raadsvragen Burgerbelangen n.a.v. artikel "'Inburgering asielzoekers op niveau kleuterklas door falende wet'def
Een raadslid stelde op 30 september 2025 schriftelijke vragen aan het college van burgemeester en wethouders van Ede (5 vragen).
In het kort
5 vragen en wat het college antwoordt
- Is het college bekend met het artikel in De Telegraaf? → Ja.
- Hoeveel personen in onze gemeente hebben sinds de invoering van de nieuwe Wet inburgering 2021 aan een cursus inburgering deelgenomen? → Sinds de invoering van de Wet inburgering, zijn er 442 statushouders door de gemeente gesproken.
- Personen die de ‘Z-route’ volgen zijn verplicht 800 uur taalles te volgen en 800 uur te besteden aan participatieactiviteiten. → De gemeente Ede biedt inburgeraars die de Z-route volgen een intensieve route participatieactiviteiten aan via Werkkracht.
- In het artikel lezen we dat inburgeraars in de gemeente Meierijstad een baan aangeboden krijgen als onderdeel van de ‘Z-route’. → De samenwerking met Werkkracht verloopt naar tevredenheid.
- Kan het college aangeven hoeveel personen na het afronden van hun inburgeringstraject succesvol aan de slag zijn gegaan en hoeveel personen gebruik zijn blijven maken… → In juli dit jaar hebben de eerste statushouders onder de nieuwe wet hun inburgering afgerond.
Overgenomen uit de brief van het college; hieronder staan de volledige vragen en antwoorden.
Aanleiding
Beantwoording raadsvragen
2025/61
Schriftelijke vragen zoals omschreven in artikel 43 van het Reglement van Orde van de gemeenteraad van Ede.
Datum:
3 juli 2025
Onderwerp:
Niveau inburgering
Indieners:
Ruben van Druiten en Natasja Peters - BurgerBelangen Ede
Inleiding In ‘De Telegraaf’ d.d. 2 juli 2025 verscheen het artikel “Inburgering veel asielzoekers op niveau ’kleuterklas’ door falende wet: ’Dit is onacceptabel’.
Uit dit artikel blijkt dat, ondanks dat in 2021 een nieuw inburgeringsstelsel is ingegaan, waarbij gemeenten voortaan verantwoordelijk zijn voor de inburgering en waarbij het taalniveau van nieuwkomers omhóóg moest gaan naar een B1-niveau, dit in veel gemeenten niet het geval is. Drie jaar later blijkt namelijk dat een forse groep asielzoekers juist in het laagste niveau wordt geplaatst, waarbij ze inburgeren zonder examens of taaleisen.
Volgens het krantenartikel werd vooraf ingeschat dat maximaal 15% van de statushouders en 3% van gezinsmigranten zouden passen bij de ’Z-route’ (Zelfredzaamheidsroute). Hierbij hoeft een inburgeraar geen examens af te leggen om te voldoen aan de inburgeringsplicht. In plaats daarvan is er een intensief inburgeringstraject en een eindgesprek met de gemeente. Na het eindgesprek rapporteert de gemeente aan DUO.
De ‘Z-route’ wordt afgesloten met het uitreiken van een certificaat.
Drie jaar na invoering blijkt dat vooral asielzoekers veel vaker in de ‘Z-route’ worden geplaatst, waarbij het gaat om zo’n 30% van het totaal, meer dan 12.000 mensen. BurgerBelangen vindt dit zorgelijk. De Nederlandse taal machtig zijn is belangrijk om te kunnen integreren en te kunnen participeren. BurgerBelangen stelt hierover de volgende vragen aan het college.
Vragen en beantwoording door het college van burgemeester en wethouders d.d. 30 sept. 2025
Vragen en antwoorden
Vraag 1
Is het college bekend met het artikel in De Telegraaf?
Antwoord van het college
Ja.
Vraag 2
Hoeveel personen in onze gemeente hebben sinds de invoering van de nieuwe Wet inburgering 2021 aan een cursus inburgering deelgenomen?
Antwoord van het college
Sinds de invoering van de Wet inburgering, zijn er 442 statushouders door de gemeente gesproken. Daarvan waren er 36 niet inburgerplichtig en zij hebben derhalve geen inburgeringsaanbod van de gemeente gekregen. Er staan nog 95 personen op de wachtlijst voor de brede intake, dit duurt ongeveer twee maanden. Inmiddels zijn er extra middelen voor de uitvoeringscapaciteit bij gekomen en kunnen we deze groep zo snel mogelijk gaan spreken en in route nemen.
Kunt u dit aantal specificeren naar de drie verschillende leerroutes (B1-route, de Onderwijsroute en de Zelfredzaamheidsroute)? Zo nee, waarom niet?
Antwoord: Met 327 personen is een brede intake uitgevoerd en is er een persoonlijk Plan Inburgering en Participatie (PIP) opgesteld. Hiervan zijn 187 personen de B1-route gaan volgen, 33 de Onderwijsroute en 107 de Z-route.
Vraag 3
Personen die de ‘Z-route’ volgen zijn verplicht 800 uur taalles te volgen en 800 uur te besteden aan participatieactiviteiten. We lezen in het stuk dat gemeenten soms de mensen laten knutselen of excursies aanbieden, kortom: vaak zijn het zaken die niet motiveren. Wat biedt de gemeente Ede de mensen in de ‘Z-route’ als participatieactiviteiten aan?
Antwoord van het college
De gemeente Ede biedt inburgeraars die de Z-route volgen een intensieve route participatieactiviteiten aan via Werkkracht. Werkkracht heeft een tijdelijk programma ontwikkeld om adequaat opvolging te geven aan het impulsprogramma ‘Welkom in Ede’. Iedere inburgeraar die de Z-route doorloopt voltooit 800 participatie-uren. Hiervan zijn er 144 uren standaard ingevuld conform opgave gemeente. Dit heeft onder andere betrekking op activiteiten die vanuit Vluchtelingenwerk met deze personen worden ingevuld. De opgave voor Werkkracht is de resterende 656 uren per Z-route kandidaat in te vullen. Hiervoor werkt Werkkracht samen met Medebuur (v/h CVVEde) en andere organisaties uit Ede.
Het programma van Werkkracht kent drie onderdelen: wennen, versterken, werken. Daarmee wordt maximaal ingezet op inburgering, integratie en de weg naar de arbeidsmarkt. Binnen dat programma komen verder speerpunten als gezondheid, kinderen en wonen aan bod.
Vraag 4
In het artikel lezen we dat inburgeraars in de gemeente Meierijstad een baan aangeboden krijgen als onderdeel van de ‘Z-route’. In de groendienst, schoonmaak of de milieustraat. Terwijl ze werken, kunnen ze hun ’participatie-uren’ afvinken en meteen Nederlands leren. In de gemeente Ede is er een samenwerking met Werkkracht. Kunt u aangeven hoe de samenwerking verloopt en hoeveel personen succesvol de integratie afgerond hebben bij Werkkracht?
Antwoord van het college
De samenwerking met Werkkracht verloopt naar tevredenheid. Gemeente en Werkkracht hebben samen nagedacht over de inhoud van de Participatie uren Z-route en daarbinnen, over de connectie met de andere ketenpartners zoals taalaanbieder en Medebuur.
De inburgeringsactiviteiten die de gemeente in brede zin aanbiedt hebben als doel de integratie in de Edese samenleving tot stand te brengen. Werk en taal, maar ook kennis van de Nederlandse maatschappij spelen daar een belangrijke rol in. Het traject van integratie in Nederland, in Ede en in de wijk, gaat echter verder dan het hebben van een baan of behalen van het inburgeringsexamen. Die zaken kunnen we weliswaar toetsen maar dat zegt niet direct iets over het slagen van de integratie. Het is dus ook niet iets wat alleen bij Werkkracht ligt. We kunnen dus geen stand van zaken geven over het succesvol afronden van de integratie bij Werkkracht.
Als bedoeld wordt dat er cijfers worden aangeleverd over het aantal mensen dat het inburgeringsexamen heeft afgelegd, dan horen we dat graag. In dat geval proberen we daar de juiste cijfers bij te genereren.
Vraag 5
Kan het college aangeven hoeveel personen na het afronden van hun inburgeringstraject succesvol aan de slag zijn gegaan en hoeveel personen gebruik zijn blijven maken van een bijstandsuitkering?
Antwoord van het college
In juli dit jaar hebben de eerste statushouders onder de nieuwe wet hun inburgering afgerond.
Er zijn nog 336 statushouders bezig met een inburgeringstraject. Ongeveer 20 personen hebben inmiddels hun traject afgerond. Daaronder ook een aantal mensen uit de Z-route. Daarvan zijn er twee aan het werk, doen er drie vrijwilligerswerk en zijn er vier gestart met een traject richting werk (leerwerktraject en werkervaringsstage bijv.). Afhankelijk van de omvang van het werk kunnen zij daarnaast ook nog een gedeeltelijke bijstandsuitkering ontvangen.
Bron: raadsinformatie van de gemeente Ede (Open Raadsinformatie). De vragen en antwoorden zijn automatisch uit de brief gelezen; het origineel is leidend.