het onvrijwillige moskeeonderzoek
Een raadslid stelde op 25 februari 2025 schriftelijke vragen aan het college van burgemeester en wethouders van Ede (9 vragen).
In het kort
9 vragen en wat het college antwoordt
- Heeft u contact opgenomen met Edese inwoners die zonder hun medeweten in het onderzoek zijn betrokken en van wie de namen mogelijk bij de AIVD terecht zijn gekomen? → Voor het grootste deel betreft dit persoonsgegevens verkregen uit openbare bronnen, met name van websites en van de Kamer van Koophandel.
- Wat waren de uitkomsten van deze gesprekken en welke stappen heeft u daarop ondernomen? → Zie het antwoord op vraag 1.
- Klopt het dat de AIVD dit onderzoek zelf niet mocht uitvoeren, maar toch de informatie ontving via de gemeente Ede? → Dit is ons niet bekend, zie ook het antwoord op vraag 1.
- Als de gemeente geen informatie met de AIVD heeft gedeeld, hoe verklaart het college dan de reisbeperkingen die sommige inwoners ervaren? → Dit is ons niet bekend.
- NRC meldt dat in 2022 e-mails uit 2019 zijn vrijgegeven waarin ambtenaren bespraken dat de rapporten naar de AIVD moesten. → In de bewuste, deels zwartgelakte e-mails, afkomstig van de gemeente Veenendaal waar het NRC op doelt, staat inderdaad het verzoek van de ambtenaar van het ministerie van SZW aan Veenendaal…
- Waarom ontkende de gemeente tegenover NRC dat het onderzoek met de AIVD is gedeeld, terwijl e-mails dit tegenspreken en deze in 2022 openbaar zijn gemaakt door de… → Naar onze mening staat er in de e-mail van 14 januari 2019 dat “de diensten”, doelend op de NCTV en AIVD op de hoogte waren dat er een krachtenveldanalyse lag, maar niet dat wij de…
- Waarom heeft de burgemeester de raad niet proactief geïnformeerd over de informatie uit de in 2022 vrijgegeven e-mails? → Zie het antwoord op vraag 6.
- Het niet delen van relevante e-mails in het debat van 2021 wijst op tekortkomingen in archivering en communicatie. → Wij werken voortdurend aan verbetering van ons informatiebeheer.
Overgenomen uit de brief van het college; hieronder staan de volledige vragen en antwoorden.
Aanleiding
Beantwoording raadsvragen
2025/14
Schriftelijke vragen zoals omschreven in artikel 43 van het Reglement van Orde van de gemeenteraad van Ede.
Datum:
17 februari 2025
Onderwerp:
Transparante en open communicatie over het onvrijwillige moskeeonderzoek
Indiener:
Stephan Neijenhuis (D66), Ellen Out (GroenLinks), Erik Wesselius (Mens en Milieu Ede), Raşit Görgülü (DPE)
Inleiding:
Uit onderzoek van Bureau Spotlight en NRC blijkt dat de gemeente Ede gevoelige informatie over islamitische inwoners heeft gedeeld met de AIVD, zonder dat deze personen op enigerlei wijze strafbare feiten hadden gepleegd. Deze gegevens zijn verzameld tijdens een geheime monitoring van moskeeën, zonder toestemming van de betrokken partijen. Hoewel eerder werd beweerd dat het onderzoek slechts beperkt was, tonen de documenten aan dat het rapport is gedeeld met meerdere instanties, waaronder de AIVD, het ministerie van Sociale Zaken en de NCTV. Sommige betrokkenen hebben aangegeven dat zij hierdoor direct nadeel ondervinden, bijvoorbeeld in de vorm van intensieve controles tijdens het reizen. D66, GroenLinks, Mens en Milieu Ede en DPE vinden het onacceptabel dat inwoners van Ede, zonder enige misstap, op een AIVD-lijst zijn beland door een onderzoek dat de gemeente Ede niet had mogen uitvoeren. In 2021 vond hierover al een uitgebreid debat plaats, waarin werd vastgesteld dat de gemeente dit onderzoek niet had moeten laten uitvoeren. Tijdens dit debat werd echter niet vermeld dat informatie met de AIVD was gedeeld. Zelfs toen in 2022 e-mails werden vrijgegeven waaruit dit bleek, heeft het College de gemeenteraad hierover niet geïnformeerd. D66 Ede, GroenLinks, Mens en Milieu Ede en DPE benadrukken het belang van een gemeenteraad die proactief en volledig wordt geïnformeerd, zeker bij gevoelige kwesties die veel inwoners persoonlijk raken. Direct na publicatie van het artikel ontving de raad een memo, maar er blijven nog veel vragen onbeantwoord. Daarom hebben wij de volgende vragen aan het College:
Vragen en beantwoording door het college van burgemeester en wethouders d.d. 25 februari 2025
Voor we antwoord geven op de gestelde vragen, willen wij eerst ingaan op het beeld dat hierboven wordt geschetst. Zoals in 2021 aangegeven en bevestigd is door Dirkzwager Advocaten is niet zeker op welke wijze er onderzoek is gedaan (undercover of niet).…
Vragen en antwoorden
Vraag 1
Heeft u contact opgenomen met Edese inwoners die zonder hun medeweten in het onderzoek zijn betrokken en van wie de namen mogelijk bij de AIVD terecht zijn gekomen?
Antwoord van het college
Voor het grootste deel betreft dit persoonsgegevens verkregen uit openbare bronnen, met name van websites en van de Kamer van Koophandel. En daarover hebben wij deze personen niet geïnformeerd. Wel hebben wij beide moskeebesturen inzage gegeven in de geanonimiseerde krachtenveldanalyse, zoals wij ook de gemeenteraad inzage hebben gegeven.
Wanneer een persoon niet geïnformeerd is, is dit omdat dit in het belang was van:
a. de veiligheid van de staat; en
b. de voorkoming, opsporing en vervolging van strafbare feiten
Dit hebben wij gedaan op basis van artikel 43 van de -toen geldende- Wet bescherming persoonsgegevens.
Hierin staat een uitzondering op de informatieverplichting die is opgenomen in artikel 34 van de Wet bescherming persoonsgegevens.
Tot op heden weten wij ook niet hoe de AIVD in bezit is gekomen van onze krachtenveldanalyse. Daarom dienen wij op basis van artikel 80 van de Wet op de Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten, een informatieverzoek in bij de AIVD.
Vraag 2
Wat waren de uitkomsten van deze gesprekken en welke stappen heeft u daarop ondernomen?
Antwoord van het college
Zie het antwoord op vraag 1.
Vraag 3
Klopt het dat de AIVD dit onderzoek zelf niet mocht uitvoeren, maar toch de informatie ontving via de gemeente Ede?
Antwoord van het college
Dit is ons niet bekend, zie ook het antwoord op vraag 1. Wij zijn daarnaast niet bekend met de exacte wet- en regelgeving om te bepalen of de AIVD zelf een krachtenveldanalyse mag uitvoeren.
Vraag 4
Als de gemeente geen informatie met de AIVD heeft gedeeld, hoe verklaart het college dan de reisbeperkingen die sommige inwoners ervaren?
Antwoord van het college
Dit is ons niet bekend. Er heeft zich niemand gemeld bij ons die deze problemen zou ervaren.
Vraag 5
NRC meldt dat in 2022 e-mails uit 2019 zijn vrijgegeven waarin ambtenaren bespraken dat de rapporten naar de AIVD moesten. Kunt u deze e-mails (vertrouwelijk) met de raad delen?
Antwoord van het college
In de bewuste, deels zwartgelakte e-mails, afkomstig van de gemeente Veenendaal waar het NRC op doelt, staat inderdaad het verzoek van de ambtenaar van het ministerie van SZW aan Veenendaal en Ede om het rapport via de e-mail toe te sturen. De ambtenaar van de gemeente Ede antwoordt daarop als volgt: “De diensten zijn wel bekend met het Edese onderzoek, maar deze collega’s nog niet dan denk ik. Ik wil voorstellen dat we het stuk van (naam ambtenaar gemeente Veenendaal) even doorsturen naar hen, daar staat het meeste in over (naam stichting uit Veenendaal). Zijn jullie het daarmee eens?” Nadat de gemeente Ede aan SZW heeft gevraagd om stukken waaruit zou blijken dat wij het rapport gedeeld zouden hebben met de AIVD, hebben zij per e-mail inmiddels als volgt gereageerd: Op dit punt is het handelen van Ede, mogelijk ten onrechte, gelijkgetrokken met het handelen van Veenendaal. Omdat onze SZW-collega voorafgaand aan het overleg heeft gevraagd aan Ede en Veenendaal om er zorg voor te dragen dat alle deelnemers hetzelfde vertrekpunt zouden hebben, is mogelijk ten onrechte aangenomen dat ook het rapport van Ede is gedeeld met BZK als deelnemer aan het overleg. Strikt genomen kunnen wij op basis van de schriftelijke informatie bij ons beschikbaar niet vaststellen/aantonen dat de gemeente Ede het rapport heeft doorgezonden aan de BZK.
Vraag 6
Waarom ontkende de gemeente tegenover NRC dat het onderzoek met de AIVD is gedeeld, terwijl e-mails dit tegenspreken en deze in 2022 openbaar zijn gemaakt door de gemeente Veenendaal?
Antwoord van het college
Naar onze mening staat er in de e-mail van 14 januari 2019 dat “de diensten”, doelend op de NCTV en AIVD op de hoogte waren dat er een krachtenveldanalyse lag, maar niet dat wij de krachtenveldanalyse (inhoudelijk) hebben gedeeld met de AIVD. Dat hebben wij als Ede ook niet gedaan. Wij baseren ons daarbij mede op een toelichting van destijds betrokken ambtenaar. In de e-mailwisseling verzoekt een ambtenaar van SZW om de krachtenveldanalyses van Veenendaal en Ede te delen met de NCTV en AIVD n.a.v. een te houden bijeenkomst. Hierop antwoordt de betrokken ambtenaar uit Ede dat het dan beter is om de krachtenveldanalyse van Veenendaal te delen en niet die van Ede omdat het een bijeenkomst betrof die ging over de situatie in Veenendaal.
Vraag 7
Waarom heeft de burgemeester de raad niet proactief geïnformeerd over de informatie uit de in 2022 vrijgegeven e-mails?
Antwoord van het college
Zie het antwoord op vraag 6. Bovendien was de burgemeester niet op de hoogte van de betreffende emailwisseling.
Vraag 8
Het niet delen van relevante e-mails in het debat van 2021 wijst op tekortkomingen in archivering en communicatie. Hoe beoordeelt het college dit en welke verbeteringen worden doorgevoerd?
Antwoord van het college
Wij werken voortdurend aan verbetering van ons informatiebeheer.
Vraag 9
Bent u het ermee eens dat deze kwestie zoveel impact heeft dat nieuwe of tegenstrijdige informatie direct met de raad en inwoners gedeeld moet worden?
Antwoord van het college
Waar dit juridisch mogelijk is, is het college het met de vragenstellers eens dat wij zo transparant mogelijk moeten zijn in het delen van relevante informatie richting de raad en betrokken inwoners aangaande dit onderwerp. Daarom heeft de burgemeester ook contact opgenomen met de gemeenschap en met hen een gesprek gevoerd. Vanuit het bestuur van zowel de Turkse als Marokkaanse moskee heeft de burgemeester de reactie ontvangen dat zij blij zijn met de manier waarop de gemeente Ede het in het verleden met hen bespreekbaar heeft gemaakt en heeft afgewikkeld. Zij geven aan vertrouwen te hebben in elkaar en naar de toekomst te willen kijken.
Bron: raadsinformatie van de gemeente Ede (Open Raadsinformatie). De vragen en antwoorden zijn automatisch uit de brief gelezen; het origineel is leidend.