteit van de Edese waterlopen en vijvers gemeten en/of gemonitord? → Zo ja, waar en wat zijn de resultaten?
Overgenomen uit de brief van het college; hieronder staan de volledige vragen en antwoorden.
Aanleiding
Beantwoording raadsvragen
2024/58
Schriftelijke vragen zoals omschreven in artikel 43 van het Reglement van Orde van de gemeenteraad van Ede.
Datum:
7 oktober 2024
Onderwerp:
Grip op waterkwantiteit en waterkwaliteit in de gemeente Ede
Indiener:
Judith Klostermann - GroenLinks
Inleiding:
De Veluwe, inclusief de gemeente Ede, wordt vaak gezien als een hoog en droog gebied. We staan er echter maar weinig bij stil dat het zand van de Veluwe veel grondwater bevat en zelfs de grootste zoetwatervoorraad van Nederland is. Regenwater zakt hoog op de Veluwe in de grond en komt op de flanken tevoorschijn via natuurlijke beken en sprengen. Op oude kaarten zijn ook op veel plekken boven op de Veluwe moerasjes en vennen te zien.
Intussen is de Veluwe flink uitgedroogd. De grondwaterspiegel daalt door drinkwaterwinning en door de aanplant van naaldhout. Op de flanken wordt het water in lange rechte sloten zo snel mogelijk afgevoerd. De natuur heeft veel last van deze verdroging. Bossen en heide zuchten onder de stikstoflast, maar misschien nog wel meer onder de verdrogingslast. Na een aantal droge zomers is er nu een zeer nat jaar geweest waardoor de natuur opleeft. In zo’n extreem nat jaar ontstaat wateroverlast op de flanken van de Veluwe. In Bennekom liepen sommige kelders vol. In Ederveen en Harskamp hebben de afgelopen jaren na hevige regen stukken weiland en delen van de bebouwde kom blank gestaan door overstromende beken.
Dit lijken allemaal afzonderlijke problemen maar het is onderdeel van hetzelfde systeem: het Edese watersysteem.
De droogte bovenaan de Veluwe en de wateroverlast van de hellingen naar beneden zijn met elkaar verbonden door de snelle afvoerkanalen die zijn aangelegd. Watervervuiling stroomt ook mee van hoog naar laag.
Het Water- en rioleringsprogramma 2024-2028 is vastgesteld in 2023. Dit plan bevat weliswaar uitgangspunten als: ‘Ede in 2050 waterproof’ en ‘Regen- en grondwater in balans’, maar het plan is gefocust op waterbeheer binnen de bebouwde kommen van Ede. Het gaat naast onderhoud van de riolering ook over afkoppelen en bovengrondse maatregelen, maar oplossingen worden gezocht in de publieke ruimte van het stedelijke gebied of de dorpskernen (inclusief de bedrijverterreinen). Problemen met water worden los van elkaar gezien. Voor elk bestemmingsplan of Omgevingsplan wordt een aparte wateranalyse gedaan. Ede heeft een groot areaal aan landbouw- en natuurgebieden waarin grond- en oppervlaktewater een zeer belangrijke rol spelen.…
Vragen en antwoorden
Vraag 1
Is de gemeente Ede bezig, dan wel van plan om waterproblemen over het gehele grondgebied van de gemeente in samenhang te onderzoeken en problemen met waterkwantiteit en -kwaliteit op te lossen en voor te zijn?
Antwoord van het college
Zo ja, kan de raad hierover geïnformeerd worden? Zo nee, waarom niet?
Vraag 2
Is er een overzicht van al het afstromende water in Ede en hoe dat het beste vastgehouden en beschermd kan worden?
Antwoord van het college
Worden er maatregelen genomen om het droogvallen van de beken in Ede te voorkomen tijdens droge zomers?
Vraag 3
In Ede zijn drinkpoelen gegraven zodat wilde dieren bij het grondwater kunnen komen. Zijn er ook plannen om verdroging van de natuur in Ede te verhelpen en de grondwaterspiegel op Veluwse natuur structureel weer omhoog te laten gaan?
Antwoord van het college
Zo ja, waar bestaan deze plannen uit? Zo nee, waarom niet?
Vraag 4
Zijn alle bebouwde kommen in Ede klaar om met een extreme regenbui om te gaan?
Antwoord van het college
Zo nee, welke plannen heeft het college om dit te verbeteren?
Vraag 5
Wordt er gekeken naar grondwatermeetpunten in Bennekom om de wateroverlast te verklaren?
Antwoord van het college
Zo nee, waarom niet?
Vraag 6
Wat voor doelen ten aanzien van biodiversiteit heeft de gemeente Ede voor het oppervlaktewater?
Antwoord van het college
Is er beleid om de waterkwaliteit structureel te verbeteren? Zullen de Edese wateren in 2027 aan de normen in de Kaderrichtlijn Water voldoen? Zo nee, wat zijn de plannen van het college om aan deze normen te gaan voldoen?
Vraag 7
Hoe beoordeelt de gemeente Ede op dit moment de waterkwaliteit van de oppervlaktewateren in de gemeente Ede, zowel chemisch als biologisch?
Antwoord van het college
a.
Een voorbeeld: het afwateringskanaal langs de busbaan in Kernhem is met stuwen verdeeld in ‘bakjes’. Elk bakje heeft een andere waterkwaliteit, waarbij de kwaliteit richting het westen steeds verder af lijkt te nemen. Zijn er maatregelen gepland zoals baggeren om de waterkwaliteit te verbeteren? b.
Ander voorbeeld: bij het maaien van de slootkanten in het Binnenveld is al het maaisel in het water terecht gekomen. Is het niet beter met maaisel af te voeren omdat het anders leidt tot extra belasting van het water met nutriënten?
Vraag 8
Wordt de kwaliteit van de Edese waterlopen en vijvers gemeten en/of gemonitord?
Antwoord van het college
Zo ja, waar en wat zijn de resultaten? Zo nee, waarom niet?
Vraag 9
Op enkele plekken in de gemeente zijn mogelijk problemen met de grondwaterkwaliteit die ook de oppervlaktewaterkwaliteit kunnen beïnvloeden. a. Is er een alternatief plan om de grondwatervervuiling van Enka aan te pakken, nu de pijplijn naar de Rijn niet doorgaat?
Antwoord van het college
b.
Is bekend wat het effect is van de Wekeromse belt op het grondwater dat richting het Wekeromse zand stroomt? c.
Gebruikte defensie in het verleden PFOS op en rond defensieterreinen zoals De Ginkel en de Driesprong? Vormt PFAS een bedreiging voor de poelen en vennen op de Veluwe?
Beantwoording door het college van burgemeester en wethouders d.d. 12 november 2024 Ad 1.
Ja wij zijn bezig met waterkwantiteitsproblemen over het hele grondgebied. De aanpak/opgaven staan voor het stedelijk gebied beschreven in het Water- en Rioleringsprogramma WRP. Voor het landelijk gebied wordt dit opgenomen in het klimaatadaptatieplan, dit plan valt onder het Programma Robuuste Natuurversterking dat naar verwachting in het eerste kwartaal van 2025 ter besluitvorming aan de gemeenteraad wordt voorgelegd. De waterkwaliteitsproblemen zijn een verantwoordelijkheid van provincie en Waterschap. De gemeente stemt hierover af met het Waterschap. Het Waterschap brengt de opgave in beeld en gezamenlijk bekijken we hoe we als gemeente hieraan bij kunnen dragen. Vooral in stedelijk gebied zijn we als gemeente ook bezig om samen met het Waterschap de oorzaken in beeld te brengen om doelmatig in te kunnen zetten op maatregelen.
Ad 2.
Wij hebben een overzicht van het totale oppervlaktewatersysteem en de grenzen van de verschillende afstromingsgebieden van dit oppervlaktewatersysteem. Deze gebruiken wij voor het uitwerken van de opgave om per afstromingsgebied de te natte gebieden en de te droge gebieden in beeld te brengen.
Indien noodzakelijk gaan wij maatregelen uitwerken om vernatting en/of verdroging tegen te gaan. Het inventariseren van de problemen, behoefte om maatregelen uit te werken en het uitwerken van de maatregelen doen wij samen met het Waterschap en de omgeving.
Om het droogvallen van de beken in Ede te voorkomen wordt onder andere door het Waterschap het peilbeheer aangepast. Zo wordt langer een hoger peil aangehouden als een droge periode zich aandient.
Het droogvallen van de bovenlopen van de beken is niet in alle omstandigheden te voorkomen.
Ad 3.
We werken nu gebiedsgericht aan het tegengaan van verdroging. Een bredere aanpak wordt onderdeel van het klimaatadaptatieplan. Na vaststelling van het klimaatadaptatieplan gaan we met het Waterschap in gesprek over de aanpak.
Ad 4.
Wij zijn nu bezig met het uitvoeren van nieuwe klimaatbuiberekeningen. Begin 2025 verwachten wij de eerste resultaten. Dan hebben wij een beeld van hoe we ervoor staan en waar aanpak wenselijk is.
Ad 5.
Ja, hier wordt naar gekeken. Wij hebben grondwaterstandsmetingen van de afgelopen 10 jaar. Deze analyseren wij naast de neerslagsom. Zichtbaar is dat de winter van 2023/2024 aanzienlijk meer regen is gevallen, wat heeft geleid tot een hogere grondwaterstand dan andere jaren.
Ad 6.
Ja. Omdat er geen oppervlaktewater aanwezig is ten oosten van de infiltratiegrens en waterberging door middel van infiltratie gebeurt, heeft het Waterschap aangegeven dat de we de waterbelangen hier kunnen borgen en controleren dat er voldoende en correct geïnfiltreerd wordt.
Ad 7.
De aanpak voor de KRW doelen is een opgave van het Waterschap en wij zijn hierover met hen in gesprek. De aanpak ligt met name bij de zuivering in de kern Ede en uitspoeling van percelen in landelijk gebied. Het Waterschap pakt dit op en stemt met ons af en werkt samen waar wij nodig zijn.
Ad 8.
Oorzaken voor waterkwaliteit en mogelijke oplossingsrichtingen zijn nog niet uitgewerkt. Dit is een van de opgaven die is opgenomen in het Programma Robuuste Natuurversterking / Klimaatadaptatieplan. Wel zijn wij reeds begonnen om de aanpak voor deze analyse uit te werken. Hierover stemmen wij af met het Waterschap.
Ad 9.
Het meten wordt verzorgd door het Waterschap, dat in de gemeente Ede via een tiental meetpunten de waterkwaliteit structureel meet.
Ad 10a De provincie en het waterschap zijn hier volop mee bezig. Dit jaar (2024) heeft extra grondwateronderzoek plaatsgevonden op basis waarvan de modellering van de verspreiding van de grondwaterverontreiniging wordt aangepast. Op basis daarvan volgt een aangepast saneringsplan, vermoedelijk in 2025. We worden door de provincie op de hoogte gehouden en betrokken waar nodig.
Ad 10b Ja, dat is in grote lijnen bekend uit de grondwatermonitoring die minimaal tweejaarlijks in opdracht van de gemeente plaatsvindt. De laatste monitoringsronde is in 2023 uitgevoerd. Dit gaf geen aanleiding om de effecten op het Wekeromse zand te laten onderzoeken.
Ad 10c Ja, op meerdere defensieterreinen is PFOS toegepast als blusschuim, waarmee regelmatig is geoefend.
Daardoor zijn plaatselijke bodemverontreinigingen aan PFOS aanwezig. Er is nog onderzoek gaande in opdracht van het Rijksvastgoedbedrijf. Het Rijksvastgoedbedrijf heeft ons laten weten dat er geen aanleiding is om te vermoeden dat de waterkwaliteit van poelen en vennen wordt bedreigd.
Bron: raadsinformatie van de gemeente Ede (Open Raadsinformatie). De vragen en antwoorden zijn automatisch uit de brief gelezen; het origineel is leidend.