Oekraiense vluchtelingen - 2023-30

Vraag 1

Hoe zit het met de doorstroming van de leerlingen naar het regulier onderwijs?

Antwoord van het college

In principe zou dit na 1 jaar (= nu) aan de orde moeten zijn.

Vraag 2

Hoe ziet het college van B en W de verantwoordelijkheid tussen gemeente, schoolbestuur en het Rijk?

Antwoord van het college

Inleiding (2):

Gekoppeld aan deze thematiek is meer nieuws naar buiten gekomen. Naar aanleiding van verontrustende berichten bij Omroep Gelderland en de NOS in zowel de geschreven pers als op tv (15 april jl.) over de protesten van Oekraïense vluchtelingen tegen de leefomstandigheden in Harskamp hebben wij de volgende vragen.

Vragen:

1. Herkent het college van B en W in het algemeen de bezwaren zoals in de pers geuit?

2. Hoe denkt het college van B en W om te gaan met deze bezwaren en wat is het plan van aanpak?

3. Wat zijn in het algemeen de plannen voor opvang van Oekraïense vluchtelingen die al een jaar of langer in Harskamp verblijven?

4. Hoe kan de privacy van de vluchtelingen in de opvang beter worden gewaarborgd?

5. Herkent het college van B en W de klachten over de afwezigheid van medische zorg? Kan het college van B en W aangeven waar deze klachten op gebaseerd zijn en wat de actiepunten zijn?

6. Kan het college van B en W aangeven wanneer de mogelijkheid tot eigen keukens gereed zal zijn?

7. Kan het college van B en W een voorbeeld nemen aan acties in andere gemeenten zoals Nijmegen, waar een alternatief en informeel lesprogramma wordt gegeven op kosten van de gemeente?

 Beantwoording door het college van burgemeester en wethouders d.d. 9 mei 2023 Beantwoording vragenset 1:

Ad 1.

Er vinden sinds een half jaar intensieve gesprekken vanuit de gemeente plaats met het onderwijs en het Ministerie om tot oplossingen te komen in deze ongewenste situatie. Het hoge aantal kinderen in het nieuwkomersonderwijs, het personeelstekort en de knellende wetgeving heeft helaas tot gevolg dat niet aan alle kinderen voltijds onderwijs kan worden gegeven. Deze situatie speelt in het hele land.

Ad 2.

Binnen het nieuwkomersonderwijs is er wettelijk geen medezeggenschap/MR geregeld. De kinderen krijgen een korte periode in deze vorm onderwijs. In het primaire nieuwkomersonderwijs (PO) verblijven leerlingen gemiddeld een jaar en stromen daarna door naar regulier onderwijs.

Ad 3.

In heel Nederland zien we dat de groep Oekraïense kinderen binnen het nieuwkomersonderwijs gemiddeld zo’n 30% leerachterstand heeft. Dat heeft waarschijnlijk te maken met beperkte menging met andere groepen nieuwkomers (kinderen worden daardoor minder gedwongen ook buiten de les Nederlands te spreken) vanwege de grote aantallen die in korte tijd tegelijk opgevangen moesten worden. Dit landelijke beeld klopt met de situatie in Ede. De gemiddelde doorstroomtijd voor primair onderwijs is 1 jaar en voor voortgezet onderwijs gemiddeld 2 jaar.

Voor kinderen die nog moeten alfabetiseren (leren lezen en schrijven) is gemiddeld 3 jaar nodig.

Ad 4.

Bij doorstroming naar regulier onderwijs geldt de verordening leerlingenvervoer van de gemeente Ede.

Ad 5.

Er is geen sprake van ontheffing van leerkrachten, de wetgeving schrijft voor dat alleen lesbevoegde docenten kunnen worden ingezet. Wel kunnen leerkrachten in een andere taal dan Nederlands lesgeven. Bij de start van het nieuwkomersonderwijs voor de Oekraïense leerlingen is om een aantal praktische redenen beperkt van deze mogelijkheid gebruik gemaakt (weinig daadwerkelijk lesbevoegde Oekraïense docenten, communicatieprobleem vanwege beperkte taalvaardigheden buiten Oekraïens). In het Edese VO is één Oekraïense docent werkzaam.

Ad 6.

Nu er menging met andere nieuwkomerskinderen plaatsvindt in Ederveen (PO) komt dit de taalontwikkeling van de groep Oekraïense kinderen ten goede. Dit komt door de instroom van kinderen vanuit de Crisisnoodopvang en binnenkort ook vanuit het AZC in Deelen. Daarmee kunnen kinderen sneller doorstromen naar regulier onderwijs.

Overigens is al een snel lerende groep Oekraïense kinderen in maart doorgestroomd naar regulier onderwijs. In de zomerperiode stromen zo’n 80 kinderen door vanuit het primaire nieuwkomersonderwijs naar onder meer regulier onderwijs en naar het ISK (voorgezet nieuwkomersonderwijs).

Ad 7.

Er worden op dit moment geen taallessen gegeven voor potentiële leerkrachten. Dat zou wel een van de opties kunnen zijn om komende periode verder uit te werken om zodoende over meer potentiële leerkrachten te kunnen beschikken.

Ad 8.

De gemeente is opdrachtgever van het nieuwkomersonderwijs. Het onderwijs is uitvoerder van het nieuwkomersonderwijs en verantwoordelijk voor de kwaliteit, waar de Onderwijsinspectie op toetst. Het Rijk is verantwoordelijk voor passende wetgeving. Op dit moment past de wetgeving niet bij de ontstane situatie, er is bovendien sprake van een grote toestroom van kinderen (Oekraïners, vluchtelingen en statushouders) en een groot tekort aan lesbevoegde docenten. Dat heeft afgelopen periode tot een maandenlange wachtlijst geleid van zo’n 70 kinderen die steeds verder opliep.

Beantwoording vragenset 2:

Ad 1.

Wij zijn ons vanaf de start van de opvang in maart 2022 bewust dat de opvang in Harskamp sober is. Met name op het gebied van voedsel en privacy herkent het college de bezwaren. De bezwaren met betrekking tot zorg en hygiëne herkennen wij niet.

Ad 2.

Sinds september heeft de gemeente het beheer van de opvang overgenomen en zijn wij gestart met het stap voor stap verbeteren van de leefomstandigheden.

  Hierin zitten vanwege de verouderde gebouwen helaas nog wel met enige regelmaat belemmeringen, bijvoorbeeld rondom stroomvoorzieningen. Recent hebben wij besloten het maximaal aantal op te vangen vluchtelingen terug te brengen van 434 naar circa 340.

Ad 3.

Op dit moment verkennen wij andere opvangmogelijkheden en is het streven om de opvanglocatie op Harskamp in principe per 1 januari 2024 te beëindigen. Dit onder voorbehoud van de ontwikkelingen van landelijke instroom en het effect op de stijging in taakstellingen van de gemeente. Daarbij zijn potentiële opvanglocaties in Ede schaars, en de vraag naar zowel opvangplekken als woningen groot.

Ad 4.

Door het terugbrengen van het maximaal aantal op te vangen vluchtelingen denken wij de privacy beter te waarborgen.

Ad 5.

De klachten met betrekking tot de medische zorg herkennen wij niet. Er zijn minimaal twee dagen per week huisartsen op de opvang aanwezig waar bewoners met al hun medische vragen terecht kunnen. Wat wij echter wel zien is een in cultuurverschil in beleving van zorg en daarbij samenhangende kosten.

Ad 6.

Hierover worden op dit moment met defensie gesprekken gevoerd, wij streven binnen enkele weken met een eerste voorziening te kunnen gaan proefdraaien.

Ad 7.

Vanaf 4 april heeft de gemeente Ede aanvullend op het schoolprogramma een educatief programma georganiseerd, naar voorbeeld van onder meer de gemeente Den Haag en Nijmegen. Dit wordt grotendeels uitgevoerd door onze maatschappelijke partners uit de sociale basis, sport en cultuur. Wij waarderen en ondersteunen hun inzet en flexibiliteit hierin. Dit genoemde educatief programma wordt na de meivakantie uitgebreid. De mogelijkheden om een volledig weekprogramma te organiseren met een BSO worden momenteel verkend nu duidelijk is dat er tot aan de zomer geen aanvullend onderwijs meer mogelijk is voor de groepen 3-8.

De kleuters van groep 1 en 2 gaan na de meivakantie wel weer volledig naar school.