raadsvragen LEV - Noodopvang in gemeente Elburg Interbestuurlijk Toezicht

Vraag 1

De raadsbrief en de bijlagen zijn ook aan de formateur verstrekt. Is de portefeuillehouder bekend met het standpunt van de formerende partijen, of de beoogde nieuwe coalitie over deze oproep van minister en Provincie?

Antwoord van het college

Beantwoording raad svragen Toelichting:

LEV heeft vragen naar aanleiding van de raadsbrief over migratie en opvang, de brieven van de minister en de Commissaris van de Koning, plus de berichtgeving daarover in de media. De toon in deze stukken is niet vrijblijvend. Er wordt gesproken over een acute opvangcrisis, over spoed -noodopvang, over gemeenten die achterblijven, over interbestuurlijk toezicht en over een provinciaal plan dat uiterlijk 1 december moet worden aangeleverd. Tegelijkertijd zit de gemeente Elburg midden in een formatie. Er ligt nog geen ondertekend Collegeprogramma en er is, voor zover ons bekend, nog geen openbaar standpunt van de beoogde coalitie over deze nieuwe druk vanuit Rijk en Provincie. LEV wil helder krijgen waar de gemeente Elburg bestuurlijk staat. Zijn onze Raad en College nog zelf aan het stuur, of worden wij een traject ingetrokken waarbij de ruimte voor onze gemeente steeds kleiner wordt?

Kan de portefeuillehouder klip-en-klaar aangeven waar voor de gemeente Elburg het kantelpunt ligt: tot welk moment bepalen Raad en College zelf de koers en vanaf welk moment dreigt de situatie te ontstaan dat Rijk of Provincie feitelijk voor onze gemeente gaan bepalen wat er moet gebeuren?

Antwoorden:

Vraag 1. Kan de portefeuillehouder precies aangeven wat op dit moment de bestuurlijke status van de gemeente Elburg is in dit dossier?

De bestuurlijke status van de gemeente Elburg is gewijzigd. Naast eerdere informerende brieven van de minister en de Commissaris van de Koning, heeft het Rijk inmiddels een formele brief in het kader van interbestuurlijk toezicht (IBT) 1 gestuurd. Op basis van deze brief aan het college is de gemeente Elburg formeel aangesproken op het niet voldoen aan de wettelijke taak uit de Spreidingswet, en ingeschaald in fase 2 van de interventieladder.

Dit betekent dat er sprake is van een lopend toezichttraject, waarin het Rijk actief beoordeelt of en hoe de gemeente alsnog aan haar wettelijke verplichting gaat voldoen.

Vraag 2. Is de gemeente Elburg inmiddels benaderd met een verzoek om (nood)opvang?

De gemeente is recent op drie manieren benaderd.

a. 22 april 2026: Programmateam Implementatie Spreidingswet Zoals aangegeven is er een formele interventie vanuit het Rijk (IBT) ontvangen. In deze brief aan het college wordt een concreet informatieverzoek gedaan met een termijn van drie weken (< 30 april), waarin de gemeente moet aangeven: waarom nog niet wordt voldaan, welke stappen zijn gezet, en op welke termijn alsnog wordt voldaan.

Deze brief is door omstandigheden niet snel genoeg in behandeling genomen én maakt hierdoor geen onderdeel uit van de raadsbrief die aanleiding is voor deze raadsvragen. Dit was gezien de nauwe relatie en duiding passender geweest.

Omdat in deze brief een reactie wordt gevraagd die niet alleen terugblikt, maar ook vooruit, heeft het college bij het ministerie verzocht om een korte periode van uitstel voor het indienen de inhoudelijke reactie. Door gebruik te maken van uitstel, kon het nieuwe college een zorgvuldige reactie voorbereiden.

Op 21 mei 2026 heeft het Programmateam Implementatie Spreidingswet aangegeven dat geen uitstel wordt verleend. De gemeente krijgt nu tijdens een ambtelijk gesprek (nog niet gepland) de ruimte om de situatie in onze gemeente nader toe te lichten.

b. 7 mei 2026: Telefonisch contact:

De Commissaris van de Koning heeft persoonlijk contact opgenomen met de burgemeester. In dit gesprek heeft de commissaris de burgemeester, mede namens de minister, erop gewezen dat Elburg haar aandeel in de opvang van asielzoekers nog niet heeft genomen. Ook heeft hij aangegeven dat hij verwacht om als gemeente hierin verantwoordelijkheid te nemen. 1 Zie bijlage: Brief interbestuurlijk toezicht - Ministerie van Justitie en Veiligheid

Beantwoording raad svragen

c. 19 mei 2026: Centraal Orgaan opvang Asielzoekers (COA) Er is een ambtelijk verzoek voor een gesprek binnengekomen van het COA. Het COA werkt nauw samen met Nidos. Nidos is verantwoordelijk voor de (gezins)voogdij, opvang en begeleiding van jonge vluchtelingen die zonder hun ouders in Nederland verblijven.

Vraag 3. Wat betekent “op korte termijn”?

De term “op korte termijn” kan geïnterpreteerd als een periode van weken.

Vraag 4. Staat Elburg onder toezicht en wat is de volgende stap?

Ja, de gemeente Elburg staat inmiddels onder interbestuurlijk toezicht (fase 2).

Het toezicht verloopt via een zogeheten interventieladder, die uit de volgende stappen bestaat:

1. Signaleren

2. Informatie opvragen en valideren (huidige fase)

3. Actief toezicht (afspraken over acties, termijnen)

4. Vooraankondiging juridische interventie

5. Besluit tot indeplaatsstelling

6. Feitelijke indeplaatsstelling Indien na het ambtelijk gesprek met het programmateam blijkt dat geen of onvoldoende voortgang wordt geboekt, kan het Rijk opschalen naar fase 3 (actief toezicht).

In latere fasen kan dit uiteindelijk leiden tot een besluit tot indeplaatsstelling, waarbij de gemeente een laatste termijn krijgt, en feitelijke overname van de uitvoering door het Rijk, op kosten van de gemeente.

Vraag 5. Kan het College toezeggen dat de raad vooraf in positie wordt gebracht?

Het uitgangspunt van het college blijft dat de gemeenteraad tijdig wordt geïnformeerd, en in positie wordt gebracht bij besluitvorming over structurele opvang.

Tegelijkertijd moet worden vastgesteld dat de huidige situatie een wettelijke verplichting onder toezicht betreft, en bij verdere escalatie binnen het IBT-traject het Rijk bevoegd is tot het nemen van besluiten, en de uitvoering (deels) buiten de gemeentelijke besluitvorming om kan plaatsvinden.

In dat geval wordt de beleidsruimte van de gemeente, en daarmee ook de rol van de raad, feitelijk beperkt door hogere regelgeving en toezicht.

Vraag 6. Positie Provinciale Regietafel?

De Provinciale Regietafel (PRT) is gericht op het komen tot een gezamenlijke invulling van de provinciale opgave voor opvang. Gelet op de huidige situatie gaat het overleg niet uitsluitend om verkenning, maar ook om concrete invulling van de wettelijke taa k per gemeente.

Daarbij worden aantallen, termijnen, en mogelijke locaties besproken in samenhang met de totale opvangopgave binnen de provincie.

Vraag 7. Mandaat college aan de PRT tafel?

Het college neemt deel aan de PRT vanuit zijn bestuurlijke verantwoordelijkheid voor de uitvoering van wettelijke taken. Daarbij geldt dat het college kan deelnemen aan overleg en verkenning van oplossingen, maar besluitvorming over concrete opvangvoorzieningen blijft voorbehouden aan het college en de gemeenteraad. Tegelijkertijd geldt dat bij verdere escalatie in het IBT-traject, de ruimte voor autonome gemeentelijke besluitvorming kan worden ingeperkt.

Vraag 8. Standpunt formerende partijen?

Het college is nog niet bekend met het standpunt van de formerende partijen.