prognoses Sociaal Domein 2025 Q4.pdf

Vraag 1

Bent u het met ons eens dat de cijfers uit de mededeling van september veel te rooskleurig zijn voorgesteld?

Antwoord van het college

De prognose kent een tweeledig karakter. In de eerste helft van het jaar is het beperkt voorspelbaar welke maatwerkcontracten nog worden afgesloten. De eerste prognose is opgesteld op basis van de verplichtingen die in het eerste kwartaal openstonden en het percentage van deze verplichtingen dat naar verwachting nog tot besteding zou komen.

Bij het opstellen van de prognose worden drie elementen betrokken:

1. de reeds toegekende indicaties en bijbehorende budgetten, waarbij wordt bezien welk deel reeds is benut en welke uitnutting nog resteert;

2. de realisatiecijfers van het voorgaande jaar, die worden vergeleken met de actuele benutting;

3. de inzet door externe verwijzers, waarvan het moment en de omvang van declaraties niet vooraf kunnen worden voorspeld en daarmee een onzekerheidsfactor vormen in de raming.

In de eerste periode van 2025 ging het om 42 voorzieningen. In de tweede helft van het jaar is sprake van een toename. De kostenontwikkeling betreft met name jeugdzorg zonder verblijf, inclusief vervoer, en specialistische aanbieders voor specifieke doelgroepen, zoals jongeren met autisme of met een specifieke culturele achtergrond. Deze zorg wordt deels lokaal georganiseerd en niet altijd regionaal ingekocht, wat leidt tot hogere kosten.

Daarnaast spelen externe verwijzingen een rol.

De prognoses en bijbehorende mededelingen hebben tot doel om gedurende het begrotingsjaar inzicht te geven in de verwachte financiële ontwikkeling en om, indien nodig, tijdig bij te kunnen sturen. Het betreft geen vaststaande eindcijfers, maar ramingen op basis van de op dat moment beschikbare informatie. Binnen de Jeugdwet is voorzien in de mogelijkheid dat externe verwijzers zorg kunnen indiceren. De omvang en het moment

 Gemeente Huizen vervolgblad 2

waarop deze verwijzingen plaatsvinden, zijn voor gemeenten beperkt voorspelbaar en vormen daarmee een onzekerheidsfactor in de prognoses.

Vraag 2

Wanneer is bij het college voor het eerst intern zichtbaar geworden dat de kosten binnen de Jeugdwet aanzienlijk boven de in september gepresenteerde prognose zouden uitkomen?

Antwoord van het college

Vanuit beleid is het niet onverwacht dat zich een stijging voordoet in de ambulante jeugdhulp, aangezien deze ontwikkeling past binnen de ingezette beweging richting lichtere en meer toegankelijke ondersteuning. Er bestaat een vaste afspraak om het college te informeren wanneer sprake is van uitzonderlijke, individuele kostbare casuïstiek. In de huidige situatie is daarvan geen sprake, aangezien de kostenstijging wordt veroorzaakt door een volumetoename in het aantal aanvragen en niet door een toename van dure individuele trajecten. Het college ontvangt tweemaal per jaar een geactualiseerde prognose. Bij eerdere actualisaties was deze ontwikkeling nog niet zichtbaar in de cijfers. Daarbij geldt dat een eerdere signalering de reeds gemaakte en noodzakelijke kosten niet had kunnen voorkomen, omdat deze voortkomen uit wettelijke verplichtingen en actuele zorgvragen.

Vraag 3

Waarom is de raad tussen 9 september en 5 december niet tussentijds geïnformeerd over de toenemende financiële afwijking binnen het sociaal domein?

Antwoord van het college

De raad wordt conform bestaande afspraken tweemaal per jaar geïnformeerd via prognosemededelingen. Deze frequentie is gekozen om de cijfers zorgvuldig te kunnen analyseren en te voorzien van duiding.

Vraag 4

Hoe verklaart het college het verschil van ruim € 1 miljoen tussen de prognose uit september en die van Q4?

Antwoord van het college

In de Q4-prognose is per onderdeel een nadere toelichting opgenomen. In hoofdlijnen betreft het met name een toename in de inzet van jeugdhulp zonder verblijf, inclusief vervoer, voor specialistische doelgroepen, naast een afname in de inzet van jeugdzorg met verblijf, conform de doelstellingen uit de Hervormingsagenda Jeugd. Binnen deze ontwikkeling is sprake van inzet van zogenoemde pakket-8-voorziening, de meest intensieve en kostbare vormen van jeugdhulp. In dit geval is deze voorziening ingezet vanuit een gecertificeerde instelling en daarmee via een externe verwijzer tot stand gekomen. Het betreft aanvullende begeleiding en behandeling die afzonderlijk van verblijfsarrangementen zijn beschikt en gedeclareerd en daarom financieel zijn verantwoord als jeugdhulp zonder verblijf. Daarnaast betreft een deel van deze zorg lokaal georganiseerde voorzieningen die niet altijd regionaal zijn ingekocht, wat samenhangt met hogere kosten. Ook externe verwijzingen dragen bij aan deze ontwikkeling. Bij de duiding van de prognoses plaatst het college de financiële cijfers in samenhang met de beleidsdoelstellingen zoals vastgelegd in de gemeentelijke visie, het Programmaplan jeugd (Samen word je groot) en de Hervormingsagenda Jeugd. De mededelingen hebben als functie om gedurende het jaar inzicht te geven in de verwachte financiële ontwikkeling en om, waar nodig, bij te sturen op de begroting. Het betreft ramingen en geen vaststaande eindcijfers.

Vraag 5

In hoeverre acht het college de prognose uit september achteraf nog betrouwbaar, gelet op de latere ontwikkeling?

Antwoord van het college

Een prognose is een momentopname op basis van de op dat moment beschikbare

 Gemeente Huizen vervolgblad 3

gegevens. Het doel van een prognose is om, indien nodig, tijdig bij te sturen op de begroting.

Gedurende het lopende jaar kunnen de uiteindelijke kosten nog wijzigen.

Vraag 6

Welke juridische of praktische belemmeringen ziet het college om eerder te stoppen met lokale contractvorming, vooruitlopend op 2026?

Antwoord van het college

Lopende lokale contracten kunnen niet eenzijdig worden beëindigd. Er wordt gestuurd op versterking van de regionale inkoop. De startnotitie voor de nieuwe inkoopvisie is in voorbereiding en lopende contracten voor 2025 worden waar mogelijk overgeheveld naar regionale arrangementen, waarvoor regionale capaciteit is ingericht. Praktische belemmeringen zijn onder meer de beperkte beschikbaarheid van aanbieders en verschillen in kwaliteitsbeoordeling tussen aanbieders.

Vraag 7

Welke financiële risico’s ziet het college nog in de laatste maanden van 2025 en het eerste halfjaar van 2026?

Antwoord van het college

Een risico betreft mogelijke nabetalingen of vertraagde declaraties van externe verwijzers.

Door eerdere bijstellingen op basis van prognoses is dit risico beperkt.

Vraag 8

Hoe wordt de raad voortaan frequenter en concreter geïnformeerd over overschrijdingen binnen het sociaal domein?

Antwoord van het college

Over een wijziging in de huidige informatiecyclus zijn op dit moment geen aanvullende afspraken gemaakt.

Vraag 9

Kan het college aangeven welk deel van de kostenstijging het gevolg is van externe verwijzingen (bijv. GI’s en artsen) en welk deel het gevolg is van gemeentelijk beleid?

Antwoord van het college

Van de veertien ingezette voorzieningen betreffen twee gevallen zorg die is opgelegd vanuit de instelling waar de jeugdigen verblijven. In één van deze casussen gaat het om een zogenoemde pakket-8-voorziening, met intensieve één-op-éénbegeleiding. Deze voorziening was niet buitensporig waarvoor bestuurlijk informeren niet van toepassing was.

Vraag 10

Acht het college het huidige beleid binnen de Hervormingsagenda Jeugd financieel houdbaar op langere termijn?

Antwoord van het college

Recent is een nieuw Programmaplan jeugd (Samen word je groot) vastgesteld, waarin is uitgewerkt welke ondersteuning voor jeugdigen wordt georganiseerd en op welke wijze wordt ingezet op meer grip op de kosten. Deze inzet sluit aan bij de uitgangspunten van de Hervormingsagenda Jeugd, die zijn gericht op een verschuiving van zwaardere naar lichtere vormen van zorg en op versterking van preventie en minder instroom. Het Programmaplan jeugd kent een gefaseerde aanpak, waarbij verschillende maatregelen in gang zijn gezet. De effecten daarvan worden geleidelijk zichtbaar. Daarbij is de gemeente voor het realiseren van deze transformatie mede afhankelijk van regionale samenwerking en externe factoren, zoals de beschikbaarheid van aanbieders en personeel in de zorg.

Vraag 11

Zijn aanvullende beleidsaanpassingen of bezuinigingsmaatregelen noodzakelijk, en zo ja: wanneer wordt de raad hierover geïnformeerd?

Antwoord van het college

We werken al aan de maatregelen zoals vastgesteld in het Programmaplan jeugd. We maken daarin inzichtelijk welke maatregelen reeds zijn uitgezet en welke nog worden opgepakt. Hiervoor geldt een gefaseerde aanpak.

 Gemeente Huizen vervolgblad 4

Vraag 12

Welke verbeteringen worden doorgevoerd in de prognosemethodiek, zodat zulke afwijkingen eerder zichtbaar worden?

Antwoord van het college

Onderzocht wordt of realtime monitoring kan worden ingericht. Daarbij blijft gelden dat niet alle kosten volledig voorspelbaar zijn en dat zeer frequente herberekeningen niet haalbaar zijn. We zijn bezig om beleidsvoorspellingen beter te koppelen aan de prognosemethodiek.

Vraag 13

Had dit niet als signaal uit het dashboard moeten komen?

Antwoord van het college

De gegevens uit het dashboard vormen een belangrijke bron voor het analyseren van trends en het onderbouwen van beleidskeuzes. Op dit moment worden de dashboardgegevens in relatie tot de financiële ontwikkeling nog handmatig geanalyseerd. Zie ook het antwoord op vraag 2.

Vraag 14

Hoe wordt het dashboard zo aangepast dat dit wel op korte termijn zichtbaar wordt?

Antwoord van het college

Zie ook het antwoord op vraag 13. Tevens wordt er momenteel gewerkt aan een uitbreiding van het dashboard, waarbij wordt onderzocht of de digitale koppeling met de financiële systemen kan worden gerealiseerd. Deze doorontwikkeling moet het mogelijk maken om toekomstige ontwikkelingen automatisch en integraal te signaleren.

Vraag 15

Wordt overwogen om een onafhankelijke audit of benchmark uit te voeren op het sociaal domein van Huizen, en zo nee: waarom niet?

Antwoord van het college

Op dit moment wordt geen onafhankelijke audit of benchmark voorbereid voor het sociaal domein. We zien daar ook geen aanleiding voor.