APV artikel 2_1b.pdf
Een raadslid stelde op 21 februari 2023 schriftelijke vragen aan het college van burgemeester en wethouders van Heemstede.
Brief van het college
Deze brief is niet in losse vragen en antwoorden uit te lezen. Hieronder staat de tekst; het origineel staat via de link.
Collegebericht Collegevergadering: 21 februari 2023
Zaaknummer Team Portefeuillehouder Openbaarheid
: : : :
1165273 Algemene en Juridische Zaken Heemstede A.C. Nienhuis Actief openbaar
ONDERWERP Collegebericht: Beantwoording schriftelijke vragen HBB over APV artikel 2:1b Vraag Gelet op onderstaande uitspraak van de rechtbank Midden-Nederland 3 februari 2023 stelt HBB dat het aan de APV van Heemstede toegevoegde artikel 2:1b geen rechtskracht heeft. Is het college het daarmee eens? Zo ja, welke actie gaat het College ondernemen? Als het college het niet met deze stelling eens is: welke argumenten onderbouwen die mening van het college?
ECLI:NL:RBMNE:2023:375 De rechtbank oordeelt dat uit de APV of de toelichting daarop kan niet worden opgemaakt dat is bedoeld om (ook) een digitaal platform zoals een groepschat op Telegram aan te merken als ‘openbare plaats’. Een (voor iedereen toegankelijke) groepschat op Telegram is weliswaar openbaar, maar het is geen plaats in de zin van de APV die binnen de bevoegdheden van de burgemeester valt.
De burgemeester geeft ook een onjuiste uitleg aan artikel 2:2, eerste lid, onder g, van de APV door te zeggen dat alleen de wanordelijkheden die dreigen te gebeuren zich op een openbare plaats moeten afspelen, maar dat het gedrag dat daartoe aanleiding geeft ook op een niet-fysieke plek kan plaatsvinden. De APVbepaling is duidelijk bedoeld voor de situatie dat er op de openbare plaats uitdagend gedrag wordt vertoond dat aanleiding geeft tot wanordelijkheden.
Als de burgemeester wél zou worden gevolgd in haar uitleg van artikel 2:2, eerste lid, onder g, van de APV, zou dit leiden tot een ontoelaatbare beperking van de in artikel 7, derde lid, van de Grondwet neergelegde vrijheid van meningsuiting. In een gemeentelijke verordening mag de inhoud van uitlatingen niet aan banden worden gelegd. Het is een lokale regelgever (in dit geval de gemeenteraad) niet toegestaan om grondrechten te beperken wanneer een dergelijke beperking niet kan worden teruggevoerd op een wet in formele zin. De burgemeester was daarom niet bevoegd om aan eiser een last onder dwangsom op te leggen.
pagina 1 van 3
Antwoord Nee, het college is niet van mening dat het aan de APV van Heemstede toegevoegde artikel 2:1b geen rechtskracht heeft.
Uitspraak rechtbank Midden Nederland Deze uitspraak van de rechtbank Midden Nederland gaat over het besluit van de burgemeester van Utrecht. Zij had een last onder dwangsom opgelegd aan een inwoner om zich te onthouden van online uitlatingen (op social media) als dit uitdagend gedrag is wat aanleiding geeft tot wanordelijkheden.
De burgemeester had verwezen naar artikel 2:2, eerste lid, onder g, van de APV van Utrecht. Dit artikel houdt, voor zover hier relevant, een verbod in om op een openbare plaats op enigerlei wijze door uitdagend gedrag aanleiding te geven tot wanordelijkheden. De rechter zegt kort gezegd dat met een ‘openbare plaats’ alleen een fysieke plaats wordt bedoeld. En dat het artikel geen betrekking heeft op digitale uitingen. Dat betekent dat de inwoner door zijn online uitlatingen het in dit artikel neergelegde verbod niet heeft overtreden. De burgemeester was niet bevoegd om een last onder dwangsom aan de inwoner op te leggen met dit artikel als grondslag.
De rechter heeft niet gezegd dat het artikel niet opgenomen kan of mag worden in de APV.
Het artikel 2:2 in de APV van Utrecht komt in grote lijnen overeen met artikel 2:1a van de APV Heemstede.
Artikel 2:1b APV Heemstede Digitale ordeverstoring Heemstede heeft, naast Almelo, in artikel 2:1b van de APV een specifieke bepaling over digitale ordeverstoring. Deze bepaling heeft de gemeente Utrecht niet in de APV staan. De uitspraak van de rechtbank Midden Nederland gaat niet over artikel 2:1b of een vergelijkbaar artikel over digitale ordeverstoring.
Artikel 2:1b beschermt de openbare orde, die door inzet van digitale middelen (internet en sociale media) verstoord wordt of waar een ernstig vrees voor bestaat. Wat in de virtuele ruimte gebeurt, kan immers tot een fysieke verstoring van de openbare orde leiden. Om misverstanden te voorkomen wordt benadrukt dat hier niet gaat om de beperking van de vrijheid van meningsuiting. Dat kan ook niet. De vrijheid van meningsuiting is neergelegd in artikel 7 van de Grondwet: het staat eenieder vrij om zijn of haar gedachten en gevoelens te openbaren, behoudens ieders verantwoordelijkheid volgens de wet. Artikel 2:1b brengt daar geen verandering in en kan daar ook geen verandering in brengen. Zo kan eenieder zijn gedachten, gevoelens en zelfs zijn ongenoegen uiten over allerlei
pagina 2 van 3
zaken. Dat betekent echter niet dat er opgeroepen mag worden om bijvoorbeeld te gaan rellen of plunderen met schade voor derden tot gevolg.
Uit de rechtspraak blijkt dat het online oproepen tot verstoring van de openbare orde strafbaar is. Zo hebben bijvoorbeeld de rechtszaken rondom de Blokkeerfriezen en Project X2 Enschede tot strafvervolging geleid met veroordeling van de personen die online opriepen tot verstoring 1.
In de praktijk zal van geval tot geval beoordeeld worden of sprake is van een verstoring van de openbare orde of ernstige vrees daarvoor. De burgemeester neemt pas een bestuurlijke maatregel als uit informatie van de politie blijkt dat een online uiting tot een fysieke verstoring van de openbare orde binnen het grondgebied van de gemeente kan leiden.
Bij overtreding van artikel 2:1b ligt handhavend optreden met een last onder dwangsom voor de hand met als doel de (geconstateerde) overtreding te beëindigen of te voorkomen.
Bijlage: 1 Artikel 2:2 APV Utrecht en artikelen 2:1a en 2:1b APV Heemstede
1 Rechtbank Overijssel 4 oktober 2018, ECLI:NL:RBOVE:2018:3656, Gerechtshof Arnhem-
Leeuwarden 31 oktober 2019, ECLI:NL:GHARL:2019:9290 en Hoge Raad 15 december 2020, ECLI:NL:HR:2020:2020
pagina 3 van 3
Bekijk de brief: Collegebericht Beantwoording schriftelijke vragen HBB over APV artikel 2_1b.pdf
Bron: raadsinformatie van de gemeente Heemstede (Open Raadsinformatie). De vragen en antwoorden zijn automatisch uit de brief gelezen; het origineel is leidend.