zorgfraude en winstlimieten def
Een raadslid stelde op 1 juli 2025 schriftelijke vragen aan het college van burgemeester en wethouders van Ede (6 vragen).
In het kort
6 vragen en wat het college antwoordt
- Wat doet de gemeente Ede, al dan niet in regionaal verband, om zorgfraude en oneigenlijk gebruik van zorggeld actief te signaleren en aan te pakken? → Het Wmo toezicht op lokaal niveau wordt uitgevoerd door twee gemeentelijke Wmotoezichthouders, in samenspraak met de juridisch adviseur en met inzet van de Veiligheids- en Gezondheidsregio…
- In Noord-Limburg hapert de aanpak van zorgfraude door gebrek aan samenwerking.4 Hoe wordt in regionaal verband door de gemeente Ede en andere gemeenten hierin… → Het programma ‘Samen Weerbaar’ heeft een strategie op zorgcriminaliteit.
- Hoeveel signalen of meldingen van (vermoedelijke) zorgfraude zijn er in de afgelopen jaren bij de gemeente Ede en/of de regio binnengekomen, en wat is daarmee gebeurd? 1… → Hiervoor verwijzen wij naar de jaarverslagen Wmo toezicht en handhaving.
- Wat kan het college zeggen over de winsten bij zorgaanbieders die door gemeente Ede of in regionaal verband zijn gecontracteerd? → Hierover zijn geen afspraken gemaakt.
- Is inmiddels – zoals in het bestuursakkoord genoemd – onderzocht of de gemeente Ede in haar inkoopvoorwaarden grenzen kan stellen aan de winst die zorgaanbieders maken? → Ja, hiernaar is onderzoek gedaan.
- Is het college bereid om anderszins – in navolging van gemeenten zoals Leeuwarden en andere Friese gemeenten5 – een (redelijke) winstlimiet (bijvoorbeeld 5%) in te… → In het land zijn enkele gemeenten die een winstlimiet hebben ingesteld, maar daarvan is nog niet duidelijk wat het effect is en of dit in de praktijk uitvoerbaar is.
Overgenomen uit de brief van het college; hieronder staan de volledige vragen en antwoorden.
Aanleiding
Beantwoording raadsvragen
2025/56
Schriftelijke vragen zoals omschreven in artikel 43 van het Reglement van Orde van de gemeenteraad van Ede.
Datum:
6 juni 2025
Onderwerp:
Aanpak zorgfraude en winstlimiet
Indiener:
Jan Willem Middelesch – ChristenUnie
Inleiding:
Zorgfraude en bovenmatige winstuitkeringen ondermijnen het vertrouwen en zetten de solidariteit in het zorg- en sociaal domein onder druk. Maar zorgfraude schaadt niet alleen het vertrouwen, het kan mensen bovenal de hulp ontnemen die ze nodig hebben. Recente berichten over zorgfraude – zoals over een bestuurder die miljoenen aan zorggeld vergokte1 of een echtpaar dat hun zorgbedrijf gebruikte om designertassen en villa’s aan te schaffen2 – onderstrepen het belang van optreden tegen excessen. Waar we van harte de lijn van het college onderschrijven om in de basis uit te gaan van vertrouwen, zien we tegelijkertijd dat andere gemeenten maatregelen treffen, zoals een maximale winstnorm voor zorgaanbieders. In het bestuursakkoord is opgenomen: “We onderzoeken of we in onze inkoopvoorwaarden grenzen kunnen stellen aan de winst die zorgaanbieders maken.” Dit roept des te meer de vraag op: wat doet Ede om zorgfraude te voorkomen en te zorgen voor een eerlijke besteding van zorggeld? En wat doen we in regionaal verband?
Als ChristenUnie Ede hebben we de volgende vragen.
Vragen en beantwoording door het college van burgemeester en wethouders d.d. 1 juli 2025
Vragen en antwoorden
Vraag 1
Wat doet de gemeente Ede, al dan niet in regionaal verband, om zorgfraude en oneigenlijk gebruik van zorggeld actief te signaleren en aan te pakken?
Antwoord van het college
Het Wmo toezicht op lokaal niveau wordt uitgevoerd door twee gemeentelijke Wmotoezichthouders, in samenspraak met de juridisch adviseur en met inzet van de Veiligheids- en Gezondheidsregio Gelderland-Midden (VGGM) als externe toezichthouder. Voor de inkoopregio JeugdFV3 is ook een toezichthouder actief. De toezichthouders voeren het toezicht en daarmee samenhangende onderzoeken, zowel reactief als proactief, uit. Daarnaast is zorgfraude en -criminaliteit één van de handhavingsknelpunten geprioriteerd door het RIEC. Ede werkt in districtelijk verband (Gelderland-Midden) via het programma ‘Samen Weerbaar’ aan de aanpak hiervan. Burgemeester Verhulst is portefeuillehouder en lobbyt landelijk voor een effectievere aanpak van zorgcriminaliteit. Hiervoor is onder andere aanvullende of aangepaste wetgeving nodig.
Vraag 2
In Noord-Limburg hapert de aanpak van zorgfraude door gebrek aan samenwerking.4 Hoe wordt in regionaal verband door de gemeente Ede en andere gemeenten hierin samengewerkt? Is er een gezamenlijke visie of strategie voor de aanpak van zorgfraude?
Antwoord van het college
Het programma ‘Samen Weerbaar’ heeft een strategie op zorgcriminaliteit. Desondanks zien ook wij in Gelderland-Midden dat de verschillen per gemeente groot zijn. Niet overal is bijvoorbeeld rechtmatig- en kwaliteitstoezicht op de Wmo ingeregeld. Eén van de meest recente initiatieven vanuit ‘Samen Weerbaar’ is een projectvoorstel voor een regionaal toezichthouder rechtmatigheid Wmo en Jeugdwet, met als doel om bestaande lokale structuren nog verder te versterken of de noodzaak voor het optuigen van zo’n structuur verder te onderbouwen in het kader van een regionaal sterk netwerk tegen zorgcriminaliteit.
Vraag 3
Hoeveel signalen of meldingen van (vermoedelijke) zorgfraude zijn er in de afgelopen jaren bij de gemeente Ede en/of de regio binnengekomen, en wat is daarmee gebeurd? 1 https://www.gelderlander.nl/binnenland/directrice-zorgbureau-53-vergokte-miljoenen-in-casino-maar-krijgt-geenstraf~ad72a8f7/ 2 https://www.ftm.nl/artikelen/zorg-pinautomaat-voor-oplichtersfamilie/ 3 Barneveld, Ede, Nijkerk, Renswoude, Rhenen, Scherpenzeel en Veenendaal zijn de samenwerkende gemeenten in de Jeugdhulpregio JeugdFV. Het faciliteren van deze regionale samenwerking vindt plaats vanuit het Knooppunt. 4 https://www.skipr.nl/nieuws/aanpak-zorgfraude-gemeenten-noord-limburg-hapert-door-gebrek-aansamenwerking/
Antwoord van het college
Hiervoor verwijzen wij naar de jaarverslagen Wmo toezicht en handhaving. Het jaarverslag Wmo toezicht en handhaving 2024 wordt separaat aan de gemeenteraad toegezonden. In de Jeugdhulpregio zijn in 2024 twee onderzoeken naar rechtmatige besteding met succes afgerond (inclusief terugbetaling) en daarnaast lopen er vanuit de toezichthouder nog vier trajecten in verschillende stadia.
Vraag 4
Wat kan het college zeggen over de winsten bij zorgaanbieders die door gemeente Ede of in regionaal verband zijn gecontracteerd? Is hier sprake van bovenmatige winsten?
Antwoord van het college
Hierover zijn geen afspraken gemaakt. In de regio zijn wij ook niet tegen een winstpercentage bij zorgaanbieders. Als gemeenten hebben we te maken met de Algemene Maatregel van Bestuur (AMvB) reële prijzen7, die stelt eisen aan de minimale vergoeding. Aanbieders die efficiënter weten te werken dan gemiddeld, kunnen hierdoor (meer) winst maken. We hebben op dit moment geen indicatie dat gecontracteerde zorgaanbieders teveel geld verdienen.
Vraag 5
Is inmiddels – zoals in het bestuursakkoord genoemd – onderzocht of de gemeente Ede in haar inkoopvoorwaarden grenzen kan stellen aan de winst die zorgaanbieders maken? Zo ja, wat heeft dit opgeleverd? Zo nee, waarom (nog) niet?
Antwoord van het college
Ja, hiernaar is onderzoek gedaan. Sinds de opstelling van het bestuursakkoord met deze onderzoeksvraag zijn er belangrijke wetgevingsontwikkelingen op dit gebied ter ondersteuning van het doelmatig besteden van gelden binnen de zorg6,7. Gemeenten zijn verplicht om hun prijzen op te bouwen met gebruik van in de AMvB bepaalde kostprijselementen. Voor onze Wmo aanbestedingen is kostprijsonderzoek uitgevoerd door een onafhankelijke, externe partij om te komen tot een reële tarifering van diensten en producten. Ook voor Jeugd geldt dat er kostprijsonderzoek is uitgevoerd. Er wordt landelijk gewerkt aan het Wetsvoorstel integere bedrijfsvoering zorg- en jeugdhulpaanbieders (Wibz). Dit wetsvoorstel bevat o.a. mogelijkheden om voorwaarden te kunnen stellen aan winstuitkering in de extramurale zorg, in de jeugdhulp en aan onderaannemers in de intramurale zorg. De VNG heeft geadviseerd ook de Wmo ook onder het bereik van dit wetsvoorstel te brengen.
Vraag 6
Is het college bereid om anderszins – in navolging van gemeenten zoals Leeuwarden en andere Friese gemeenten5 – een (redelijke) winstlimiet (bijvoorbeeld 5%) in te stellen voor aanbieders binnen de Wmo en Jeugdwet, zodat publiek geld in de zorg blijft? Zo ja, op welke termijn? Zo nee, waarom niet?
Antwoord van het college
In het land zijn enkele gemeenten die een winstlimiet hebben ingesteld, maar daarvan is nog niet duidelijk wat het effect is en of dit in de praktijk uitvoerbaar is. Gezien het antwoord bij vraag 5 zijn we van mening dat het instellen van een winstlimiet op dit moment geen meerwaarde heeft doordat er al diverse maatregelen zijn getroffen. De nu vastgestelde tarieven zullen ons inziens niet leiden tot extreem hoge winsten bij de zorgaanbieders.
5
https://www.skipr.nl/nieuws/megawinsten-in-de-jeugdzorg-friese-gemeenten-stellen-winstplafond-in/ 1 juli 2022 Wet maatschappelijk verantwoord inkopen Jeugdwet en Wmo 2025 7 https://vng.nl/nieuws/amvb-reele-prijzen-jeugdwet-sinds-1-juli-van-kracht 6
Bekijk de brief: 20250623 - Beantwoording raadsvragen CU - over zorgfraude en winstlimieten def
Bron: raadsinformatie van de gemeente Ede (Open Raadsinformatie). De vragen en antwoorden zijn automatisch uit de brief gelezen; het origineel is leidend.